هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه (په‌ڕه‌ 2) - خوێندن و خوێندکاران - ¨°o.O (مــه‌كــۆی زێــریــن) O.o°¨
banner

تۆ له‌ ژووره‌وه‌ نیت. تكایه‌ بچۆژووره‌وه‌ یان خۆت تۆمار بكه‌.

ئـــــاگـــاداری.... به رێزان له كاتى رودانى هه ركيشه يه ك يان بابه تيكى ناشياو له ناو مه كۆ ده‌سته‌ی به‌ڕێوه‌به‌ران ئاگادار بکه‌نه‌وه‌ ...يان ئيميل[email protected]


(په‌ڕه‌ی 2 له‌ 50)

نازناو:  وشه‌ی تێپه‌ڕبوون:  چوونه‌ژووره‌وه‌  |  به‌ ئه‌ندامبوون

¨°o.O (مــه‌كــۆی زێــریــن) O.o°¨ » خوێندن و خوێندکاران » هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه

په‌ڕه‌ پێشوو 1 2 3 4 50 داهاتوو

ده‌بێت چوونه‌ژووره‌وه‌ یان به‌ ئه‌ندامبوون بۆ ئه‌وه‌ی بتوانیت وه‌ڵام بنووسیت

RSS ی بابه‌ت

په‌یام [ 26 بۆ 50 له‌ 1,241 ]

26 Share

وه‌ڵام: هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه

من رابؤرتيكم ده ويت له سه ر هه نك به لام ده بيت به جؤريك بيت 16 سلايد بكريت كه ر به ئه رك نه بيت زؤر ضه رورم تكايه

27 Share

وه‌ڵام: هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه

هــــه‌نگ
جیهانی هه‌نگ یه‌كێكه‌ له‌ هه‌ره‌ جیهانه‌ سه‌رسوڕهێنه‌ره‌كان، كه‌ چۆن په‌روه‌ردگاری كردگار فێری ئه‌و یاسا زۆر ورد و جوانه‌ی كردووه‌، هه‌ر بۆیه‌شه‌ سووره‌تێكی گه‌وره‌ی به‌ ناوییه‌وه‌ ناو ناوه‌ و له‌ چه‌ند ئایه‌تێكدا باسی ده‌كات و ده‌فه‌رموێت: [وَأَوْحَي رَبُّكَ إِلَي النَّحْلِ أَنْ اتَّخِذِي مِنْ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنْ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ]([1]).

واته‌: (په‌روه‌ردگاری تۆ نیگا و ئیلهامی بۆ هه‌نگ ناردووه‌ كه‌ جێگه‌ بۆ خۆی له‌ كون و كه‌لێنی چیاكاندا سازبكات).
خوای گه‌وره‌ وه‌حی بۆ مێش هه‌نگوێن نارد كه‌ له‌ چیاكان خانوو دروست بكات، نه‌ی فه‌رموو له‌ ماڵان و ئاوه‌دانیدا كون و شار دروست بكه‌، چونكه‌ مێشه‌كه‌ ته‌مبه‌ڵ ده‌بێت و، ده‌چێت شیرینی ماڵان ده‌خوات، ئه‌و كاته‌ش ئه‌و شیفایه‌ی كه‌ له‌ هه‌نگوینی چیا و داره‌كاندا ده‌بێت، له‌ هی ماڵه‌كاندا به‌و شێوه‌یه‌ نابێت! خوای گه‌وره‌ش له‌ قورئانی پیرۆزدا بێ‌هۆ نه‌یفه‌رمووه‌ [وَأَنْهَارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّي]([2]).

واته‌: (له‌ به‌هه‌شتدا ڕووبارێك له‌هه‌نگوینی ساف هه‌یه‌).

هه‌ر بۆیه‌شه‌ دروست نی یه‌ كه‌ هه‌نگوینی ماڵان به‌ ساغ و پاڵفته‌ بفرۆشرێت.

خوای كردگاری هه‌موو بونه‌وه‌ران ئه‌م هه‌نگ و هه‌نگوینه‌ی به‌ شێوه‌یه‌ك دروست كردووه‌ كه‌ شیفا بێت بۆ هه‌موو نه‌خۆشی یه‌ك، سوپاس بۆ خوای گه‌وره‌ تا ئێستا سه‌دان هه‌زار كه‌سمان به‌ هۆی ئه‌م ده‌رمانه‌ چاره‌سه‌ر كردووه‌ به‌ ئیزنی خودای.

هه‌ر وه‌ك هه‌نگوینه‌كه‌ شیفایه‌، هه‌نگه‌كه‌ خۆشی به‌هه‌مان شێوه‌ شیفایه‌. بۆ نموونه‌ بۆ نه‌خۆشی یه‌كانی: ڕۆماتیزم و ژان و ئیلتهابات و برین و چاوكزی و.... به‌ڵام ده‌بێت  ئه‌م به‌كارهێنانه‌ش له‌ ژێر چاودێریی زانستیدا بێت.


ان شاءالله هه نديكى ترت بؤداده نيم
له سلايد تئ نه كه شتم=(

ئــه‌گـه‌ر له‌ ژیـانـت دا ئامانجت نیه‌ ،، بـا یه‌كه‌م ئامـنجت په‌یداكردنی ئامانجێك بێ !

(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)

(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)


(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)

28 Share

وه‌ڵام: هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه

کورته‌ باسێکی مێژوویی له‌ باره‌ی هه‌نگ به‌خێو کردن.

هه‌نگ زۆر له‌ پێش مرۆڤدا له‌سه‌ر زه‌وی ژیاوه‌ ،کۆنترین و دێرینترین شوێنه‌وار که‌ په‌یوه‌ندی به‌ هه‌نگه‌وه‌ هه‌بێت و ئێستاش مابێته‌وه‌ هی شه‌ش سه‌د هه‌زار ساڵ به‌ر له‌ ئێستا یه‌ ،به‌لام له‌ قوڵایی زه‌ویدا هه‌ندێک به‌ڵگه‌ وه‌گیر که‌وتوون ده‌یسه‌لمێنن که‌ هه‌نگ پێش 150ملیۆن ساڵ به‌ر له‌ ئێستا په‌یدا بووه‌ ،ئه‌و کات به‌ شێوه‌ی پووره‌ نه‌ژیاوه‌ به‌ڵکو به‌ تاک وته‌نیا شانه‌ ولانه‌ی خۆی هه‌لبه‌ستووه‌ وتیێدا ژیاوه‌و زاوزێی کردووه‌ ، 100ملیۆن ساڵ به‌ر له‌ ئێستا رووه‌ک وگیاو گۆڵ په‌ره‌یان سه‌ندووه‌و ،جۆری ژیانی هه‌نگیش له‌ حاڵه‌تی تاک وته‌نیایی بووه‌ دواتر ژیانی کۆمه‌لایه‌تی و پووره‌یان پێکهێناوه‌ ، هه‌ندێک ((به‌ به‌ردبوو-المتحجرات)) له‌ مۆزه‌خانه‌ی ((وایمان)) له‌ ئه‌لمانیا هه‌ن هی 40ملیۆن ساڵ له‌ مه‌وبه‌رن و شوێنه‌وارێکی دیکه‌ی هه‌نگ برینه‌وه‌ له‌ شێوه‌ی وێنه‌یه‌ک له‌ سه‌ر به‌رد وله‌ نێو ئه‌شکه‌وتێک له‌ ئیسپانیا هه‌یه‌ هی 1200ساڵ به‌ر له‌ ئێستایه‌.

ئایینی هیندییه‌کانی به‌رایی ((کۆن)) بایه‌خکی تایبه‌تیان داوه‌ته‌ مێش هه‌نگوین. وێنه‌ی هه‌نگ وخه‌لێفی له‌ قوڕ دروستکراویان له‌سه‌ر به‌رد هه‌لکه‌ندراوه‌ وله‌ شوێنه‌واری فیرعه‌ونه‌کانیش دۆزراوه‌ته‌ که‌ هی 4000 ساڵ به‌ر له‌ دایک بوونی مه‌سیحن ، له‌و کاته‌ش دووکه‌ڵیان بۆ قانگدانی هه‌نگ به‌کار هێناوه‌ ،هه‌ندێک هه‌نگوین له‌ گۆڕی یه‌کێک له‌ پاشاکانی میسر دۆزراوه‌ته‌وه‌ که‌ له‌ پێش 4000ساڵ هێشتا هه‌ر بۆ خواردن ده‌شیا.
بابلی وسۆمه‌ریه‌کانیش له‌ شوێنه‌واره‌کانیاندا زۆر جار ناوی هه‌نگیان هێناوه‌ ،شونه‌وارێک له‌ مۆزه‌خانه‌ی ((ستۆکهۆلم)) له‌ سوێد ده‌ری ده‌خات که‌ 200 ساڵ به‌ر له‌ زاییندا له‌ که‌ناره‌کانی باشووری رۆژئاوای ئه‌و وولاتدا مێش هه‌نگووین هه‌بووه‌،‌ خه‌لکه‌که‌ش سوودیان لێ وه‌رگرتووه‌.
له‌ ساڵی 1440 پ.زپێخه‌مبه‌ر ((مووسا –د.خ)) ئیسرائیلیه‌کانی بردۆته‌ وولاتێک که‌ شیر وهه‌نگویینی لێ بووه‌.
وێنه‌ی هه‌نگ له‌ سه‌ر ده‌سکی خه‌نجه‌رێک کێشراوه‌ که‌ 800 پ.ز. له‌ لورستان دروستکراوه و ئێستاش خه‌نجه‌ره‌که‌ له‌ مۆزه‌خانه‌ی شاری ((برۆکسل))پارێزروه‌.
((سۆلۆن)) له‌ ساڵی 620 پ.ز. له‌ یۆناندا یاسایه‌کی مێشداری نووسیوه‌، ((ئه‌رستۆ))که‌ زانایه‌کی مه‌زنی یۆنانییه‌کان و مامۆستای ئه‌سکه‌نده‌ری گه‌وره‌ بووه‌ کتێبێکی له‌باره‌ی هه‌نگ وهه‌نگداری نووسیوه‌. له‌ قورئانی پیرۆزیشدا ناوی هه‌نگ هاتووه‌ و سووره‌تێکیش به‌ ناوی هه‌نگ((نحل)) ه‌، قه‌شکانیش له‌ ئه‌وروپادا گه‌لێکیان به‌ هه‌نگ به‌ خێو کردنه‌وه‌ خه‌ریک بوونه.
(( نیکڵ یاکوب )) له‌ ساڵی 1568 ز. یه‌که‌م کتێبی له‌ باره‌ی فێربوون وبه‌خێوکردنی هه‌نگه‌وه‌ به‌ زمانی ئه‌لمانی نووسیوه‌.
(( ماڵپیکی)) زانای ئیتالی له‌ دوای ساڵی 1650 کتێبێکی له‌ باره‌ی توێکاری له‌شی هه‌نگ نووسیوه‌.
((رێنت ئانتی)) زانای فه‌ره‌نسیی ((1683-1785)) ز خه‌لێفێکی شووشه‌یی دروست کردووه‌ و لێکۆلینه‌وه‌ی زۆری ئه‌نجامداوه وگه‌یشتۆته‌ زۆر شتی شاراوه‌و نادیار و گه‌لێک نهێنیشی له‌ ژیانی هه‌نگدا ئاشکرا کردووه‌ . ((فرانس هۆپر)) که‌ پیاوێکی نابینای سویسری بووه‌ به‌ یارمه‌تی خزمه‌تکاره‌که‌یه‌وه‌ له‌ ساڵانی ((1750-1831))ز په‌وازی((اطار)) بۆ خه‌لێف دروست کردووه‌ به‌لام ته‌نها بۆ لێکۆلینه‌وه‌ به‌ کاریهێناوه‌.

لانگسترۆس ((Langstroth)) که‌ ئه‌مریکی بوو له‌ ساڵی 1851 ز له‌ دوای دۆزینه‌وه‌ی (( ماوه‌ی هه‌نگ-المسافة النحلیة ((1/4 - 3/8 گرێ)). یه‌که‌مین خه‌لێفی دروست کرد که‌ په‌روازی بزێوی تێدا به‌کاربێت ئه‌مه‌ش گه‌وره‌ترین داهێنان بوو که‌ ئیتر په‌ره‌ی به‌ هه‌نگداری داو زۆر به‌ره‌و پێشی برد.لانگسترۆسیش نازناوی باوکی هه‌نگه‌وانانی وه‌رگر



ئه مه ش كتيبيكه به ناوى  مه‌مله‌که‌تی مێش هه‌نگ
(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)

ئــه‌گـه‌ر له‌ ژیـانـت دا ئامانجت نیه‌ ،، بـا یه‌كه‌م ئامـنجت په‌یداكردنی ئامانجێك بێ !

(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)

(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)


(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)

29 Share

وه‌ڵام: هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه

slaw hawreyan xosh7album ka bum ba andam la mako juan u qashanga barasti makokatan zor juan u naska dast xoshitan le akam [imgl]
:D:D:D:D:D:D:D:D:D:D:D:D:D:D:D:D:D:D:D:D:D
dawakarym awaya reportek darbaray dad parwary brayati yaksani zorm pewesta tkaya ...........supas bo ewa

30 (دەستکاری کراوە: hamakg 2013-01-04 16:31:05) Share

وه‌ڵام: هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه

سلاو
ئه رئ داوا كاريه كه ى من به به ر ته قينه وه ى كه وت؟

31 Share

وه‌ڵام: هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه

نابراكةم جاوةري بة

(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)


گـــه‌مـــژه‌ نـــــه‌بوویـــــن کـــه‌مێــــک پێبکــــه‌نیــــــن ..




بۆ ئەوەی ژیانێکی خۆش بژیت هەتا دەتوانیت گەمژەبە ،خوێری بە ،درۆزن بە، فشەکەر بە،سەخیف بە، پشیلەبە ...

32 Share

وه‌ڵام: هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه

«دادپەروەری»، تایبەتمەندییەكی خوداییە و دابینكردنی داوایەكی كۆمەڵایەتی وئامانجێكی سەرەكی گەلانە. ئامانجی نووسینی ئەم بابەتە وەڵامدانەوەیەكی ساكاری ئەو (2 ) دوو پرسیارەیە كە ناونیشانی وتارەكە پێك دێنن.
بۆ وەڵامی پرسیاری یەكەم، دادپەروەری بۆ ؟، دەڵێین : دابینكردنی «دادپەروەری» بۆ ئێمە نەك تەنیا داوا و ئامانجە بەڵكو ئەركە چونكە :
1 - ئێمەی كورد، كە بەدرێژایی مێژوو ستەممان لێكراوە، پتر لە هەموو نەتەوەیەكی تر قوربانی نەبوونی «دادپەروەرین » و باشترین بەڵگەیش بۆ سەلماندنی ئەم راستیە دابەشكردنی نیشتمان و نەتەوەكەمانە بەسەر چەندین وڵاتدا و نەبوونی نەك دەوڵەتێكی یەكگرتووی كوردی بەڵكو نكۆڵیكردن لە بوونیشمان دەكرێت و ئەمڕۆ ئێمە گەورەترین نەتەوەین لە جیهاندا كە خاوەنی دەوڵەتی سەربەخۆی خۆمان نین.
2 - دابینكردنی «دادپەروەری» ئەركێكی ئاینیە. خوداوەندی مەزن لە قورئانی پیروز و هەموو پەیامە ئاسمانیەكاندا فەرمانمان پێدەكات كە ( دادپەروەر بین ).
3 - دابینكردنی «دادپەروەری» ئەركێكی نیشتمانی و نەتەوایەتیە كە گەلی كورد بە درێژایی مێژووی خۆی خەباتی بۆ كردووە و قوربانی بۆ داوە و ئامانجێكی سەرەكی راپەڕین و شۆڕشەكانی بووە.
4 - «دادپەروەری» پرەنسیپ و بەهایەكی مرۆڤایەتیە. مافی تاك و كۆمەڵگایە كە بەشێوەیەكی «دادپەروەرانە» مامەڵەیان لەگەڵ بكرێت.
5 – گەشەپێدانی بەردەوام، كە ئەمڕۆ بووتە دروشمی هەموو دەوڵەتانی جیهان و كار بۆ بەدەستهێنانی دەكەن، پێویستی بە دابینكردنی «دادپەروەری» هەیە. گەشەپێدانی بەردەوامی كەرتە ئابووری و خزمەتگوزاریەكان و گەشەپێدانی هەرێمی لە هەرێمی كوردستاندا پێویستی بە دابینكردنی «دادپەروەری» هەیە لە هەرێمدا.
6 – نەبوونی «دادپەروەری» لە هەر شوێنێك و كۆمەڵگایەك دیاردەیەكی بێزراوە و شەرمە كە ڕازی بین بە بەردەوام بوونی و كارنەكەین و هەنگاوی پێویست نەنێین بۆ بەرەنگاربوونەوە و لەناوبردنی.
7 - دابینكردنی «دادپەروەری» ئەمڕۆ داوایەكی ڕەوای خەڵكی كوردستانە كە دیارە هەست بە نەبوونی «دادپەروەری» دەكەن.
بۆ وەڵامی پرسیاری دووەم، دادپەروەری چۆن دابین دەكرێت؟ دەڵێین: «كە دابینكردنی (دادپەروەری رەها) لەتوانای مرۆڤدا نییە بۆیە لە هیچ شوێنێك و لەهیچ كاتێكدا بەدی نەكراوە و ناكرێت. كەوابوو مەبەست لە دابینكردنی «دادپەروەری»، دابینكردنی «دادپەروەری ڕێژەییە»، كە دابینكردنی و بەرزكردنەوەی ڕێژەكەی،(رێژەی دادپەروەری) داواكاری و ئامانجی مرۆڤایەتی و كۆمەڵگا جیهانیەكانە. رێژەی دابینكردنی دادپەروەری لە كۆمەڵگایەكەوە بۆ كۆمەڵگایەكی تر و لە كاتێكەوە بۆ كاتێكی تر دەگۆڕێت و دابینكردنی رێژەیەكی بەرز لە «دادپەروەری» سیمای كۆمەڵگا دروستەكانە. هەرچی تایبەتە بە دابینكردنی دادپەروەری لە كۆمەڵگای ئێمەدا بەرێژەیەكی خوازراو، بە بۆچوونی ئێمە، دەكرێت بە رێگای ئەم خاڵانە بەدەست بهێنرێت:
1 – رەخساندنی هەلی یەكسان، لە هەموو بوارەكاندا، بۆ ئەندامانی كۆمەڵگا. بۆ نموونە رەخساندنی هەلی یەكسان بۆ خوێندن، بۆ بازرگانیكردن، بۆ بەگەڕخستنی سەرمایەگوزاری.... تاد. كاتێك ناتوانرێت، لەبەر هەر هۆكارێك بێت، هەلی یەكسان بڕەخسێنرێت بۆ هاووڵاتیان ئەركی دەسەڵاتی یاسادانان و جێبەجێكردنە كە بە یاسا و رێنماییەكان كێشەكە چارەسەر بكات. بۆ نموونە كاتێك ناتوانین هەلی یەكسان بڕەخسێنین بۆ خوێندن، ناتوانین قوتابخانە و مامۆستا بۆ قوتابیانی شارۆچكە و شارەدێكان دابین بكەین، وەك چۆن لە ناوەندی پارێزگاكان قوتابخانەی باش و مامۆستایانی بە ئەزموون و شارەزامان بۆ قوتابیان دابینكردوە، پێوستە بە یاسا و رێنمایی بەڵانسەكە راست بكەینەوە. ئەوەی ئەمڕۆ پەیڕەو دەكرێت لەم بوارەدا و پێی دەوترێت «دابەشبوونی جوگرافی» لە وەرگرتنی قوتابیان لە زانكۆكاندا نەك هەر بەڵانسەكە راست ناكاتەوە و هەلی یەكسان ناڕەخسێنێت بۆ قوتابیان، بەڵكو قووڵتری دەكاتەوە.
2 – دابەشكردنی دەسەڵات و لێپرسراویەتی لە نێوان پایتەخت و پارێزگاكان، لە نێوان پارێزگاكان و قەزا و ناحیەكان، لە نێوان وەزیر و بەرێوەبەریە گشتیەكان.. تاد. هەڵگرتنی بەرپرسیاریەتی لێپرسراویەتی كارێكی ئاسان نییە، نازانم بۆ تا ئێستا لای ئێمە كەسانێك هەن خۆیان بە «سوپەرمان» دەزانن و بڕوایان بە توانای خەڵكانی تر نییە ؟. هۆكارێكی سەرەكی پێشكەوتنی كۆمەڵگا پێشكەوتووەكان دابەشكردنی دەسەڵات و لێپرسراویەتیە لەنێوان دەسەڵاتی ناوەند و دەسەڵاتە لۆكاڵیەكاندا، لە نێوان پۆستە باڵاكان و پۆستە نزمەكاندا.
3 – دابەشكردنی سامان بەشێوەیەكی دادپەروەرانە لە نێوان پارێزگا و قەزا و ناحیەكان، بە رێگای دابەشكردنی دادپەروەرانەی پرۆژە ئابوری و خزمەتگوزاریەكان، لە لایەك و لە نێوان فەرمانبەران و هاووڵاتیان، بە رێگای كەمكردنەوەی ئەو گاپە گەورەی كە هەیە لە نێوان موچە و دەرماڵەكاندا، لە لایەكی تر. دابەشكردنی دەسەڵات و سامان ئەوە ناگەیەنێت كە بەشێوەیەكی یەكسان دەسەڵات و سامان دابەش بكرێت بەڵكوو دەبێت پرۆسەی دابەشكردنەكە پشت بە بنەمای دادپەروەرانە ببەستێت.
پێكهێنانی یەكەی كارگێری بچووك بەرووبەر و گەورە بە دەسەڵات، بۆ نموونە بە پارێزگاكردنی ناوچەكانی سەر بە هەڵەبجە، رانیە، سۆران... تاد هەنگاوێكە بە ئاراستەی راست بۆ دابەشكردنی دەسەڵات و لێپرسراویەتی و سامان دەبێت دەستخۆشی و پێشوازی لێ بكرێت نەك هانی خەڵك بدرێت خۆپیشاندانی دژ بكات !.
4 – كاتێك دەسەڵات و لێپرسراویەتی و سامان دابەش دەكرێت پێویستە دەزگایەكی چاودێری ورد و كارا هەبێت كە لە توانایدا بێت هەڵسەنگاندنی پێویست بۆ كارەكان ئەنجام بدات بۆ ئەوەی بتوانرێت دەستخۆشی لە كارە باشەكان بكرێت و خاوەنەكانیان پاداشت بكرێن و سەرپێچیكەرانیش سزا بدرێن. پەیڕەوكردنی پرەنسیپی پاداشت و سزا «هۆكارێك دەبێت بۆ دابینكردنی «دادپەروەری».
5 – یەكسان بوون بەرامبەر بە یاسا و پەیرەوكردنی پرەنسیپی «سەروەری یاسا» بە كردار نەك تەنیا بە وتە. نابێت یاساكان وەك «ماڵی جاڵجالۆكە» بن تەنیا بەسەر هەژاران و بێ پشتیواناندا جێبەجێ بكرێن و دەسەڵاتداران یاساكان پێشێل بكەن بێ ئەوەی بە سزای خۆیان بگەن.
6 - پرۆسەی دابینكردنی «دادپەروەری»، لە كۆمەڵگای ئێمەدا، پێویستە لە نێو پارتە سیاسیەكانەوە دەست پێبكات. پێویستە بەرپرسیاریەتی و ئەرك و مافەكان لە نێو ئۆرگانەكانی پارتەكاندا بە شێوەیەكی دادپەروەرانە بە سەر ئەندامانی پارتەكاندا دابەش بكرێت، بە پشت بەستن بە بنەماكانی دڵسۆزی، خەبات و قوربانی، لێهاتوویی. ناڕەزایی لە نێو پارتەكانەوە دەگوێزرێتەوە بۆ نێو كۆمەڵگا. پارتێكی «دادپەروەر و تەندروست» حكومەتێك و كۆمەڵگایەكی «دادپەروەر و تەندروست» دێنێتە كایەوە
    د.ئازاد نەقشبەندی

ئــه‌گـه‌ر له‌ ژیـانـت دا ئامانجت نیه‌ ،، بـا یه‌كه‌م ئامـنجت په‌یداكردنی ئامانجێك بێ !

(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)

(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)


(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)

33 Share

وه‌ڵام: هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه


یه‌کێک له‌سیاسه‌تمه‌داره‌کانی ئه‌مه‌ریکای لاتین له‌به‌رده‌م یونسکۆدا وتارێکی خوێنده‌وه‌ له‌باره‌ی ئه‌زمونی دیموکراسی له‌م وڵاتانه‌دا‌و رایگه‌یاندبوو "دیموکراسی له‌م وڵاتانه‌دا توانیویه‌تی بڕێک له‌ئازادی فه‌ردی‌و ئازادی بیروڕا ده‌سته‌به‌ر بکات، به‌ڵام ئه‌بێ دان به‌وه‌دا بنێین که‌ دیموکراسی له‌شه‌ڕکردن دژی فه‌قیریدا سه‌رکه‌وتنی به‌ده‌ست نه‌هێناوه‌". واته‌ دیموکراسی له‌به‌دیهێنانی یه‌کسانی‌و دادپه‌روه‌ریدا سه‌رکه‌وتوو نه‌بووه‌‌و نه‌یتوانیوه‌ ئه‌و ئامانجه‌ سه‌ره‌کییه‌ به‌دی بهێنێت که‌ له‌پشت زوربه‌ی په‌شێویه‌ سیاسی‌و کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کانه‌وه‌یه‌: یه‌کسانی.
هه‌میشه‌ دوو پاڵنه‌ر یان دوو ئامانجی سه‌ره‌کی هه‌بووه‌‌و هه‌یه‌ که‌ توانای بزواندن‌و جوڵه‌ی ژماره‌یه‌کی زۆری خه‌ڵکی هه‌بووه‌‌و هه‌یه. هیچ بزوتنه‌وه‌یه‌کی سیاسی‌و بگره‌ هیچ په‌شێوی یان شۆڕشێک نه‌ له‌ڕابردوو نه‌ له‌ئێستادا نییه‌‌ ئه‌م دوو ئامانجه‌ له‌پشتیه‌وه‌ رانه‌وه‌ستابن: یه‌کسانی‌و ئازادی. ئه‌م دوو وته‌زایه‌ داینه‌مۆی سه‌ره‌کی هه‌موو جۆره‌ ناڕه‌زا‌یه‌تی‌و بزوتنه‌وه‌یه‌کی سیاسی بوون. بگره‌ ئه‌و هێز‌و لایه‌نانه‌ش که‌ هۆی سه‌ره‌کیی دروستبوونی نایه‌کسانی‌و له‌ناوبردنی ئازادین، هه‌ر به‌ ناوی یه‌کێک له‌م وته‌زایانه‌وه‌ کاریان کردووه‌‌و به‌هانه‌یان بۆ شێوازی کارکردنی خۆیان هێناوه‌ته‌وه‌. ‌گه‌وره‌ترین سته‌مکار‌و دیکتاتۆره‌کانی دنیاش هه‌ر به‌ناوی به‌دیهێنانی یه‌کسانی یان ئازادییه‌وه‌ حوکمڕانی ده‌که‌ن‌و بگره‌ پاساوی سه‌ره‌کی زوربه‌ی کاره‌کانیان به‌ به‌دیهێنانی یه‌کێک له‌م دوو وته‌زایه‌ ئه‌هێننه‌وه‌.
یه‌کسانی‌و ئازادی دوو ئامانج‌و دوو دروشمی هێنده‌ ئه‌فسوناوی‌و سه‌ره‌کین که‌ هیچ بزوتنه‌وه‌یه‌کی سیاسی چ له‌حوکمڕانیدا بێت یان له‌ئۆپۆزسیۆندا ناتوانێت ده‌ستبه‌رداری بێت. به‌ڕاستیش کۆکردنه‌وه‌ی ئه‌م دوو دروشمه‌ پێکه‌وه‌ ئاله‌نگاری (ته‌حه‌دای) سه‌ره‌کی بیری دیموکراسی بووه‌. بگره‌ زۆرکه‌س دیموکراسی به‌ جه‌ختکردن له‌سه‌ر یه‌کێک له‌م دوو وته‌زایه‌ پێناس ئه‌که‌ن. که‌سانێک دیموکراسی وه‌ک به‌دیهێنانی ئازادی فه‌ردی‌و رێزگرتن له‌که‌سایه‌تی تایبه‌تی مرۆڤ پێناس ئه‌که‌ن‌و که‌سانێکیش به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ کاتێک باسی دیموکراسی ئه‌که‌ن زۆرتر بیریان لای کۆمه‌ڵگایه‌ نه‌ک تاکه‌ که‌س‌و یه‌کسانی تاکه‌که‌سه‌کان به‌ ئامانجی سه‌ره‌کی دیموکراسی له‌قه‌ڵه‌م ئه‌ده‌ن.
هه‌موو ئه‌وانه‌ی دروشمی دیموکراسی به‌رز ئه‌که‌نه‌وه‌، هه‌مان مه‌به‌ست‌و مانایان بۆ دیموکراسی نییه‌‌، به‌ڵکو هه‌ریه‌که‌یان به‌پێی جه‌ختکردنی له‌سه‌ر یه‌کێک له‌م دوو وته‌زایه‌ مانای تایبه‌تی خۆی پی ئه‌به‌خشێ. زوربه‌ی سۆسیالیسته‌کان به‌جه‌ختکردن له‌سه‌ر دروشمی یه‌کسانی ئه‌ناسرێنه‌وه‌‌و لیبراله‌کانیش به‌ جه‌ختکردنه‌وه‌ له‌ئازادی، به‌ڵام له‌ڕاستیدا جیاکردنه‌وه‌ی ته‌واوی ئه‌م دوو وته‌زایه‌ له‌یه‌کدی راست نییه‌‌، هه‌میشه‌ له‌به‌شێک له‌دروشمی ئازادیدا یه‌کسانی هه‌یه‌‌و له‌به‌شێک له‌یه‌کسانیشدا ئازادی، ئازادی تا ئه‌و کاته‌ له‌دیموکراسیدا مانای هه‌یه‌ که‌ ئازای بێت بۆ هه‌موان. واته‌ له‌خودی دروشمی ئازادیدا وته‌زای یه‌کسانی هه‌یه‌ که‌ ئه‌بێت هه‌موان بگرێته‌وه‌. له‌وته‌زای یه‌کسانیشدا بڕێک له‌ئازادی هه‌یه‌، چونکه‌ هه‌وڵدان بۆ گێڕانه‌وه‌ی ماف بۆ ئه‌و که‌سانه‌ی لێیان قه‌ده‌غه‌کراوه‌، به‌ مانای به‌ده‌ستهێنانی ئازادییه‌. له‌ڕووی مێژووی سیاسیشه‌وه‌ خه‌بات له‌پێناوی ئازادیدا هه‌میشه‌ هه‌ڵگری خه‌بات بووه‌ له‌پێناوی یه‌کسانیدا‌، به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا که‌ ئه‌م دوو وته‌زایه‌ په‌یوه‌ندییان به‌ یه‌که‌وه‌ هه‌یه‌‌و له‌یه‌که‌وه‌ نزیکن، به‌ڵام هه‌ردووکیان یه‌ک شت نین. ئه‌کرێت ئه‌زمونێک هه‌بێت رێز له‌ئازادیه‌کان بگرێت‌و خه‌ڵکی تیایدا ئازاد بن، به‌ڵام نایه‌کسانییه‌‌کی زۆر هه‌بێت‌و خه‌ڵک هه‌مان ئه‌گه‌ر‌و شانسی چونیه‌‌کیان له‌به‌رده‌ستدا نه‌بێت، وه‌ک هه‌ندێک وڵاتی ئه‌مه‌ریکای لاتین. به‌ پێچه‌وانه‌شه‌وه‌ ئه‌کرێت ئه‌زمونێک تا راده‌یه‌کی زۆر یه‌کسانی دابین کردبێت‌و هیچ جیاوازییه‌کی چینایه‌تی‌و گه‌وره‌ی تێدا نه‌بێت، به‌ڵام خه‌ڵکه‌که‌ی له‌هه‌موو شێوه‌یه‌ک ئازادی قه‌ده‌غه‌ بکرێن‌و له‌ژێر سایه‌ی حوکمڕانێکی سته‌مکاردا بژین، ئه‌کرێت نمونه‌ی زوربه‌ی ده‌وڵه‌ته‌ سۆسیالیسته‌کانی سه‌ده‌ی پێشوو بهێنینه‌وه‌ که‌ ئه‌مڕۆ بونه‌ته‌ نمونه‌ی دیاری سته‌مکارییه‌کی بێوێنه‌.
ئه‌م جیاکاریه‌ له‌ژیانیشدا وردتر دیاره‌. بیرۆکه‌ی یه‌کسانی هه‌میشه‌ له‌بیرۆکه‌ی ئازادی زیاتر‌و خێراتر خه‌ڵک به‌لای خۆیدا را ئه‌کێشێت. مرۆڤ زوتر‌و ئاسانتر هه‌ست به‌ نادادپه‌روه‌ری‌و نایه‌کسانی ئه‌کات‌و به‌ونی ئه‌و غه‌درانه‌ ئه‌بینێت که‌ له‌ماف‌و ده‌ستکه‌وت‌و به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانی کراوه، مه‌کیاڤیلی راستی گوتبوو کاتێک وتی خه‌ڵک به‌گشتی به‌رژه‌وه‌ندی‌و ئامانجه‌کانیان زۆر باشتر له‌یه‌ک به‌ یه‌کی حوکمڕانان (جا فه‌یله‌سوف بن یان نا) ئه‌زانن‌و ده‌رک ئه‌که‌ن، به‌ڵام له‌دۆخی ئازادیدا شته‌کان وا رون‌و ئاشکرا نین. تێگه‌یشتن له‌ئازادی هه‌میشه‌ پێویستی به‌ بڕێکی زیاتر هوشیاری‌و زانین هه‌یه‌ که‌ له‌تێگه‌یشتن بۆ نایه‌کسانیدا پێویست نییه‌‌، نایه‌کسانی هه‌میشه‌ بونێکی مادی هه‌یه‌‌و هه‌ستپێکراوه‌. خه‌ڵکی له‌ژیانی رۆژانه‌ی خۆیاندا‌و له‌به‌رده‌م هه‌موو دۆخێکدا به‌شێوه‌یه‌کی کۆنکرێتی هه‌ستی پێئه‌که‌ن، به‌ڵام بۆ ئازادی هه‌مان شت راست نییه‌‌. خه‌ڵکی زۆر دره‌نگ‌و هه‌ندێکجار زۆر به‌ زه‌حمه‌ت هه‌ست به‌و شتانه‌ ئه‌که‌ن که‌ زه‌وتی ئازادییان ئه‌کات، بگره‌ هه‌ندێک ته‌نانه‌ت زۆر له‌به‌های ئازادی تێناگه‌ن‌و تاکه‌ پرسیارێکی راسته‌قینه‌ به‌ پرسی یه‌کسانی ئه‌زانن. واته‌ ئه‌و شتانه‌ی راسته‌وخۆ په‌یوه‌ندی به‌ گوزه‌ران‌و ژیان مادییانه‌وه‌ هه‌یه‌، هه‌موو سه‌رنجه‌کان به‌لای خۆیدا رائه‌کێشێت، به‌ڵام ئازادی له‌به‌رئه‌وه‌ی پێویستی به‌ هوشیارییه‌کی زیاتر هه‌یه‌، که‌متر کاردانه‌وه‌ له‌به‌رامبه‌ریدا پیشان ئه‌ده‌ن. خه‌ڵکی بۆ تێگه‌یشتن له‌نایه‌کسانی پێویستیان به‌ یارمه‌تی هیچ که‌س‌و هێزێکی ده‌رکی نییه‌‌‌و خۆیان راسته‌وخۆ ده‌رکی ئه‌که‌ن، به‌ڵام بۆ ئازادی ئه‌وا به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ هه‌میشه‌ پێویستیان به‌ یارمه‌تی هێز‌و خه‌ڵکی تر هه‌یه‌. خه‌ڵکی به‌بێ یارمه‌تی‌و که‌سان‌و لایه‌نی تر به‌ ئاسانی ناتوانن ئه‌و ته‌ڵه‌‌و گه‌مه‌ ناشرینانه‌ بدۆزنه‌وه‌ که‌ ئازادییان ئه‌خاته‌ مه‌ترسییه‌وه‌.
هه‌ر لێره‌وه‌ ئه‌توانین ئه‌و راستییه‌ له‌ئه‌زمونی راسته‌قینه‌ی ژیانی سیاسی هه‌رێمی کوردسانیشدا بدۆزینه‌وه‌. له‌کاتێکدا خه‌ڵکی زۆر ئاسانتر‌و خێراتر بۆ داوای دادپه‌روه‌ری ئه‌جوڵێن، ئه‌وا که‌متر کاردانه‌وه‌ له‌به‌رامبه‌ر ئه‌و شتانه‌دا پیشان ئه‌ده‌ن که‌ په‌یوه‌ندییان به‌ ئازادی‌و هه‌ڕه‌شه‌کردن له‌ئازادییه‌وه‌ هه‌یه‌، هه‌ر له‌م ماوه‌یه‌ی پێشودا کارمه‌ندانی ته‌ندروستی له‌کاردانه‌وه‌ به‌رامبه‌ر مافی دادپه‌روه‌ریدا مانگرتنێکی سه‌رتاسه‌ری کاریگه‌ریان ئه‌نجامدا که‌ دواتر بووه‌ هۆی به‌ڵێندان به‌ جێبه‌جێکردنی داواکانیان، به‌ڵام هه‌مان ئه‌م که‌رته‌‌و ده‌یان که‌رتی جیاوازی تری کۆمه‌ڵگا بێ کاردانه‌وه‌ن له‌به‌رامبه‌ر بۆ نمونه‌ یاسایه‌کی ترسناکی وه‌ک یاسای ئه‌نجومه‌نی ئاسایشدا که‌ یاسایه‌که‌ به‌ جدی هه‌ڕه‌شه‌ له‌ئازادیه‌کانی خه‌ڵک ئه‌کات. یه‌کێک له‌هۆکاره‌ سه‌ره‌کیه‌کانی ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئازادی هه‌میشه‌ پێویستی به‌ رونکردنه‌وه‌‌و ئاشکراکردنی دوژمنه‌کانی هه‌یه‌. ئه‌رکی سه‌ره‌کی ئه‌م رونکردنه‌وه‌‌و ئاشکراکردنه‌ش ئه‌که‌وێته‌ سه‌ر ئه‌ستۆی رۆشنبیران. ئه‌وه‌ رۆشنبیرانن ئه‌بێت هه‌میشه‌ ئازادی‌و هه‌ڕه‌شه‌کانی بۆ خه‌ڵکی رونبکه‌نه‌وه‌‌و ئاشکرا بکه‌ن. واته‌ ئه‌گه‌ر خه‌ڵک هه‌میشه‌ پارێزه‌ر‌و داکۆکیکاری سروشتی مافی یه‌کسانییه‌‌ بۆ ئه‌زمونی دیموکراسی، ئه‌وا ئه‌بێت رۆشنبیرانیش پارێزه‌ری به‌های ئازادی بن له‌دیموکراسیدا.


ڕێبین هه‌ردی




دایك هه‌ركاتێك بمرێت، یه‌شتا هه‌ر زووه‌....!




34 Share

وه‌ڵام: هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه

هاورييان بيويستم بةرابؤرتيكة لةسةر
The role of the Incentives      يان
Should the covern went interive into the economy ? in whath way
بةزمانى ئينكليزى  3بةرة بيت باشة
هاورييان بةبى تواناى خؤتان يارمةتيم بةن

http://mzirin.com/up/uploads/png/f4fa762aa0.png

35 (دەستکاری کراوە: halmat 501 2013-01-10 23:43:07) Share

وه‌ڵام: هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه

ئةم كتيبة بزانة جؤنة سودى هةية
(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)

(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)


گـــه‌مـــژه‌ نـــــه‌بوویـــــن کـــه‌مێــــک پێبکــــه‌نیــــــن ..




بۆ ئەوەی ژیانێکی خۆش بژیت هەتا دەتوانیت گەمژەبە ،خوێری بە ،درۆزن بە، فشەکەر بە،سەخیف بە، پشیلەبە ...

36 Share

وه‌ڵام: هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه

فه رموو
The Role of Incentive
MAY 01, 1982 by LAWRENCE W. REED

Mr. Reed is Assistant Professor of Economics at Northwood Institute in Midland, Michigan. He is director of the college’s summer Freedom Seminars. Also he is co-editor of the recent college text, When We Are Free.

There’s a great deal of talk these days about incentives. An incentive is something which incites one to action. It is a spur, a motive, a provocation, a goad, a stimulus. Economists have long understood that the incentive to act is the prospect of the action yielding benefits to the actor. Because of that fact, particular incentives and incentive structures explain a very great deal of the economic world which swirls around us.

People respond to incentives and to their opposite, disincentives. An individual will feel compelled to respond favorably to something which promises great personal benefit at low cost or risk. The same individual will tend to turn away from those things which deliver little or no benefit, especially if they do so only at high cost. He will positively shun those things which would set his progress back, much as a hot stove is a disincentive to bare hands. Human choice is thus influenced by economic incentives and by changes in economic incentives. Let’s take a look at “real world” happenings and see how this might explain some things.

Many people complain today about the poor schooling their children receive in public schools. Declining test scores and a breakdown of discipline in the classroom, even as the costs of schooling rise, bear testimony to the failure of public education. Does this happen because public school teachers and administrators do not wish to provide a quality product? Not really.

There is no reason to believe that public school teachers and administrators are any less desirous than other people that quality education be imparted. They are, however, responding to a peculiar set of incentive structures. I ask the reader, what would your performance be like if your business could legally draft customers and compel them, under threat of penalty, to buy your product? Suppose you could go a step further and force even those who do not use your product in any way to pay for it—and to continue paying throughout their productive lifetimes! Not exactly a prescription for creativity and productivity, would you say?

Why doesn’t the Post Office deliver a better service? For the same reason! Where is the incentive to do better when you have a legal, subsidized monopoly? Self-interest dictates that humans pursue benefits along the paths of least resistance. Compulsory monopolies just do not light fires under too many people.

One would be hard put to find any individual who would contribute his own money to encourage others to stop smoking and to promote the growing of tobacco at the same time. No one would regard such a contradiction as being in his self-interest. Yet Congress votes to do both. Why? Because no one spends someone else’s money as carefully as he spends his own. I have every incentive to spend your money on my projects if I can get your money by taxing you.

Why do industries and labor unions contribute heavily to political campaigns? It isn’t always to promote better government for everybody. Such groups have an incentive to contribute if the expected returns (favors, protections, subsidies, immunities, and the like) exceed the value of their contributions. If government could not or would not pay off, the contributions would slow to a trickle.

The charge is frequently heard that British and Swedish workers have become lazy. They don’t work as hard as they used to. Studies indicate, however, that when these same workers migrate to America, they work harder! The reason for the difference is that the incentives for work in America, in spite of high taxes, are greater than in Britain or Sweden, where taxes are even higher. If one encourages something, one gets more of it and if one discourages something, one gets less of it. That applies to work as much as it does to any other activity.

Nowhere is this more poignant than in the Soviet Union. There, 97 per cent of farmland is cultivated “collectively.” The output of the collective farms belongs to the State. The other 3 per cent of farmland is in the form of private plots, whose owners are allowed to sell their produce in a relatively free market. The productivity per acre on the private plots, which account for as much as a third of all agricultural output in the country, is estimated to be 35 to 40 times higher than that on the collectively-farmed land. Workers on the collective farms are not genetically or mentally inferior to those who have private plots. In fact, in many instances, they are the same people! The different incentive structures of collective and private farming explain the situation fully.

What about pollution? Why would anyone dump his junk into Lake Erie? Doesn’t he know that it doesn’t belong there? Well, consider the incentives and disincentives a polluter may face. Dumping junk into the lake undetected may be much less costly than alternative methods of disposal. And since no one “owns” Lake Erie, it may be some time before anyone takes notice and complains.

Cattlemen of the old West were accused of overgrazing on public lands. They would allow their animals to strip the land bare, leaving it vulnerable to erosion, and then move on. This was land they temporarily leased from the government or acquired free by government grant. With no incentive to maintain the capital value of the land, their actions were perfectly rational. The same men seldom exhibited such callous behavior toward property they bought and paid for and therefore owned outright.

Incentives explain so many of life’s events: why higher prices call forth greater supply and why lower prices do not; why racism is tempered in a free market wherein profit-seeking businessmen search for the best labor at the lowest cost; why drug “pushers” appear when drugs are made illegal and then must sell at high prices; why students work harder in a class where excellence is rewarded and failure is penalized; why capitalist economies do better than socialist economies; why some people quit working and go on welfare; and so forth and so on.

Finally, those who seek to improve economic life in America today would do well to learn the importance of incentive. In order to stimulate improvement, the disincentives for individual improvement must be abolished. In The Wall Street Journal, David M. Smick recently wrote:


    Growth involves ideas and thus is unpredictable. All we can provide is buoyancy—that sense of economic boundlessness where a person can, with energy and initiative, take a new idea as far and as high as he or she wants. If we can keep that initiative from being stifled, as it is today by an inefficient tax and regulatory system, people may once again follow their dreams. Allow entrepreneurs and potential entrepreneurs across-the-board worthwhile returns on their effort and they will start taking risks. Our entire economy will gain in production and jobs, and the nation will regain the energy and opportunity and spirit upon which its greatness depends.*

    * David M. Smick, “What Reaganomics is All About,” The Wall Street Journal, July 8, 1981, p. 20.



ئــه‌گـه‌ر له‌ ژیـانـت دا ئامانجت نیه‌ ،، بـا یه‌كه‌م ئامـنجت په‌یداكردنی ئامانجێك بێ !

(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)

(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)


(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)

37 Share

وه‌ڵام: هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه

زؤر زؤر سوباس هاورييان
دةستان خؤش بيت 
سوباس بؤ ئيوة كة كاتى خؤتان دا بةمن
دوبارة سوباس

http://mzirin.com/up/uploads/png/f4fa762aa0.png

38 Share

وه‌ڵام: هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه

Hamesha نووسی:

زؤر زؤر سوباس هاورييان
دةستان خؤش بيت 
سوباس بؤ ئيوة كة كاتى خؤتان دا بةمن
دوبارة سوباس

له خزمه تت داين

ئــه‌گـه‌ر له‌ ژیـانـت دا ئامانجت نیه‌ ،، بـا یه‌كه‌م ئامـنجت په‌یداكردنی ئامانجێك بێ !

(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)

(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)


(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)

39 Share

وه‌ڵام: هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه

سلاو هاورييان رابورتيكي كيميام دةوي لةسةر زةوي ناسي تكاية زؤر بةبةلةم

http://mzirin.com/up/uploads/jpg/b81a4c1c5e.jpg

40 Share

وه‌ڵام: هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه

فه رموو كيان
زانستی زه‌ویناسی :
http://i52.tinypic.com/2q30qdv.jpg
انستی زه‌وی ناسی که‌ ناسراوه‌ به‌ [geoscience جیۆلۆجیا ] له‌ کۆمه‌له‌ زانستێک پێکهاتووه‌ که‌ په‌یوه‌سته‌ به‌ توێژینه‌وه‌ ده‌رباره‌ی دروست بوونی زه‌وی و پێکهاته‌ و په‌یوه‌ندی به‌گه‌ردوون و گۆڕنکاریه‌ به‌رده‌وامه‌کان له‌ رێگه‌ی کارتێکردنی فاکته‌ره‌ ده‌ره‌کی و ناوخۆییه‌کانه‌وه‌ ،،، که‌ په‌یوه‌ستن به‌ هه‌ساره‌ی زه‌وی و چۆنیه‌تی دروست بوونی و پێکهاته‌ سه‌ره‌کیه‌کانی و دیاری خستن و ی کردنه‌وه‌ی پێکهاته‌ سه‌ره‌کیه‌کانی فیزیاوی و کیمیاوی ناخی زه‌وی ،،،،

جێگه‌ی ئاماژه‌ پیدانه‌ له‌ کۆنه‌وه‌ زۆرێک له‌ زانسته‌کانی تریان به‌کارهێناوه‌ بۆ زیاتر شاره‌زایی بون له‌ زه‌وی و پێکهاته‌کانی وه‌ک [ زانستی فیزیا و کیمیا و گه‌ردوناسی و بیرکاری و زناستی زینده‌وه‌رزانی ] ئه‌مه‌ش له‌ پێناو گه‌یشتن به‌ ئامانجێکی زانستی له‌ چۆنیه‌تی دروست بوونی پێکهاته‌ چین چینه‌کانی زه‌وی به‌ هه‌موو به‌شه‌کانیه‌وه‌ ..... له‌ رێگه‌ی دۆزینه‌وه‌ی ته‌واوی ئه‌و مادانه‌ی که‌ له‌ زه‌وی دا هه‌ن ...وه‌ک [ ئاسن و خه‌لوز و نه‌وت و به‌رد و ئاو و ....هتد ] کاریگه‌ریه‌ ئاوهه‌وایه‌کان ....

زانستی زه‌وی ناسی دابه‌ش ده‌بێت بۆ :

1- داپۆشراوی زه‌وی ( Earth's spheres )
http://i52.tinypic.com/2q30qdv.jpg
ئه‌م به‌شه‌ یه‌کێکه‌ له‌ به‌شه‌  سه‌ره‌کیه‌کانی پێکهاته‌ی زه‌وی که‌ باس له‌ چۆنیه‌تی و ئه‌و مادانه‌ ده‌کات که‌ بوونه‌ته‌  روپۆش و داپۆشینی زه‌وی که‌ زیاتر ئاشنامان ده‌کات به‌ چۆنیه‌تی و پێکهاته‌ سه‌ره‌کیه‌کانی ئه‌م به‌شه‌ی که‌ رووی زه‌وی داپۆشیوه‌ و کاریگه‌ریه‌کانی بۆ سه‌ر ناخی زه‌وی ....
ئه‌مه‌ش پێک دێت له‌ :

ا- جیۆلۆجیا :
http://i53.tinypic.com/2v8pw9i.jpg
زانستی دروست بوون و پێکهاته‌ی هه‌ساره‌ی زه‌وی واتا باس له‌ چۆنیه‌تی دروست بوونی زه‌وی ده‌کات زیاتر له‌ بواره‌کانی [ به‌رد و توێکلی] ی زه‌وی ده‌کۆلێته‌وه‌ و که‌ به‌ گرنگترین بوار داده‌نرێت له‌ بواری زه‌وی ناسی و روپۆشی هه‌ساره‌ی زه‌وی ،،،،

ب - جیۆدیسیا geodesy  یان جیۆفیزیا :
http://i55.tinypic.com/16ghmrr.jpg
ئه‌م زانسته‌ زیاتر کارده‌کات له‌ پێناو لێکۆلینه‌وه‌ ده‌رباره‌ی ئه‌و هۆکارو بابه‌تانه‌ی که‌ پویه‌ستن به‌ قه‌باره‌ی زه‌وی و شێوه‌ به‌هاوکاری پێوانه‌ راسته‌وخۆیه‌کان و ئه‌و بابه‌تانه‌ی که‌ په‌یوه‌ستن به‌ توێکلی زه‌وی  و ئه‌م ده‌سته‌واژه‌یه‌ به‌مانای دوو به‌ش دێت واتا [ زه‌وی و دابه‌ش بوون ] ...
ج- خۆڵ - قوڕ [ Pedology‏] :
http://i55.tinypic.com/2hds4yw.jpg

ئه‌مه‌ په‌یوه‌سته‌ به‌ لێکۆلنه‌وه‌ ده‌رباره‌ی دروست بوون و گه‌شه‌کردنی خۆڵ و قوڕی پێکهاته‌کانی زه‌وی به‌تایبه‌تی له‌ چینی سه‌روی زه‌وی به‌ قولی 300 سم ئه‌ویش بۆ زیاتر ئاشنابوون به‌ پێکهاته‌ی ماده‌کانی وه‌ک [ ئاسن و ماده‌ ئه‌ندامیه‌کان و هه‌وا و گیراوه‌کانی خۆڵ و ماده‌کانی قوڕ ....
د- هێلکاری زه‌ریاکان یان زانستی ئاو [Hydrology ]
http://i54.tinypic.com/207nukh.jpg
په‌یوه‌سته‌ به‌ لێکۆلینه‌وه‌ ده‌رباره‌ی ئاو و چۆنیه‌تی دابه‌ش بوونی به‌سه‌ر رووی زه‌وی و دیاری کردنی تایبه‌تمه‌نده‌کان و سیفاته‌ سروشتیه‌کان و کیمیاویکه‌ن و چۆنیه‌تی کارلێکی له‌گه‌ل زه‌وی و ژینگه‌دا  پێکهاته‌کانی ئاو ،،

ی - به‌شه‌ به‌ستوه‌کان Glaciology :
http://i54.tinypic.com/rw13fa.jpg
په‌یوه‌سته‌ به‌ لێکۆلینه‌وه‌ ده‌رباره‌ی به‌شه‌ به‌ستوه‌کانی زه‌وی ... ئه‌مه‌ش کارلێکێکه‌ له‌ ئه‌نجامی دابه‌زینی پله‌ی گه‌رمی و کارلێکه‌ هه‌وایه‌کان و گازیه‌کان ئه‌م چینه‌ په‌یداده‌بێت ،،،،

ف- به‌رگی هه‌وا [Atmospheriac ]


په‌یوه‌سته‌ به‌ لێکۆلینه‌وه‌ ده‌رباره‌ی به‌رگه‌ هه‌وایی و گازیه‌کانی زه‌وی وکاریگه‌ریان بۆ سه‌ر گۆڕانکاریه‌کانی نێو زه‌وی و گۆڕانکاریه‌کانی ئاو هه‌وای زه‌وی و ئه‌و فاکته‌رانه‌ی کاریگه‌ریان هه‌یه‌ له‌سه‌ر به‌رده‌وامی گۆڕانکاریه‌کان له‌ هۆکاره‌ فیزیا و کیمیاویه‌کان ،،،

گ - هێلکاری پێکهاته‌ی زه‌وی [Geomorphology‏]

پویه‌سته‌ به‌ لێکۆلینه‌وه‌ ده‌رباره‌ی پێکهاته‌ و چۆنیه‌تی دروست بوون و هێلککاری زه‌وی وه‌ [ چیاکان و ده‌شت و بیابان و دۆڵ و شیو  و ...هتد  و هۆکاره‌کانی کارتێکردن بۆ دروست بوونی و گۆڕانکاریه‌کانیان و ئه‌و مادانه‌ی که‌ له‌ پێکهاتن به‌شداریان کردووه‌...

لقه‌ په‌یوه‌سته‌کانی تر به‌ زانستی زه‌وی ناسی :

- زانستی ماده‌کان [mineralogy]
تایبه‌ته‌ به‌ لێکۆلینه‌وه‌ ده‌رباره‌ی ماده‌ پێکهاتوه‌کانی زه‌وی و سروشتیان و گۆڕانکاریه‌کان و کاریگه‌ریان بۆ سه‌ر چینی زه‌وی و تایبه‌تمه‌ندیه‌کانیان ،،، ئه‌مه‌ش به‌ کاریگه‌ری هه‌بوونی فاکته‌ره‌ کیمیا و فیزیاویه‌کانی سروشتی ،،و هه‌لکه‌وتنی جوگرافیایان له‌ زه‌وی ، ئه‌م مادانه‌ش وه‌ک :
- ماگنێت
- فلسبار
- کبریت
- ئولفین
- بیرۆکسین
- کواتز

- زانستی به‌رد [petrology]
په‌یوه‌سته‌ به‌ دیاری کردنی جۆره‌کانی به‌رد و دابه‌ش بوونیان و هۆکاره‌کان که‌ کاریگه‌ریان هه‌یه‌ له‌سه‌ر ئه‌م به‌ردانه‌ و  چۆنیه‌تی دروست بوون و گه‌شه‌لکردنیان و چۆنیه‌تی په‌یوه‌ست بوونیان له‌ رێگه‌ی کارلێکه‌ موگناتیسیه‌کانی ناوخۆی زه‌وی ،،،،

- جیۆلۆجیای بینایی [structural geology ]
پویوه‌سته‌ به‌ لێکۆلینه‌وه‌ ده‌رباره‌ی پێکهاته‌ی بنیاتی توێکلی  زه‌وی و ئه‌و هۆکارانه‌ی که‌ کاریگه‌ریان هه‌یه‌ له‌سه‌ری  به‌تایبه‌تی هۆکاره‌ ده‌ره‌کی و ناوخۆیه‌کان ،،،

- جیۆفیزیا [geophysics]
په‌یوه‌سته‌ به‌ لێکۆلینه‌وه‌ ده‌رباره‌ی چینه‌کانی ژێره‌وه‌ی زه‌وی و پێکهاته‌ی چینه‌کان و رێکخستن و هۆکاره‌کانی که‌ به‌رده‌وام کارلێکی له‌گه‌ل ده‌که‌ن ،،،

- جیۆلۆجیای فیزیایی [physical geology]
په‌یوه‌سته‌ به‌ لێکۆلیه‌نوه‌ ده‌رباره‌ی روخساری سروشتی زه‌وی و پێکهاته‌کانی سه‌ر رووی زه‌وی ،،، دیاری کردنی تایبه‌تمه‌ندیه‌ فیزیاویه‌کانی به‌رد و ناهاوڕێکیه‌کانی نیوان هێزی هه‌وا و زه‌وی و تایبه‌تمه‌ندیه‌ موگناتیسیه‌کانی زه‌وی و به‌رگری کاره‌بایی و پێکه‌وه‌به‌ستن له‌گه‌ل زه‌وی و ماده‌کا سروشتیه‌کانی ....له‌م رێگه‌یه‌وه‌ ده‌توانرێت پێکهاته‌کانی زه‌وی که‌ په‌یوه‌ستن به‌ فیزیا دیاری بکرێت ،،،

- زانستی بومه‌له‌رزه‌کان :
ئه‌مه‌ به‌شێکی لاوه‌کیه‌ که‌ په‌یوه‌سته‌ به‌ زانستی جیۆفیزیا و کارده‌کات له‌ پێناو لێکۆلینه‌وه‌ ده‌رباره‌ی په‌یدابوونی بومه‌له‌رزه‌و جوله‌ی زه‌وی له‌م کاتانه‌دا کاریگه‌ریه‌کانی بۆ سه‌ر زه‌وی و ناوه‌وه‌ی زه‌وی و ئه‌و فاکته‌رانه‌ی که‌ ده‌بنه‌ دروست بوونی بومه‌له‌رزه‌ ،،،

- زانستی چینه‌کانی زه‌وی :
ئه‌م زانسته‌ لێکۆلینه‌وه‌ ده‌کات ده‌رباره‌ی یاسا و بنه‌ماکانی چینه‌کانی زه‌وی چۆنیه‌تی دابه‌ش بوونیان و ئه‌و هۆکارانه‌ی کاریگه‌ریان هه‌یه‌ له‌سه‌ر گۆڕینی چین و روخسرای چینه‌کان  گۆڕانکاریه‌ به‌رده‌وامه‌کانی تر که‌ به‌رده‌وام کاریان تێده‌که‌ن بۆ ئه‌وه‌ی به‌ شێوه‌یه‌کی سروشتی بگۆڕێن ،،

- جیۆ کیمیا :
تایبه‌ته‌ به‌ بواره‌کانی لێکۆلینه‌وه‌ ده‌رباره‌ی پێکهاته‌ی به‌ردو ماده‌کانی زه‌وی له‌ رووی کیمیاویه‌ ،،، دابه‌ش بوونیان به‌سه‌ر توێکلی زه‌وی و دیاری کردنی جۆره‌کانیان و هه‌بوونی رێژه‌ی ماده‌ کان له‌ نێو یه‌کتری و شوێنه‌ جیاوازیه‌کانیان له‌ توێکلی زه‌ویدا ،،،

ئــه‌گـه‌ر له‌ ژیـانـت دا ئامانجت نیه‌ ،، بـا یه‌كه‌م ئامـنجت په‌یداكردنی ئامانجێك بێ !

(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)

(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)


(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)

41 Share

وه‌ڵام: هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه

دةستة كانت خؤش كاك بةرهةم سوباس

http://mzirin.com/up/uploads/jpg/b81a4c1c5e.jpg

42 Share

وه‌ڵام: هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه

سڵاو هاوڕێیان  ئەگەر یارمەتیم بەن (انشاء لأم)  ئەم ئینشآیەم ئەوێت زۆر سوپاس تان ئەکەم

خوایه‌ گیان‌ خۆشم ده‌وێیت زۆر..!!!وه‌ ئاشقانه‌ ده‌تپه‌رستم...!!!
تکات لێ ده‌که‌م له‌ گووناحه‌کانم خۆشبه‌...!!!

43 Share

وه‌ڵام: هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه

سلاو هاوريان رابؤرتيكم ئةويت لةسةر ئةدةبى كوردى بةلام بازيانى شاعيرنةبيت ئةوةى تركيشة نيية

هه‌رگیز  لێتان  خۆش نابم
گـه‌ر  له‌م  دونیایه‌ش نه‌توانم
ئامـاده‌ بن  بۆ ئـه‌و دونیا ،،
ئه‌بێ  شه‌رمه‌زاری  ده‌رگای خودام بن .......!!


انا لا اغار من احد......فالقمر لا يشبه نجوم مهما حصل


http://mzirin.com/up/uploads/jpg/3a6aad3991.jpg

44 Share

وه‌ڵام: هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه

ئه مه

( انشاء عن الام )
امي
يا نبع الاحساس ويامن تنام على انغامكي الجفنان
يا نجمة في افق السماء ويا من تحت اقدامكي الجنان
دروس العلم ويا المعلم الاول في الحجر الاول
ويا فراشة تداعب الزهر في الربيع وبهمساتكِ تسكن اوراق الخريف وبأسمكِ البلابل تشدو النشيد وتقول يا ام البديع
اماه........
انت ملاك في السماء كأنك الؤلؤة الساكنة في قلب البحار
وهل نستطيع ان نرد بعضا من حنانكِ بأذن الرحمن؟
انت مرايا الزمن الجميل منذ ولدت ولد الحب لكي معي
صار لي كأنه توئمي لا يفارقني هذا الحب لكي حتى عند مماتي وعندما انضر الى وجهكِ اراه مضيئ كالشمس
وبنورك انجو لانه ينقذني من ظلام الدنيا
ويديك البيضاء هي دلالة على النقاءوحجركِ اول مدرسة لي تعلمت فيه ان الاسلام ديني والقرأن كتابي وحبي لأئمتي طول حياتي وحجركِ هو الحجر الوحيد الذي احس فيه بالامان بعدما اقف للصلاة بين يدي ربي الرحمن وهذه دلالة على حجركي الطاهر
وارى النجوم في كل ليلة تحاول ان تقوم بترتيب نفسها في تشكيلة لكي تقول احُبكِ امي والرياح بصفيرها تقول
ياسيلامن التربية اماه وانا اقول |-
لقد تعلمت كيف اعبر ......وكيف اسطر.....وبحثت
جميع السجلات فلم اجد فيما بحثت من كلمات تستطيع
امي

ئــه‌گـه‌ر له‌ ژیـانـت دا ئامانجت نیه‌ ،، بـا یه‌كه‌م ئامـنجت په‌یداكردنی ئامانجێك بێ !

(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)

(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)


(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)

45 Share

وه‌ڵام: هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه

♥Jizwan Emo Emaij♥ نووسی:

سلاو هاوريان رابؤرتيكم ئةويت لةسةر ئةدةبى كوردى بةلام بازيانى شاعيرنةبيت ئةوةى تركيشة نيية

ئه ى باسى جى بكات

ئــه‌گـه‌ر له‌ ژیـانـت دا ئامانجت نیه‌ ،، بـا یه‌كه‌م ئامـنجت په‌یداكردنی ئامانجێك بێ !

(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)

(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)


(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)

46 Share

وه‌ڵام: هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه

Barham Eng نووسی:
♥Jizwan Emo Emaij♥ نووسی:

سلاو هاوريان رابؤرتيكم ئةويت لةسةر ئةدةبى كوردى بةلام بازيانى شاعيرنةبيت ئةوةى تركيشة نيية

ئه ى باسى جى بكات

بؤنمونة باسى ميزوى ئةدةب بكات لةيةكيك لةسةردةمةكان يان شيوةى كلاسيزمى كوردى زؤرشت هةية سوباس بؤهاوركاريتان

هه‌رگیز  لێتان  خۆش نابم
گـه‌ر  له‌م  دونیایه‌ش نه‌توانم
ئامـاده‌ بن  بۆ ئـه‌و دونیا ،،
ئه‌بێ  شه‌رمه‌زاری  ده‌رگای خودام بن .......!!


انا لا اغار من احد......فالقمر لا يشبه نجوم مهما حصل


http://mzirin.com/up/uploads/jpg/3a6aad3991.jpg

47 Share

وه‌ڵام: هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه

فه رموو ئه م كتيبه داكره زؤر به سووده
(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)

ئــه‌گـه‌ر له‌ ژیـانـت دا ئامانجت نیه‌ ،، بـا یه‌كه‌م ئامـنجت په‌یداكردنی ئامانجێك بێ !

(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)

(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)


(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)

48 Share

وه‌ڵام: هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه

زۆر سوپاس کاک بەرهەم  دەستت خۆش  هەرسەرکەوتوبیت بەڕێزم

خوایه‌ گیان‌ خۆشم ده‌وێیت زۆر..!!!وه‌ ئاشقانه‌ ده‌تپه‌رستم...!!!
تکات لێ ده‌که‌م له‌ گووناحه‌کانم خۆشبه‌...!!!

49 Share

وه‌ڵام: هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه

♥Jizwan Emo Emaij♥ نووسی:
Barham Eng نووسی:
♥Jizwan Emo Emaij♥ نووسی:

سلاو هاوريان رابؤرتيكم ئةويت لةسةر ئةدةبى كوردى بةلام بازيانى شاعيرنةبيت ئةوةى تركيشة نيية

ئه ى باسى جى بكات

بؤنمونة باسى ميزوى ئةدةب بكات لةيةكيك لةسةردةمةكان يان شيوةى كلاسيزمى كوردى زؤرشت هةية سوباس بؤهاوركاريتان

ئەوە باسی مێژوی نوسینەوەی ڕەخنەی ئەدەبی دەکات
- ئەمین حاجی زەلمی : وەک ئاشکرایەمێژوی ھەر گەلێک بەسراوە بە کۆمەڵێک بنەماوە، یەکێ لەوانە مێژوی نوسین و قەباڵەکانی ئێمەی کوردە تا چەند خاوەنیانین .

موحەممەد رەشیدی ئەمینی : ئەگەر مەبەست مێژوی نوسینی کوردی بێ ، لێرەدا ئەو پرسیارە ئەبێت بە دوو پرسیار ، یەکەم مێژوی نوسینی کوردی ، دووھەم مێژوی نوسینی قەباڵە کۆنەکانی ھەورامان .

لەسەر مێژوی نوسینی کوردی بە شێوەی ئەمڕۆ زۆر دوور نیەو ھەمومان ئاگاداری ئەوەن نزیک بە پەنجا شەست ساڵا لەمەو پێش گەڵاڵەی نوسین بە شێوەی ئەمڕۆ دەستی پێ کردوە . بەڵام مێژوی قەباڵەکۆنەکانی ھەورامان لە دوازد ساڵا تا ھەشتا ساڵا پێش زاین نوسراون ، ئەو قەباڵانەیش دووانیان بە زمانی گریکی یانێ یونانی کۆن و بە دارشتەیەکی خۆماڵی نوسراون ، قەباڵەی سێھەمیشیان خودی پڕوفیسۆر کاولی دەڵێت بە ئەلفبای ئارامی و زمانی ناوچەکە نوسراوە ، مامۆستا ھەورامانیش لە مێژوی رێبازی زمانی کوردی دا بەوەی ئاماژەی کردوەو بە وردیش لێکدانەوەی لەسەر کردون ، ھەتا دوکتور موعین لە پێشەکی فەرھەنگ لوغەتی موعین دا کەبە فارسی نوسراوە باسێکی ئەو قەباڵە سێھەمەمان بۆ ئەکاتو ئەڵێت (لەکاتی خۆیدا ئەو نوسراوەیان بە ئەلفبای ئارامی دەست نیشان کردوە ، کەچی بەتازەگی بەڵگەیەکمان لە باکووری ئێران بەدەست کەوتوە کەبۆمان دەرئەخات ئەونوسراوەیەبەئەلفبای پارتی نوسراوە نەئارامی) کە پارتی ھەمان پەھلەوی ئەگرێتەوە ، ئەمە لەلایەکەوە لەلایەترشەوە تاچەندێ ئێمە خاوەنیانین ، بەبڕوای من بە ھەرزمانێو بەھەر رەسم و خەتێ کەنوسرابن ئەوانە لەم ناوچەیدا نوسراون و خاوەنەکانیشیان دانیشتوانی ئەم ناوچەیە بوون بەس ئێمە خاوەنی راستەو خۆی ئەو بەڵگە نامانەین ، شتێکیش لێرەدا ئەبێ بوترێ ئاستی تەمەدون و شارستانیەتێە کە لەو نوسراوانەدا بۆمان دەرئەکەوێت، ئەوەی لەو سەردەمانەی ئاستی پێکەوە ژیانو شارستانیەتیان گەیشتوەتە ئەو پلەوپایەی ، کە مامەڵەو ئاکاروھەڵسو کەوتەکانی رۆژانەیان بەئەو شێوەیە بنوسرێت کەتەواوی مافـی ھەردوو لایەن  یانێ کڕیارو فرۆشیار و ھەتا دەسەڵاتی سەردەمیش تێدا دیاری کرابی و بە دەست نیشان کردنی چەندەھا شاھیدبۆ ئەو ھەرمانە ، ئەوەی لای من زۆر گرنگە ئەم جۆرە بابەتەی قەواڵەکانە کە بەداخەوە تائێستا لەم روانگایەوە ھەرمانی زانستیو لێکدانەوەیەکی ئاکادمیک چڕو پڕیان لە سەر نەکراوە ھەرچەند  شێوەی نوسینی ئەو بەڵگانەش ئەبی لەبەرچاو بگیرێن بڵام لەم جۆرە بابەتانەی ئەو نوسراوە مێژویەی نابێ بێ لایەن بین  .

- ئەمین حاجی زەلمی: مێژوی نوسین لای ئێمەی کورد بۆ کەی دەگەڕێتەوە ؟ .

موحەممەد رەشیدی ئەمینی : باس کردن لە سەر مێژو زبانی نوسین ئەبێ  کارناسانی مێژوی زمانەوانی لەسەری بدوێن ، من ناتوانم بڵێم وەک زمانەوانێ ئەوەی لێک ئەدمەوە ، بەڵام وەک لایەنێو ھۆگرێکی زمانوئەدەبی کوردی ئەتوانم بۆ چونی خۆم لەم بابەتەیەوە دەربڕم .

ئەوی راستی بێ مێژوی نوسینی کوردی بە چەند قۆناغێکدا تێپەڕیوە ، ھەتا ئەوەش لەخۆیدا بیش ھاتنی ئیسلامی پیرۆز لەکوردستاناو پاش ئەوەی جییاوازیەکی زۆر ھەیە ، بۆ ئەوەی لە ھەرسەردەمانێکدا باوەڕێکی ئاینی رەواجی ھەبوەو بایخی پێ دراوە ، ئەوانەیش لە شێوە نوسینوی زمانی ئەم میلەتە کاریگەری ھەبووە ، یان دەسەڵات دارەکان ، ئەوانەیش بۆ خۆیان وەک داگیرکەرێکی زمانی دەستیان بەسەر زمانی نەتەوەیی دا گرتوەو ، وینەیشی قەواڵە کۆنەکانی ھەورامانن  کە دوانیان بە زمانی گریکی یۆنانی نوسراون ، مەگەر ئێمە یونانی بووین؟! نە !. ئەوە دەسەڵاتی مەکدونیەکان دەر ئەخات لەو سەردەمەیدا ،  بە ھەر حاڵا لەبەر ئەوەی ھیچ کاتی وەک میلەتێکی سەر بەخۆ نەژیاوین و  بەڵگەی ئەوتۆشمان بەدەستەوە نیە ناتوانی تا پێش ھاتنی ئسلام بۆ ئەم سەرزەوینە لەو بابەتەوە رایەکیبێ مناقشە دەربڕین ، پاش ھاتنی ئیسلامی پیرۆز میلەتی کوردیش وەک میلەتەکانی دێکەبەتایبەت رۆژھەڵاتی ناوەراست، بۆ ماوەیە کەوتە ژێر کاریگەری زمانی عەرەبیەوە ، ئەوەی راستی بێ کوردەکان زیاتر لەو نەتەوەکانی تر ھەستیان بەو داگیر کردنی زمانیە کردو ویستیان زوتر خۆیان لەژێر باری ئەو زمانە رزگار کەن ، کە شیعرەکانی بالولی ماھیدەشتی و بابا سەرھەنگی دەودانی لە سەدەکانی دوو ھەم و سێھەم دا شاھیدێکی ئەم بۆ چونەن .

ھەرلەو کاتەیش تا سەدەی ئەخیر ئێمە تێکستو مەتنی زۆرمان ھەیە کە بەکوردی نوسراون ، بەڵام بە رێنوس یان ئەلفبای فارسی و عەرەبی ، ھەتا ئەگەر بەوردی سەیری کتێبخانەی فارسی و عەرەبیکانیش بکەین زۆرێ لە کتێبانەی کەبە فارسیو عەرەبی نوسراون بەدەست نوسەری کوردو بە ئەندیشەیەکی کوردانە دارێژراون ، ئەوانەیش راستە بەزمانی خۆمان نەنوسراون کەچی دەکرێت بە ماڵە خوێی خۆمانیان بزانین ، بۆئەوەی بە ھزرو ئەندیشەیەکی کوردانە دارێژراون .

- ئەمین حاجی زەلمی : ئایا مێژوی نوسین بە چ شێوە زارێک لای کورد دەستی پێ کردوە یاخۆ کونترین دەق بە چ شێوە زارێکە ؟.

موحەممەد رەشیدی ئەمینی: ھەروا لە سەریشەوە ئاماژەیەکمان بەوەی کرد کەوا سەرەتای مێژوی نوسینی بەشێوی کوردی زۆر تاریک و نادیارە ، ئەگەر بەشێوەیەتر سەیری بکەین و بچینەوە بۆ سەردەمانێکی زۆرکۆنو ھەرلە دەسەڵاتی مادەکانەوە تا سەرەتای ھاتنی ئیسلامی پیرۆز، ئەتوانین رێنوسی ئەوسەردەمانەی کە زیاتر بە شێوەی بزماری و ئەڤیستایی و پەھلەوی و ھەتا ماسی سۆراتی بووە دەست نیشان کەین ، پاش ھاتنی ئیسلامی پیرۆزیش ، یەکەمین تێکەستی کەلەبەردەستایە شیعری ئاترانە کەلە سەرەتای ھاتنی ئیسلام بۆ ئەم سەرزەوینە دانراوە ، ئەگەرچی ھەندێ کەس راو پۆچونی جییاوازیان لەسەر ئەو نوسراوەیە ھەیەکە گوایا دواتر نوسراوەو ناگەڕێتەوە بۆ ئەو سەردەمانە ، کەچی سەرچاوانەێکی چێگای باوەڕ ئەوەیان ھێناوە جێگای باوەڕی ئێمەیشە ، ئەو شیعەریش بەدیالیکتی ھەورامی نوسراوەو پاشان ھەربەم دیالیکتە لە سەدەکانی دووھەم وسێھەمی (ە ق) ئەو رەوتە لەلایەن بالولی ماھی یان ماھیدەشتی و پاشان بابا سەرھەنگی دەودانی بەردوام بووە ، ئەمەیش لە خۆیدا ئەوەمان بۆ دەست نیشان ئەکات کە سەرەتای نوسینی کوردی بە شێوەی تازە و سەربەخۆ پاش ھاتنی ئیسلام بەم دیالیکتە دەستی پێ کردوە ، ئەوەنەتەنھا راوبۆ چونی ئێمەیە زۆرێ لە مێژو نوسانەوە نوسەرانی خۆماڵیش لەسەر ئەوەرایەن بۆ وێنەی مامۆستا خەزنەدار لە مێژوی ئەدەبی کوردی دا دەڵێت (شێوەی گۆرانی کۆنترین تێکستە لە ئەدەبی کوردی دا ، یاخۆ بەواتایەکیتر دەتوانین بڵێن سەرەتای مێژوی ئەدەبی کوردی بە شیعری گۆرانی دەستی پێ کردوە ) ئێمەیش لە سەر ئەوباوەڕەین وبەڵگەو تێکستی زۆریشمان لە بەردەستایەو لاپەڕەکانی مێژویش شاھیدێکی ئەو بۆ چونەن .

ھەرچەند شاعیرانی وەک باستامی کوردو (ابوالحسن)لۆکریمان لە سەدەکانی سێھەم و چوارەمی ھیجری دا ھەبون ، کەچی ئەوان بەشێوەی فارسی لەو سەردەمەیدا شیعریان داناوە .

- ئەمین حاجی زەلمی : دەقی ئەفسانەیی و داستانە میللی یەکان بەشێکی گرنگی کلتوری ھەر گەلێکن ، ئێمە وەک کورد تاچەند خاوەنیانین ؟.

موحەممەد رەشیدی ئەمینی: ھەرمیلەتێ لەبوارە ئەدەبیەکانا تایبەت مەندیەکی بۆ خۆی ھەیە ، میلەتی کوردیش لە مێژێ خاوەنی راو بۆ چوونی خۆی لەو بوارە ئەدەبیانەدا بووە ، بە تایبەت بابەتی داستان یان چیرۆک و ئەفسانە ، ھەتا ئەگەر ئەو چیرۆکانەیش لە زمانیکەوە وەرگێڕاونەتەوە سەر زمانی کوردی ، بەبڕوای من ئەوانەیش کوردینراون و بوون بە ماڵەخوێی ئەم زمانە ، ئەگەر سەیری وەرگێڕاوە کانی خانای قوبادی بە تایبەت (خەمسەی نیزامی) بکەین ، یان شاھنامەکەی ئەڵماس خان و ھەتد ، ھەمویان ئەو راستیەمان بۆ دەست نیشان ئەکەن کەبە شێوەیەکی تایبەتی کوردانە نوسراون ، کەبە داخەوە نوسەرانی کورد بە تایبەت ئەوانەمان کە زیاتر شارەزاییمان لە سەر دیالیکتی ھەورامی ھەیە، لەم روەوە زۆر لاواز ھەنگاومان ھەڵگرتوە ، بۆ ئەوەی ئێستاش بە ھەزاران رازو ئەفسانەی نوسەرانو شاعیرانی رابردوومان ھەروا لە نێو دەست نوسو بەیازەکانا ماونەتەوەو خەریکن لە ناویش ئەچن ، کەمن وێنەیەکی زۆربچوکم لە وتارێ بەناوی مەنزومە چاپ نەکراوەکانی ئەدەبی ھەورامی یان گۆران لەدووھەمین ڤیستڤاڵی ئۆرومون لە سلێمانی پێشکەش کرد، کەئاوا شتانێکمان بەزۆرینە و بە دیالیکتی ھەورامی لە نێو ماڵەچەکانا ھەروا ماونەتەوەو خەریکن لە ناویش ئەچن ، کەبەراستی ئەوانە گەنچینەیەکی زانستیو مەعریفەی ئەم میلەتەن کە ھەندی کەس ئەوانەیان لە حەوت کونا شاردوەتەوەو تالەناویان بەرن، یان بیان دەن بەدزو چەردەکانی ئەم ئاسارانەو ئاو دیویان کەن .

- ئەمین حاجی زەلمی : وەک کەسێک کەلەبواری دەق و بەڵگە نامەکاندا و کۆ کۆدنەوەی داستانە میلیەکان دا کارت کردوە ، چەندەو کام کارت لەو بوارەدا خستوەتە بەرچاپ ؟.

موحەممەد رەشیدی ئەمینی: وەک کەسێک کە ماوەیەکە خۆم خەریک کردوە بە کۆکردنەوەو دوو بارە نووسی بابەتە ئەدەبیەکانی رابردوو ، بە تایبەت مەنزومە یان چیرۆکە ئەدەبیەکان ، لەو راستایەشدا زۆر بابەتمان دەست کەوتوە کەبەراستی تائێستا ھەتا ناویشیان نەبراوە ، لەوانەیش دا ئەتوانین بابەنی ( حەماسی، ئەوینداری ، ئاینی ، سروشتی ، دیلانە یان حەبسیات وە.....) ناو بەرین کەلێرەدا چێگای ئەوەی نییە بە تەک تەک لە سەریان بدووێم ، بۆ ئەوەیش کە فەرموتان لەم بابەتە کامیان ئامادەی چاپ کراون ، ئەبێ بلێم یەکێ لەوانە زەنجیرە کتێبێکە بە ناوی (کەشکۆڵی ھەورامان)کە تا ئێستا (٣) جەلدیم تەواو کردوەو جەڵدی یەکەمیشی لەژێر چاپدایە ، جەلدی دوھەم و سیھەمیشی لای خۆمەو نەمتوانیوەبەچاپیان بیەیەنم، ئەوانەیش ھەمویان شیعری چاپ نەکراوی شاعیرانی رابردون ناسراوو نەناسراو لە دەست نوسەکۆنەکاندا دەستمان کەوتونو ھێناونمانەتە سەر رێنوسە تازەی کوردی، یەکێتر لەو بابەتان کەزیاتر لە ھەمویان خۆمم پێوە ماندو کردوەو لە ماوەی نزیک بەدەساڵی تەواوی گونو قوژبنەکانی بەشێکی گەورەی کوردستان گەڕاوم بە شوێنیا (شاھنامەی ھەورامیە) کە زیاتر لە (١١) چیرۆکیم جەماوەریو دووبارە نوسی کردوەو ئامادەی چاپ و لە ڤیستیڤاڵی ئۆرۆمۆن بەرێز دوکتۆر تاھێر ھەورامی بەلێنی لەچاپ دانی ئەو شاھنامەیە پێداین ھەرلێرەیشەوە جێگای خۆیە سپاسی دوکتور بکەین وھیوای سەر بەرزیشی بۆ بخوازین  ، ھیوادارم بەم زوانە بکەوێتە بەردەستی لایەنگرانو خواستیارانی ئەو ئەدەبە ، ھەروەھا مەنزومەیەکی خانای قوبادی بە ناوی (سولتان ئیبراھیم و نوش ئافەرین ) کە مەنزومەیەکی ئەوینداری ئەفسانەیی یە و نزیک بە چوارھەزار دێڕە، ئەویش لەژێرچاپدایە، ھەروەھا چەند ساڵێ لەمەوپێش لەگەڵا مامۆستای بەرێزو نوسەری پایە بەرزی ھەورامان مامۆستا ھەورامانی چەند مەنزومەی نایابوو کەم وێنەمان بە ناوی گوڵزاری ھەورامان لە چاپ داوە ، کە زیاتر ئەرکو ماندو بونی لەسەر شانە مامۆستای بەرێز ھەورامانی بوو  .

- ئەمین حاجی زەلمی: داستانی ھەورامی ئایا دەتوانی بەرابەری داستانی عەرەبی و فارسی بوەستێ ؟ .

موحەممەد رەشیدی ئەمینی: وادەزانم ئەوەی پرسیارێکی نارەواو دروست نەبێت ، بۆ ئەوەی کەوا داستانی عەرەبیو فارسی دوو دەسەڵاتی زبانیو سیاسیان لە پشتویە کە سەدان ساڵ یان باشتر بڵێم ھەزاران ساڵا بەتەواو ھێزو توانای خۆیانەوە پاڵا پشتی بوون بۆ ئەو ئەدەبیاتە ، کە چی ئەدەبی دیالکتی ھەورامی لە نێو چوار دانە شاخ و دۆڵادا وەک کۆیلەیە ھەردەم لە ژێر زەختو چەوساندەنەوی سیاسیو زمانی دا بۆوە ، ھەرچەند ئەتوانین بەدوور لە ھەردەمار گیریە ئەوەیش بڵێن ئەوەیشمان کە ھەیەو وتراوە زۆربەیان وەک وامگرتە لە دەراوسیەکانی یان لە ئەدەبیاتی دورە وڵاتان وەرگیراوە ، لە کەناری ئەوەیشداو باتەوەجوو بەم شتانەیش کەباسمان کردبابەتی زۆری خۆماڵیشمان ھەبووە ، کە بەراشکاوی ئەوەیش دەڵێم ئەگەر ئێمەیش تەنھا پاڵا پشتێکمان ھەبوایاو ئەو شتانەی لە رابردودا وتراون ، ھەرکام لە کاتی خۆیان بکەوتنایە بەردەستی ھەموان کە بە ھەزاران وێنەمان لەوانەی لەناو چوون ئێمەیش دەستی کەمان لە ئەوانە نەدەبوو .

- ئەمین حاجی زەلمی : پێمان خۆشە سەبارەت بە (شەماڵا نامە) لە ھەورامی دا باسێ بکەیت ، چەندە پێش (شەماڵا نامە )کەی (نالی) کەوتوە ؟.

موحەممەد رەشیدی ئەمینی: ئیمە لە ئەدەبی ھەورامی دا ھەم شەماڵا نامەمان ھەیەو ھەم شەماڵا و زلان ، لە راستیدا کەمتر شاعیرمان بووە لە رابردودا شماڵا نامەی نەبوبێت ، کە ئەوەیان وەک نامە بەرێ و جێی متمانەی رازو نیازی زۆرێ لە کەسایەتیە ئەدەبیەکان بووە ، وەک بیسارانی و سەیدی ھەورامی و مەولەوی ، ئەوانەیش ھەرکام بگەرە پێش نالی کەوتون ،

لە لایەتریشەوە شەماڵاو زلان یەکی لەو مەنزومە سروشتیانەیە کەزۆرێ لە شاعیران پەنایان بۆ بردوە ، لە کەنار ئەوەیشدا شەماڵا وزلان دەورێکی کاریگەری گێڕاوە لە چۆنیەتی پێک ھێنانی وەرزەکان دا ، ئەوانەی وا لەنێو گوندو لادیکاندا بە ئیشو کاری کشت و کاڵا ئەورامی ژیانیان بە رێوە بردوە  پێداویستی زۆریان بە شماڵا ھەبووە ، بەتایبەت لەکاتی شەنکردنی خەلەوخەرماندا ، جا ئەگەر لەو دەورانەدا بای زڵان سەری ھەڵا دابایا ئەوا زۆرێ لە دەست کەوتی جوتیارەکان بە فیڕو ئەچوو ، بۆیە ھەندی لە شاعیران ئەوەیان وەک شەڕێکی نێوان شەماڵا و زلان زانیوە ، ھەبووەن کەسانی خاوەن زەوقیش  ھەندێ ئاساریان لەم بابەتە خولقاندوە ، بۆ وێنە ، من شەماڵو زلانێکم دەست کەوتو کە یەکێ لە کۆنترین شەماڵا و زلانەکانی ئەدەبیاتی کوردیە ، ھەروا کە مامۆستا عەلائەدین سەجادیش لە مێژوی ئەدبی کوردیدا باسێکی ئەو شەوماڵ و زلانەمان بۆ ئەکاو چەند دێڕێکیشی لێ ھێناوە کە شێوەی نوسینەکەی بەزاراوەی سنەییەووا دیارە وەرگێڕانیکی ئازاد بووبێت لەوە کەوتوەتە بەردەستی ئێمە بۆ وێنە، دوو دێڕ لەوەی دەست نوس و مێژوی ئەدەبیەکەی مامۆستا سەجادی لێرەدا دێنین تا بۆ ھەموان رون بیتەوە ، یەکەم ئەوەی دەست نوسەکە .

تیپێ عاشقان تیپَ پەی گاران         واران بۆو زلان ئاھیربگیران

ئەوەی مێژوی ئەدەبیکەیمامۆستا سەجادی  .

تیپێکی ھەنارد بۆ کێفی گاران      ماشەڵا شەماڵا وەک شێر ئەینەڕان

لەکەناری ئەوەیدا مامۆستا سەجادی ئاوای نوسیوە(ئەم داستانە کارەساتی ئەفسانەیەکی خەیاڵیە، خاوەنەکەی نازانرێ کێیەولە چەوەختێکادانراوە ؟ ھەندێک ئەڵێن ھی(میرزاشەفیع)ە بەڵام وانییە چونکە بەگەڵێ زەمان لە پێش میرزا شەفیعا بیسراوە ، ئەوەندەی ھەیە نرخێکی تاریخی زۆرگەورەی لە ئەدەبی شەڕو شۆڕی کوریدا ھەیە) منیش لە سەرئەو باوەرَەم کە ئەم بابەتە رووداوێکی خەیاڵاویەو لە روانگایەکی ئاڵــو گۆڕەکانی سروشتیەوە دارژاوە، کەشاعیر بە شێوەیەکی پێکاچونو زیاترلانی ئەوەی گرتوە کەدەست کەوتو ئاسایشی گوند نشینەکان بە تایبەت جوتیاران وئاژەڵادارانی تێدا دابین کراوە بپارێزێت ، بەرابەر ئەوەیش لە کۆتایی مەنزومەکەدا ھێناویەتی ، کەسێ دایناوە کە دانیشتوی خولانی بان لەیلاخ لەخۆرھەڵاتی سنەدا بووە وەک دەڵێت .

ئومێدم پێت ھـــەن یاباد شەماڵا           تەشریف باوەرە شەمس زەڕین باڵا

ئازاد کەر مەردوم نەگێجاوە خەم           یاباد شــــەمــــاڵ پێمان کــەر کەرەم

یەکــــەسێ واتەن ئاوا نەخــولان             ئەرسەھو تێش بۆ تەقسیر نەگێران

لە کۆتایشدا ئاوا نوسراوە ئەم شەماڵاَ و زەڵانەم لەروی دەست نوسێ نوسیوەتەوە کەلە ساڵی (١٢٩٣)ە ق دا نوسرابویەوە  موستەفا سەناوی ،  لێرەشدا ئەوەشمان بۆ دەر ئەکەوێت ئەمەیش ھەر پێش مامۆستا نالی وتراوە .

لە کۆتایشدا ئەمەوێت ئەوەی بڵێم  شاعیرانی رابردومان زۆر لە ئێمە زیاتر ھەرمانیان کردوە ، ئەوان لە ئەوپەڕی نەبونی ئیمکاناتی کاغەزو ژیوارێکی کەم دەستیو بێ کەسی  ئەرکی نەتەوەیی خۆیان بە جوانی جێ بەجێ کردوە ، کە ئەوشتانی دەستی ئێمە کەوتون وادەزانم یەکێ لە سەدی ئەوانەی بێت کە نوسراون ،  ئەوان لە ھەرشوێنێ بابەتێکی باشیان کەوتەتە بەردەست دەس بەجێ وەریان گێڕاوەتەوە سەر زمانە ئەدەبیەکەی خۆیان ھەتا لەو ماوەیەدا مەنزومەیەکی (شەڕی خاورانم) دەست کەوت کەنزیک بە دوسەد ساڵا لەمەو پێش بەرَێزێکی خانەقینی بە ناوی ( عەبدواللە) لە تورکیەوە کردویە بە ھەورامی ، ئیدی ئەوانەیش لەسەرەوە باسمان کردن و پاتیان ناکەمەوە  ،  ئەوان ئاوایان کردو پلەبە پلە ئەدەبی ھەورامیان گەیاندە ئاستێکی ھەرە بەرز، ئێمە ئەمڕۆ کە خۆمان بە ئەدیبو نوسەری دڵسۆزی ئەم میلەتە ئەزانین چیمان کردوە ، زۆربەی شاعیرانو نوسەرانمان بەداخەو ھەر ئەوشتانەی ئەڵێنەوە کەساڵەھای وتراون لە ئەدەبی ئەمڕۆ بەدوورن، خۆیشمان بە شاعیر نوسەر دەزانین کە واتەکانی ئەوان پات بکەینەوە ، زۆرێ ئەو پرسیار ئەکەن باشە ئەدەبی ھەورامی پاش مەولەوی بۆچ روی لە کزی ھێناوە ؟ من دەڵێم ئەوە تاوانی ئەدەبەکە نێە ئەوە تاوانی بێ لایەنی ولاوازی و کەم دەستی ئێمەیە .




دایك هه‌ركاتێك بمرێت، یه‌شتا هه‌ر زووه‌....!




50 Share

وه‌ڵام: هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه

lawanya jegakashe shyaw naby balam raportm dawy darbare fizya bas ba viduo by chwnka awa joram dawy

(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)

بــۆ دۆستێکم ده‌گه‌ڕێم !!..
هه‌موو دونیای به‌دوادا گه‌ڕام و نه‌مدۆزیه‌وه‌...
"ئیکرامی کێو"
بۆ موزه‌فه‌ری سوبحده‌م


http://mzirin.com/up/uploads/jpg/e7566528a7.jpg

په‌یام [ 26 بۆ 50 له‌ 1,241 ]

په‌ڕه‌ پێشوو 1 2 3 4 50 داهاتوو

ده‌بێت چوونه‌ژووره‌وه‌ یان به‌ ئه‌ندامبوون بۆ ئه‌وه‌ی بتوانیت وه‌ڵام بنووسیت

¨°o.O (مــه‌كــۆی زێــریــن) O.o°¨ » خوێندن و خوێندکاران » هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه

بابەتى نوێ هەیە. بابه‌تی نوێ نییه. بابه‌تی داخراو. بابه‌تی هەڵواسراو. بابه‌تی هەڵواسراو و داخراو. بابه‌تی گواستراوە.

پله ی ئه ندامان


Currently used extensions: online_plus, thanks, favorite_topic, show_links_blank. Copyright © 2008 PunBB

ڕووکارى Kurdish_Green لەلایەن KarDo

دواین 10 بابەت
هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه| ئەو شتانەى مێشک بەهێز دەکەن| چاوگ لە ڕێزمانی کوردی| په‌رتوكی (نێتۆرک)| راپۆرت لەسەر ئازادى| چی بکرێت باشە ؟! رەخنە و پێشنیارەکانی ئێوە لەسەر مەکۆی زێڕین| بيويستم بة رابؤرتة تكاية| خۆر| فێڵێکی ئاسان ناھێڵێت پاتری ئۆتۆمۆبێلەکەت بمرێت| داڕشتنێکم ئەوێت|