پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء وه‌ره‌ (په‌ڕه‌ 3) - خوێندن و خوێندکاران - ¨°o.O (مــه‌كــۆی زێــریــن) O.o°¨
banner

تۆ له‌ ژووره‌وه‌ نیت. تكایه‌ بچۆژووره‌وه‌ یان خۆت تۆمار بكه‌.

ئـــــاگـــاداری.... به رێزان له كاتى رودانى هه ركيشه يه ك يان بابه تيكى ناشياو له ناو مه كۆ ده‌سته‌ی به‌ڕێوه‌به‌ران ئاگادار بکه‌نه‌وه‌ ...يان ئيميل[email protected]


(په‌ڕه‌ی 3 له‌ 6)

نازناو:  وشه‌ی تێپه‌ڕبوون:  چوونه‌ژووره‌وه‌  |  به‌ ئه‌ندامبوون

¨°o.O (مــه‌كــۆی زێــریــن) O.o°¨ » خوێندن و خوێندکاران » پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء وه‌ره‌

په‌ڕه‌ پێشوو 1 2 3 4 5 6 داهاتوو

ده‌بێت چوونه‌ژووره‌وه‌ یان به‌ ئه‌ندامبوون بۆ ئه‌وه‌ی بتوانیت وه‌ڵام بنووسیت

RSS ی بابه‌ت

په‌یام [ 51 بۆ 75 له‌ 140 ]

51 Share

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء وه‌ره‌

مافى مرۆڤ

شێخ عه‌بدول - ئاراستةى يةك بوونشێخ عه‌بدول
چه‌مكى مافى مرۆڤ كه‌ماناى بوونى كۆمه‌ڵێك مافى پێكه‌وه‌ گرێدراون نه‌وه‌ك به‌ته‌نیا یه‌ك ماف بێت‌ومرۆڤ داواى بكات، وه‌تیایاندا سێ هێڵى هاوبه‌ش هه‌یه‌ ئه‌وانیش یه‌كه‌میان ئه‌وه‌یه‌ كه‌ گشتیان له‌ڕ‌یزى مافن‌ودووه‌مینیان مرۆڤ بابه‌تى مافه‌كانه‌و سێیه‌مینیان ئه‌م مافانه‌ به‌شێوه‌یه‌كى ئۆرگانێكى گرێدراوى مرۆڤن ته‌نیا له‌به‌ر بوونه‌مرۆیه‌كه‌ى، یاخود مرۆڤ خاوه‌نى ئه‌م مافانه‌یه‌ چونكه‌ مرۆڤه‌و هه‌وڵدان‌وكۆششكردنیش بۆبه‌ده‌ستهێنانیان بۆته‌ ئامانجى.
مرۆڤ ده‌بێت له‌ناوكۆمه‌ڵدا بژى بۆخۆیشى ته‌وه‌ر گشت مافه‌كانه‌و مافیش ته‌نیا بۆ ئه‌وه‌،به‌ڵام سنوور به‌ندكردنى مافه‌كانه‌ له‌به‌ر به‌رژه‌وه‌ندى گشتى دیسانه‌وه‌ بۆبه‌رژه‌وه‌ندى خودى مرۆڤ دێته‌وه‌. یاخود دیاریكردنى سنوور كه‌له‌چوارچێوه‌یدا مرۆڤ چێژ له‌مافه‌كانى وه‌رگرێت‌و له‌وسنوورانه‌ تێپه‌ڕ‌نه‌كات، ته‌نیابۆئه‌وه‌یه‌ كه‌تێپه‌ڕ‌اندنى چوارچێوه‌ دیاریكراوه‌كان مه‌ترسى بۆسه‌ر مافى كه‌سانى تر دروست ئه‌كات. كه‌واته‌ لێره‌دا مافى مرۆڤ به‌ماناى (كۆمه‌ڵێك ماف‌وداواكارى پێویسته‌ كه‌بۆمرۆڤ دابین بكرێت بێ جیاوازى كردن له‌نێوانیاندا).
یاخود ده‌وترێت (ئه‌م مافانه‌ گرێدراوى مرۆڤن سه‌رچاوه‌كه‌شى پیرۆز ڕ‌اگرتنى مرۆڤه‌ له‌لایه‌ن خواوه‌نده‌وه‌و به‌رزڕ‌اگرتنیه‌تى به‌سه‌ربوونه‌وه‌ره‌كانى تردا وه‌له‌ڕ‌ێى كه‌ڵه‌كه‌بوونى مێژوویى له‌شه‌ریعه‌ته‌كان‌وداب‌ونه‌ریت‌ویاسا ناوخۆیى‌ونێوده‌وڵتیه‌كانه‌وه‌ گه‌ڵاڵه‌بوون‌و لێیانه‌وه‌ وه‌رگیراوه‌وله‌سه‌ریان مافه‌كانى كۆمه‌ڵه‌ مرۆییه‌كان‌وگه‌لان‌ونه‌ته‌وه‌و ده‌وڵه‌تان دانراوه‌).
وه‌هه‌روه‌ها ده‌وترێت (كۆمه‌ڵێك مافى سروشتین كه‌مرۆڤ خاوه‌نیانه‌و لكاوه‌ به‌سروشتى مرۆیى خۆییه‌وه‌ وه‌هه‌میشه‌ بوونیان هه‌یه‌ ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر دانیان پێدانه‌نرێت وه‌یان تووشى پێشێلكارى ببن له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاته‌وه‌).
له‌م ڕ‌ایانه‌ى سه‌ره‌وه‌ بۆمان ده‌رده‌كه‌وێت كه‌مرۆڤ ته‌نیا له‌به‌ر خه‌سڵَه‌ته‌مرۆیى یه‌كه‌ى خاوه‌نى كۆمه‌ڵێك مافه‌و به‌رده‌وام له‌گه‌لڕ بوونیایه‌تى‌وئه‌ركى كۆمه‌ڵ‌وكه‌سانى دیكه‌یه‌ ڕ‌ێزى لێ بگرن، چونكه‌ ڕ‌ێزگرتن له‌و مافانه‌ به‌شێكه‌ له‌ڕ‌ێزگرتنى كه‌سایه‌تى مرۆیى‌ومه‌رجێكه‌ له‌مه‌رجه‌كانى ڕ‌است ڕ‌ێكردن‌وجوان كردنى ژیانى مرۆیى.
هه‌ندێك جار ده‌بینین ده‌ربڕ‌ینى مافى مرۆڤ به‌كاردێت به‌رامبه‌ر ده‌ربڕ‌ینى دیكه‌ وه‌ك مافى سروشتى‌ومافى بنه‌ڕ‌ه‌تى.
واتاى مافى سروشتى به‌و مانایه‌ دێت كه‌ئه‌و مافانه‌ له‌گه‌لڕ بوونى مرۆڤدایه‌، بوونى سروشتییه‌ له‌گه‌لڕ بوونى سروشتی مرۆڤدا، ناكرێت لێى جیابكرێته‌وه‌ چونكه‌ ده‌بێته‌ فه‌وتاندنى .
لێره‌دا ده‌كرێت پێناسه‌ى مافى مرۆڤ به‌م شێوه‌یه‌ بكه‌ین:
(ئه‌و مافانه‌ن كه‌لكاون به‌كسێتى مرۆڤه‌وه‌، مافى ژیان یه‌كه‌مین‌ومه‌زنترینیانه‌، ئه‌و موڵكه‌تایبه‌ت‌وپیرۆزه‌یه‌ كه‌بیروباوه‌ڕ‌ه‌ ئاسمانى‌و زه‌مینییه‌كان به‌مرۆڤیان به‌خشیوه‌ بۆیه‌ كه‌س بۆى نیه‌ هیچ مرۆڤێكى لێ بێبه‌ش بكات، هه‌رله‌م ڕ‌وانگه‌یه‌وه‌ ناكرێت كه‌س به‌كۆیله‌ بكرێت‌وئه‌شكه‌نجه‌وئازار به‌گشت شێوه‌كانیه‌وه‌ بدرێت).
لێره‌دا پێویسته‌ ئه‌و بنه‌مافكریانه‌بزانین كه‌چه‌مكى مافى مرۆڤى له‌سه‌ربنیاتنراوه‌،له‌و ڕ‌وانگه‌یه‌شه‌وه‌ ده‌بینین چه‌مكى مافى مرۆڤ له‌سه‌ربنه‌ماى چه‌مكى قانوونى سروشتى دانراوه‌. ئه‌میش فكره‌یه‌كى كۆنه‌ ڕ‌ه‌گ‌و ڕ‌یشه‌ى بۆ بیریارو فه‌یله‌سوفه‌كۆنه‌كان ده‌گه‌ڕ‌ێته‌وه‌ هه‌مووشیان له‌سه‌ر ئه‌وه‌ كۆكبوون كه‌په‌یوه‌ندى نێوان مرۆڤ‌و مافه‌كانى له‌یه‌ك سه‌رچاوه‌وه‌ هاتووه‌ ئه‌ویش سروشتى مرۆڤ خۆیه‌تى‌وپه‌یوه‌ست بوونیه‌تى به‌قانونێكى به‌رزو سه‌روه‌ره‌وه‌ كه‌پێش بوونى كۆمه‌ڵگه‌و یاساكانیه‌تى، قانوونێكه‌ سه‌رچاوه‌كه‌ى له‌عینایه‌تى خواوه‌نده‌وه‌یه‌ هه‌موو كه‌س تیایدا هاوبه‌شه‌ هه‌رله‌پێكهاته‌ى نه‌فسى‌وبوونى عه‌قڵى‌وهه‌ست كردن به‌یه‌كسانى. كه‌واته‌ ناوه‌رۆك‌و ماناى ئه‌م قانوونه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌یه‌كسانى له‌نێوان هه‌موو مرۆڤه‌كان دێنێته‌دى له‌هه‌موو شتێكدا.
كه‌واته‌ مافه‌كانى مرۆڤ له‌بنه‌ڕ‌ه‌تدا له‌مافى سروشتییه‌وه‌ هاتووه‌، پێ له‌سه‌ر تاكه‌ كه‌س داده‌گرێت وه‌ك مه‌رجێك له‌مه‌رجه‌كانى به‌دیهاتنى، ئه‌ویش به‌ومانایه‌یه‌ كه‌بایه‌خ‌وبه‌هاوباڵابۆ مرۆڤ وه‌ك تاكه‌كه‌س دابنرێت‌و ڕ‌ۆڵى خۆى له‌نێو كۆمه‌ڵدا بگێڕ‌ێت.
ئه‌م چه‌مكه‌ش زیاتر گه‌شه‌ى كردو به‌ده‌ركه‌وت له‌نوسینى فه‌یله‌سوفه‌كانى سه‌ده‌ى حه‌ڤده‌و هه‌ژده‌دا به‌تایبه‌تى ئه‌وانه‌ى كه‌گه‌شه‌یان به‌چه‌مكى مافى مرۆڤ دا له‌ڕ‌ێگه‌ى بیرۆكه‌ى په‌یمانى كۆمه‌ڵایه‌تى یه‌وه‌ وه‌ك جون لوك.
پاشان بزووتنه‌وه‌ى سیاسى‌وكۆمه‌ڵایه‌تى له‌م بیرۆكانه‌وه‌ سه‌ریان هه‌ڵداو بوونه‌هۆى سه‌رهه‌ڵدان‌وده‌ركه‌وتنى دیكۆمێنته‌كانى مافى مرۆڤ وه‌ك له‌ڕ‌اگه‌یاندنى سه‌ربه‌خۆیى ئه‌مریكا ساڵى 1776‌و ڕ‌اگه‌یاندنى مافى مرۆڤ‌و هاونیشتمانیان له‌فه‌ڕ‌ه‌نسا ساڵى 1789 و ڕ‌اگه‌یاندنى جاڕ‌نامه‌ى جیهانى مافى مرۆڤ ساڵى 1948.

52 Share

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء وه‌ره‌

بنه‌ماکانی زانستی ئابوری

ئابوری یه‌كێكه‌ له‌ كۆڵه‌كه‌ گرنگه‌كانی پێشكه‌وتنی كۆمه‌ڵ و وڵات. تێگه‌ێشتنیش له‌ ئابوری و ئابوریناسی رێگه‌خۆشده‌كات له‌به‌رده‌م تاكه‌كانی كۆمه‌ڵدا تاوه‌كو بتوانن تێگه‌یشتنی باشتریان هه‌بێت بۆ ئه‌و شتانه‌ی له‌ چوارده‌وریان گوزه‌ر ده‌كات و په‌یوه‌ندی راسته‌وخۆ و رۆژانه‌ی هه‌یه‌ به‌ ژیان و داهاتوویانه‌وه‌.
كتێبخانه‌ی كوردی له‌م بواره‌دا تاراده‌یه‌كی زۆر هه‌ژاره‌ و زۆربه‌ی ئه‌و كارانه‌ی پێشتریش كراون له‌ یه‌ك دیدی دیاریكراوه‌وه‌ ده‌ڕواننه‌ ئابوریناسی كه‌ ئه‌ویش دیدێكی سۆشیالیستیه‌.
له‌ ئه‌زمونه‌كانی سه‌د ساڵی رابردووی ئابوری سۆشیالیستیدا ده‌ركه‌ووتوه‌ كه‌ ئه‌و سیسته‌مه‌ ناتوانێت ئابوریه‌كی سه‌قامگیر و پته‌و بێت و له‌وه‌ش زیاتر ده‌ركه‌وتوه‌ كه‌ ناتوانێت ئه‌و خۆشگوزه‌رانیه‌ بهێنێته‌ دی كه‌ به‌ڵێنی هێنانه‌دی دابوو. ئه‌مه‌ش راستیه‌كه‌ سه‌د ساڵی رابردووی ئه‌زمونه‌كانی یه‌كێتی سۆڤیه‌ت و ئه‌وروپای رۆژهه‌ڵات سه‌لماندیان. وڵاتێكی وه‌ك چین تاوه‌كو له‌ ڕووی ئابوریه‌وه‌ نه‌كرایه‌وه‌، نه‌یتوانی ببێته‌ هێزێكی ئابوری گه‌وره‌ی جیهانی. ئه‌گه‌ر به‌راورد بكه‌ین له‌ نێوان كۆریای باكور و كۆریای باشوردا، بۆمان ده‌رده‌كه‌وێت كه‌ چۆن كۆریای باشور به‌ ماوه‌ی په‌نجا ساڵ له‌ وڵاتێكی هه‌ژاره‌وه‌ گه‌یشته‌ ئاستی یه‌كێك له‌ ئابوریه‌ دیاره‌كانی دنیا و ئاستی گوزه‌رانی كۆریاییه‌ باشوریه‌كان به‌ شێوه‌یه‌كی به‌رچاو به‌ره‌وپێشچوو. له‌ كاتێكدا كۆریای باكور له‌ ئێستادا یه‌كێكه‌ له‌ هه‌ژارترین وڵاته‌كانی دنیا كه‌ هاوڵاتیه‌كانی به‌ده‌ست بێ خۆراكیه‌وه‌ ده‌ناڵێنن و بێبه‌شیشن له‌ هه‌موو ئه‌و كه‌ره‌سته‌ و پێویستیانه‌ی كه‌ خۆشگوزه‌رانی دابینده‌كه‌ن.
ئابوری بازاڕ كه‌ له‌ نێوه‌ندی رۆشنبیری و سیاسی كوردیدا چه‌مكێكی نوێیه‌ و زۆرجاریش له‌لایه‌ن خه‌ڵكه‌وه‌ سیفاتی شه‌یتانی ده‌درێته‌ پاڵ و له‌ دواجاردا وه‌ها وه‌سفده‌كرێت كه‌ ئه‌مه‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی شێوازی ئه‌مه‌ریكاییه‌ و گریمانه‌ی ئه‌وه‌ ده‌كه‌ن، به‌ جۆرێك له‌ حه‌قیقه‌تیشه‌وه‌، كه‌ له‌ ئه‌نجامدا وڵاتانی دواكه‌وتوو ده‌بنه‌ قوربانی وڵاتانی گه‌شه‌كردوو و چه‌ندین قسه‌ی له‌م جۆره‌ كه‌ هیچ كامێكیان بناغه‌ی زانستیان نیه‌ و پشتئه‌ستوریش نین به‌ زانیاری و لێكۆڵینه‌وه‌ی زانستی.
ئابوری بازاڕ زۆر به‌ شێوه‌یه‌كی ساده‌ له‌سه‌ر‌ بنه‌مای هانده‌ر كارده‌كات. هانده‌ر ئه‌و هێزه‌یه‌ كه‌ به‌رهه‌مهێن والێده‌كات ئه‌و شتانه‌ به‌رهه‌مبهێنێت كه‌ كڕیار له‌ بازاڕدا ده‌یانخوازێت و كڕیاریش حه‌ز و ئاره‌زوه‌كانی خۆی له‌ ڕێگه‌ی كڕینی به‌رهه‌مه‌كانه‌وه‌ ده‌گه‌یه‌نێته‌ به‌رهه‌مهێن. ئه‌گه‌ر كڕیار ئاماده‌بوو ١٠ دۆلار بدات به‌ جوتێك پێڵاوی دیاریكراو، ئه‌وكات به‌رهه‌مهێنی ئه‌و پێڵاوه‌ هانده‌ری ئه‌وه‌ی ده‌بێت كه‌ پێڵاوی زیاتر به‌رهه‌م بهێنێت و واز له‌ به‌رهه‌مهێنانی، بۆ نمونه‌، نه‌عل بهێنێت، به‌و پێیه‌ش پێڵاوی باشتر به‌رهه‌م ده‌هێنێت.
ئابوری بازاڕ له‌سه‌ر بنه‌مای ئیراده‌ی ئازادی تاكه‌كان ده‌ڕوات به‌ڕێوه‌. كڕیار و به‌رهه‌مهێن به‌هه‌ردوولایان بڕیار له‌سه‌ر جۆر و بڕی به‌رهه‌م ده‌ده‌ن به‌بێ ئه‌وه‌ی هێزێكی سه‌رووخۆیان، جا ئه‌و هێزه‌ ده‌سته‌یه‌ك بێت یاخود سه‌رجه‌می ده‌وڵه‌ت، بڕیار بدات له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی كڕیار ده‌بێت چی بكڕێت و به‌رهه‌مهێنیش ده‌بێت چی به‌رهه‌م بهێنێت.
پرۆسه‌ی ده‌ستێوه‌ردانی حكومه‌ت له‌ پرۆسه‌ی به‌رهه‌مهێنان و سه‌رجه‌می ئابوریدا به‌ پلانڕێژی ناوه‌ندی ناسراوه‌ كه‌ تێیدا ده‌سه‌ڵاته‌ باڵاكانی ده‌وڵه‌ت و وه‌زاره‌ته‌كانی پیشه‌سازی و بازرگانی بڕیار ده‌ده‌ن له‌سه‌ر بڕ و چۆنێتی و چه‌ندایه‌تی به‌رهه‌م. ئه‌م شێوازه‌ش سه‌ركه‌توو نابێت له‌به‌رئه‌وه‌ی وه‌ك ئابوریناسی ناودار و خاوه‌نی خه‌ڵاتی نۆبێل فرێدریش هایاك ده‌ڵێت ئه‌و ده‌سته‌ و وه‌زاره‌تانه‌ هه‌موو ئه‌و زانیاریانه‌یان له‌به‌رده‌ستدا نیه‌ كه‌ په‌ویوه‌ستن به‌ نرخ و خواسته‌وه‌، به‌و پێیه‌ش بڕیاره‌كانیان ناته‌واو ده‌رده‌چن.
بازاڕ ئه‌و ناوه‌نده‌یه‌ كه‌ هه‌موو زانیاریه‌كانی تێدا ئاڵوگۆڕ ده‌كرێت و له‌ ڕێگه‌ی نرخ و خواسته‌وه‌ به‌رهه‌مهێنه‌ران و به‌كاربه‌ران به‌ شێوه‌یه‌كی ناراسته‌خۆ له‌گه‌ڵ یه‌ك په‌یوه‌ندی ده‌كه‌ن و به‌و پێیه‌ش پرۆسه‌ی گه‌شه‌ی ئابوری به‌ره‌و پێش ده‌ڕوات و سامانی وڵات زیاد ده‌كات و له‌ ئه‌نجامیشدا ئاستی گوزه‌رانی خه‌ڵك باشتر ده‌بێت.
ئه‌م په‌رتوكه‌ی له‌به‌رده‌ستاندایه‌، په‌رتوكێكی سه‌ره‌تاییه‌ و به‌ زمانێكی ساده‌ نوسراوه‌. په‌رتوكێك كه‌ ده‌كرێت خوێندكارانی به‌شی ئابوری كۆلیژه‌كان و مامۆستاكانیان به‌هه‌مان شێوه‌ی خوێنه‌رێكی ساده‌ سودی لێببینن و بتوانن له‌ ڕێگه‌یه‌وه‌ له‌ پرۆسه‌كانی بازاڕ و نرخ و خواست و خستنه‌ڕوو و قازانج و سه‌رمایه‌ و به‌رهه‌مهێنان و سه‌رجه‌م پێكهاته‌كانی دیكه‌ی ئابوری تێبگه‌ن.
هه‌ڵبژاردنی ئه‌م په‌رتوكه‌ ته‌نها له‌ به‌ر ساده‌یی شێواز و زمانه‌كه‌ی نیه‌. به‌ڵكو به‌دێوێكی دیكه‌شدا خستنه‌ ڕووی ئه‌و دیوه‌ی زانستی ئابوری كه‌ تاوه‌كو ئێستا له‌نێو رۆشنبیری كوردیدا په‌رده‌پۆشكراوه‌ و هه‌ر هه‌وڵێكیش بۆ باسكردنی دوچاری سه‌ركوتكردنی له‌شكری ئه‌و رۆشنبیر و ئابوریناسانه‌ ده‌بێته‌وه‌ كه‌ به‌راسته‌وخۆو ناراسته‌وخۆ داكۆكی له‌ سیسته‌مێكی ئابوری ده‌كه‌ن كه‌ مێژووی سه‌د ساڵی رابردوو سه‌لماندویه‌تی كه‌ سیسته‌مێكه‌ خۆشگوزه‌رانی لێناكه‌وێته‌وه‌ و له‌وه‌ش خراپتر ئه‌وه‌یه‌ كه‌ سیسته‌مێكه‌ ناتوانێت له‌سه‌ر پێی خۆی رابوه‌ستێت.
بۆ نمونه‌ زۆر جار كه‌ قسه‌ له‌سه‌ر هه‌ره‌سی بلۆكی سۆشیالیستی و یه‌كێتی سۆڤیه‌ت ده‌كرێت، زۆر كه‌س به‌ شێوه‌یه‌كی سۆزدارانه‌ ده‌یانه‌ویت شیكاری ره‌وشه‌كه‌ بكه‌ن و راسته‌وخۆ ده‌ڵێن كه‌ یه‌كێتی سۆڤیه‌ت به‌ پیلانگێڕی سیسته‌می سه‌رمایه‌داری هه‌ره‌سی هێنا. به‌بێ ئه‌وه‌ی جورئه‌تی ئه‌وه‌ بكه‌ن كه‌ ته‌ماشایه‌كی مێژووی ئه‌و سیسته‌مه‌ بكه‌ن و چاوێك بخشێنن به‌و زانیاریه‌ ئابوریانه‌ی له‌به‌رده‌ستدان كه‌ پیشانی ده‌ده‌ن چۆن سیسته‌مێكی هێنده‌ گه‌وره‌ و زه‌به‌لاح نه‌یتوانی له‌ڕووی ئابوریه‌وه‌ خۆی بگرێت و له‌ كۆتاییدا ناچاربوو ملبدات بۆ شکستهێنانی سیسته‌مه‌ ئابوریه‌كه‌ی كه‌ وڵاتی به‌ره‌و ئیفلاسبوون برد و هاوڵاتیه‌كانیشی به‌ره‌و برسێتی و هه‌ژاری وبێبه‌شی له‌ خۆشیه‌كان و پێداویستیه‌كانی ژیان برد.
كرانه‌وه‌ی ئابوری و به‌رفراوانبوونی ئازادیه‌ تاكه‌كه‌سیه‌كان و به‌رقه‌رابوونی میدیای ئازاد و باشبوونی گوزه‌رانی خه‌ڵك و گه‌شه‌ی ئابوری و زیادبوونی سامانی وڵات هه‌موویان وابه‌سته‌ن به‌ ئازادی ئابوریه‌وه‌. وابه‌سته‌ن به‌ موڵكایه‌تی تایبه‌ت و بیرۆكه‌ و پرۆژه‌ نوێیه‌كانی ئه‌نترۆپه‌نۆره‌كانه‌وه�� �، ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ ده‌ستپێشخه‌ری ده‌كه‌ن له‌ هێنانه‌ كایه‌ی پرۆژه‌ و كاری نوێدا كه‌ ئه‌نجامه‌كانیان بۆ هه‌مووان به‌ قازانج ده‌شكێته‌وه‌.
ئه‌گه‌ر نمونه‌یه‌كی بچوك وه‌ربگرین ئه‌م خاڵه‌مان بۆ روون ده‌كاته‌وه‌. كۆمپانیای ته‌له‌فۆنی مۆبایل، كه‌ پرۆژه‌یه‌كی بازرگانیه‌ و خاوه‌نی بیرۆكه‌كه‌ به‌مه‌به‌ستی قازانجی خۆی و زیادكردنی سه‌رمایه‌كه‌ی ئه‌نجامیداوه‌. به‌ڵام بێگومان مه‌سه‌له‌كه‌ لێره‌دا ته‌واو نابێت، به‌ڵكو قۆناغی دووه‌می پرۆسه‌كه‌ لێره‌وه‌ ده‌ستپێده‌كات، ئه‌مه‌ش ئه‌و به‌شه‌یه‌ كه‌ زۆرێك له‌ سیاسه‌تمه‌داران و ته‌نانه‌ت ئابوریناسانیش نایانه‌وێت بیبینن یاخود ده‌ریبخه‌ن. خاوه‌نی كۆمپانیایه‌كی مۆبایل به‌ مه‌به‌ستی قازانجی شه‌خسی خزمه‌تگوزارییه‌ك داده‌مه‌زرێنێت، به‌ڵام له‌ هه‌مان كاتدا ئه‌و خزمه‌تگوزایه‌ قازانجێكی گه‌وره‌ به‌ خه‌ڵكی ده‌گه‌یه‌نێت. ئه‌و سوده‌ی كه‌ به‌خه‌ڵكی ده‌گات یه‌كێكه‌ له‌ ده‌ركه‌وته‌كانی ئه‌و پرۆژه‌یه‌ی كه‌ له‌ سه‌ره‌تاوه‌ به‌مه‌به‌ستی قازانجی شه‌خسی دروستكراوه‌. لێره‌وه‌ له‌و راستیه‌ تێده‌گه‌ین كه‌ ئه‌و كه‌سانه‌ی هه‌وڵی زیادكردنی سه‌رمایه‌ی خۆیان ده‌ده‌ن، به‌ ناراسته‌خۆ سه‌رمایه‌ی خه‌ڵكانی دیكه‌ش زیاد ده‌كه‌ن له‌به‌ر ئه‌وه‌ی پرۆژه‌كانیان هه‌لی كاركردن بۆ ژماره‌یه‌ك خه‌ڵك دابین ده‌كه‌ن و سه‌رباری ئه‌و خزمه‌تگوزاریه‌ی كه‌ ده‌بێته‌ یاریده‌ده‌رێكی به‌هیز بۆ باشتركردنی كار و بازرگانی كه‌سانی دیكه‌ و به‌م شێوه‌یه‌ش كاریگه‌ریه‌كان بڵاوده‌بنه‌وه‌ له‌ شێوه‌ی شه‌پۆلی بازنه‌ییدا نه‌وه‌ك به‌ ئاراسته‌ی تیرێكی راستڕه‌و.
دواجار پێویسته‌ ئاماژه‌ به‌وه‌ بده‌ین که‌ ئێمه‌ به‌پێویستمان زانی ناونیشانی کتێبه‌که‌ له‌(Conmmon Sense Economics)ه‌وه‌ بگۆڕین بۆ (ئابوری به‌ زمانی ساده‌)، چونکه‌ ئه‌وه‌ شیاوترین ناونیشان بوو بۆ ناونیشانه‌ ئینگلیزییه‌که‌ که‌ وه‌رگێڕانی یان مه‌حاڵه‌ یان به‌دتێگه‌یشتن دروست ده‌کات.

53 Share

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء وه‌ره‌

ڕاپۆرتێ له سه ر maikrosoft word


مایکرۆسۆفت پێکهاتووه‌ له‌ کۆمپانیایه‌کی چه‌ند نه‌ته‌وه‌یی بۆ به‌رهه‌م هێنانی زانیاری کۆمپیۆته‌ر.مێژووی مایکرۆسۆفت له‌ چواری نیسانی 1975 ده‌ست پێ ده‌کات،ئه‌و کاته‌ی که‌ به‌ ده‌ستی (بیل گه‌یتس Bill Gates و پل ئالن Paul Allen) له‌ ئالبۆکێرکی دامه‌زرا. مایکرۆسۆفت ویندۆز و مایکرۆسۆفت وۆرد پڕفرۆشترین به‌رهه‌می ئه‌و کۆمپانیایه‌ن.مایکرۆسۆفت به‌ به‌ده‌ست هێنانی 42،28 میلیارد دۆڵار له‌ ساڵ‌ و بوونی 76000 کارمه‌ند له‌ 102 ووڵات سه‌رکه‌وتنی مه‌زنی به‌ده‌ست هێناوه‌ . هه‌روه‌ها له‌ بواری دانان و دروست کردن و پێشکه‌ش کردنی بروانامه‌ و پشتیوانی له‌ خزمه‌تکاری سۆفت وێر بۆ کۆمپیۆته‌ره‌کان ڕۆلێکی به‌رچاوی هه‌یه‌.


دامه‌زراندنی مایکرۆسۆفت 1985-1975


پاش خوێندنه‌وه‌ی یه‌که‌مین ژماره‌ی گۆڤاری Popular Electronics له‌ سه‌ره‌تایی کانوونی دووه‌می 1975 که‌ زانیاری له‌ باره‌ی Altair 8800 له‌ خۆ گرتبوو. بیل گه‌یتس له‌ گه‌ڵ کۆمپانیای MITS1 که‌ دروستکه‌ری ئه‌و کۆمپیۆته‌ره‌ بچووکه‌ بوو په‌یوه‌ندی کرد و ئه‌وانی له‌ به‌رهه‌م هینانی سۆفت وێرێکی به‌رنامه‌ نووسی بۆ Altair 8800 که‌ ناوی بێسیکی (Basic) لێنابوو ئاگادار کرده‌وه‌. بیل گه‌یتس ئه‌و کات ‌ کۆمپیۆته‌ری Altair و هیچ ئامێرێکی وه‌رگێرانی نه‌بوو. سه‌ره‌ڕای ئه‌و بارودۆخه‌ی که‌ ماوه‌ی 8 هه‌فته‌ی به‌سه‌ردا تێپه‌ر ببوو له‌ سازدانی سۆفت وێر ، ئه‌و و ئالن به‌رنامه‌یه‌کی ته‌وایان نووسی. وه‌رگێران له‌ ئه‌نجامی تاقیکردنه‌وه‌ کاری کرد و MITS رازی بوو به‌ کرینی Basic بۆ ئه‌وه‌ی به‌رهه‌مێکی نوێ به‌ ناوی Altair Basic ڕه‌وانه‌ی بازار بکات.


گه‌یتس کۆلیجی هارواردی به‌ جێ هێشت و بۆ ئالبۆکرکی له‌ نیومێکزیکۆ واته‌ ئه‌و جێگایه‌ی که‌ MITS لێ بوو ڕۆیشت و مایکرۆسۆفتی له‌وێ دامه‌زراند.


ناوی مایکرۆسۆفت یه‌که‌مین جار به‌ ڕێگه‌ی بیل گه‌یتس له‌ نامه‌یه‌کدا که‌ له‌ 29 نوامبه‌ری 1975 بۆ ( پل ئالن) نووسی بوو به‌کار هێنرا ، و له‌ 26 تشرینی دووه‌می 1977 به‌ ناوونیشانی هێمای بازری تۆمار کرا.یه‌که‌مین ئۆفیسی نێونه‌ته‌ویی مایکرۆسۆفت له‌ یه‌که‌مین رۆژی کانوونی دووه‌می سالی 1978 میلادی له‌ ژاپۆن به‌ ناوی Microsoft ASCII به‌ ناوونیشانی ئێستای Microsoft Japan دامه‌زرا. له‌ 1 کانوونی دووه‌می 1979 کۆمپانیا له‌ ئالبۆکرکی بۆ شوێنی نوێی له‌ Bellevue له‌ واشنگتۆن گواسترایه‌وه‌.


ئێستیو بالمر له‌ سالی 1980 په‌یوه‌ندی به‌وانه‌وه‌ کرد و له‌سه‌ر به‌رێوه‌به‌ری گشتی بیل گه‌یتس بۆ کۆمپانیا ڕازی بوو،مایکرۆسۆفت یه‌که‌مین سیسته‌می سه‌ره‌کی خۆی له‌ سالی 1980 ڕه‌وانی بازار کرد.ئه‌و سیسته‌مه‌ سه‌ره‌کیه‌ نووسخه‌یه‌ک بوو له‌ گۆڕانکاری یونیکس Unix که‌ به‌ وه‌رگرتنی مۆله‌ت له‌ کۆمپانیای AT&T2 به‌ ناوونیشانی (زی نێکس - (Xenix ڕه‌وانه‌ی بازار کرا.


زی نێکس زۆر بلاوو نه‌کرایه‌وه‌ و له‌ سه‌ره‌تادا ته‌نیا به‌ده‌ستی به‌رهه‌م هێنه‌رانی سۆفت وێر سوودی لێوه‌رده‌گیرا. مایکرۆسۆفت وۆرد به‌ ناوونیشانی سه‌ره‌کی Multi-Tool Word به‌ هۆی ڕێکلامه‌که‌ی (هه‌رچی ده‌بینی ،هه‌رهه‌مانی وه‌رده‌گری) ناودار بوو. وۆرد هه‌روه‌ها یه‌که‌مین به‌رنامه‌ بوو که‌ تایبه‌تمه‌ندی پێشاندانی ناوه‌ڕۆکی وه‌کوو Bold تێدا بوو.


یه‌که‌مین جار کۆپی خۆڕایی نووسخه‌ی تاقیکردنه‌وه‌ی مایکرۆسۆفت وۆرد له‌گه‌ل ژماره‌ی 83نوامبه‌ری گۆڤاری PC World بڵاوو کرایه‌وه‌.و به‌و کاره‌ مایکرۆسۆفت وۆرد Microsoft Word یه‌که‌مین به‌رنامه‌ بوو له‌سه‌ر دیسک و له‌گه‌ل گۆڤار بڵاوو کرایه‌وه‌.


ئه‌گه‌ر چی Xenix هیچ کات ڕاسته‌وخۆ نه‌گه‌یشته‌ ئه‌و ڕاده‌ی بگاته‌ ده‌ستی گشتی.له‌به‌ر ئه‌وه‌ ڕێگای فرۆشتنی بۆ زۆربه‌ی به‌رهه‌م هێنه‌رانی دام وده‌زگای سه‌ره‌کی OEM3 رو‌خسا بوو. له‌ ناوه‌ندی هه‌شتاکان مایکرۆسۆفت به‌ ته‌واوی له‌ بازری یونیکس Unix چووه‌ ده‌ره‌وه‌. به‌ڵام سه‌رکه‌وتووی سه‌ره‌کی مایکرۆسۆفت له‌ گه‌ل DOS4 ڕووی دا ،پاش دانیشتنه‌کانی بێ ده‌رئه‌نجام له‌گه‌ل Research Digital کۆمپانیای IBM پرۆتۆکۆلێکی له‌گه‌ل مایکرۆسۆفت به‌ست تاکوو نووسخه‌ی نوێ له‌ سیسته‌می سه‌ره‌کی CP/M5 بۆ کۆمپیۆته‌ره‌کانی که‌سی IBM به‌رهه‌م بێنێت .مایکرۆسۆفت بۆ ئه‌م کاره‌ سیسته‌مێکی سه‌ره‌کی وه‌ک سیسته‌می CP/M به‌ ناوی DOS-86 له‌ کۆمپانیای Scattle Products Computer و تیمی پترسن به‌ نرخی که‌متر له‌ 50 هه‌زار دۆلار کری. IBM ئه‌و ناوه‌ی بۆ ناوی PC-DOS گۆڕی. له‌به‌ر هۆکاری یاسایی کۆپی ڕایت که‌ ڕوبه‌ڕوی CP/M دابوو ، IBM سیسته‌می CP/M به‌ نرخی 250 دۆلار له‌ قه‌راغ PC-DOS که‌ 40 دۆلار نرخه‌که‌ی بوو ڕه‌وانه‌ی بازار کرد. و له‌ کۆتایی دا PC-DOS به‌ هۆکاری نرخی که‌متری ئاسایی کرا. له‌ ساله‌کانی 1983 مایکرۆسۆفت به‌ هاوکاری چه‌ند کۆمپانیایه‌کی تر کۆمپیۆته‌ری ماڵه‌وه‌ی به‌ ناوی MSX ڕه‌وانه‌ی بازار کرد. که‌ نووسخه‌ی DOS تایبه‌ت به‌ مایکرۆسۆفت، به‌ ناوی MSX-DOS له‌سه‌ر دامه‌زرا بوو ، که‌ له‌ ژاپۆن و ئه‌مریکای باشور زۆر لایه‌نگری بۆ خۆ ڕاکێشا .


به‌ تێپه‌ر بوونی ماوه‌یه‌ک که‌ کۆمپانیای Columbia Data Products به‌ سه‌رکه‌وتووی BIOS له‌شێوه‌ی IBM به‌رهه‌م هێنا ، بازار فراوان بوونی به‌رچاوی کۆمپیۆته‌ره‌کانی که‌سی وه‌کوو IBM له‌ لایه‌ن کۆمپانیاکانی Eagle Computer و Compaq به‌ خووه‌ بینی .ڕێکه‌وتننامه‌ی مایکرۆسۆفت له‌گه‌ل IBM ئه‌و ڕێگایه‌ی پێدا که‌ توانایی بڵاوو کردنه‌وه‌ و فرۆشتنی نووسخه‌ی DOS تایبه‌ت به‌ خۆی واته‌ MS-DOS هه‌بێت. به‌و هۆیه‌وه‌‌ مایکرۆسۆفت به‌ فرۆشتنی سیسته‌می سه‌ره‌کی خۆی له‌ گه‌رمی بازار بۆ کۆمپیۆته‌ره‌کانی وه‌کوو IBM له‌ کۆمپانیایه‌کی بچوک بوو به‌ یه‌ک له‌ مه‌زنترین کۆمپانیاکانی سۆفت وێر له‌ به‌رهه‌مه‌کانی ماڵه‌وه‌. به‌ پێشکه‌ش کردنی ماوس Mouseی مایکرۆسۆفت له‌ دووه‌می مایسی 1983 ئه‌و کۆمپانیایه‌ به‌رهه‌مه‌کانی خۆی فراوان کرد . به‌رده‌وامی ئه‌و فراوانیه‌ به‌سازدانی به‌شێک بوو بۆ بڵاوکردنه‌وه‌ی کتێبێک به‌ ناوی Microsoft Press له‌ یازده‌ی ته‌مموزی هه‌مان سال .


1. MITS کورتکراوه‌ی (Micro Instrumentation and Telemetry Systems)


2. AT&Tکورتکراوه‌ی (American Telephone and Telegraph Corporation)


3. OEM کورتکراوه‌ی (Original Equipment Manufacturer)


4. DOS کورتکراوه‌ی (Disk operating system)
5. CP/M یه‌که‌مین سیسته‌می سه‌ره‌کی بوو که‌ بۆ کۆمپیۆته‌ره‌کانی که‌سی به‌رهه‌م هاتبوو (DOS پێشینه‌)

54 Share

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء وه‌ره‌

شێرپه‌نجه‌ی مێشك

هۆکاره‌کانى شێرپه‌نجه‌ زۆرن ده‌یکه‌ن به‌دوو هۆوه‌ فاکته‌رێکیان فاکته‌رى کرۆمۆسۆمه‌کانى له‌ش ‌و دابه‌شبوونى خانه‌کان رێکده‌خات ئه‌مه‌ پێی ده‌وترێت فاکته‌رى ژینگه‌یی، وه‌ک هه‌ڵمژینى هه‌واو پیسبونى ژینگه‌ و ئاوى خواردنه‌وه‌، هه‌روه‌ها ماده‌ تیشکاوه‌رییه‌کان وه‌ک خواردنى (معلبات) که‌ هه‌ندێ مه‌وادى حافزه‌ى تێدا به‌کارده‌هێنرێت ئه‌مه‌ ده‌ورى هه‌یه‌ له‌دروستبونى شێرپه‌نجه‌، خواردنى چه‌ور و جگه‌ره‌ کێشان هۆکارى دروستبونى ئه‌و نه‌خۆشیه‌ن، زۆرجار مرۆڤ خواردنى پیس یان چه‌ورى ده‌خوات‌و ناجوڵێت له‌گه‌ڵیدا ده‌بێته‌ هۆى دروستبونى شێرپه‌نجه‌، هه‌ڵمژینى به‌نزین به‌ به‌رده‌وامى هۆکارى دروستبونى شێرپه‌نجه‌ى خوێنه‌، هه‌ندێ جۆرى ڤایرۆسی وه‌ک ڤایرۆسی جگه‌ر ده‌بێته‌ هۆى دروستبونى شێرپه‌نجه‌ى جگه‌ر، فاکته‌ره‌کان زۆرن، به‌ڵام به‌گشتى ئه‌ودوو هۆکاره‌ن، هیچ فاکته‌رێکیشیان بێ ئه‌وه‌ى تر ناتوانێ ببێته‌ هۆى دروستبونى شێرپه‌نجه‌ له‌هه‌ندێ حاڵه‌تى زۆر که‌مدا نه‌بێت که‌ هۆکاره‌ بۆماوه‌ییه‌کانه‌ ده‌بێته‌ هۆى دروستبونى شێرپه‌نجه‌ بۆ نمونه‌ له‌ شێرپه‌نجه‌ى چاودا به‌ته‌نها فاکته‌ره‌ بۆماوه‌ییه‌که‌ى به‌سه‌ ئه‌گه‌ر به‌س هه‌ڵگرى جینه‌که‌ بێت ره‌نگه‌ ببێته‌ هۆى دروستبونى بێ ئه‌وه‌ى فاکته‌رى ژینگه‌یی هه‌بێت.
شێرپه‌نجه‌ى خوێن
شێرپه‌نجه‌ى خوێن مۆخى ئێسکه‌، مۆخى ئێسک بریتیه‌ له‌ کارگه‌ى دروستبونى خوێن له‌ خڕۆکه‌ سپیه‌کان ‌و خڕۆکه‌ سوره‌کان ‌و خه‌پله‌کانى خوێن که‌ ده‌بێته‌ هۆى مه‌یاندنى خوێن، له‌ناو مۆخى ئێسکدا پێیانده‌وترێ خانه‌ى دایک چۆن هه‌موو که‌سێک له‌دایک ده‌بێت ئه‌وانیش خانه‌ى دایکیان هه‌یه‌ له‌مۆخى ئێسکدا هه‌رکاتێک ئه‌وخانه‌ى دایکه‌ که‌ له‌مۆخى ئێسکدا خانه‌کان دروست ده‌بن به‌رێکوپێکى پاشان دێته‌ بۆریه‌کانى خوێنه‌وه‌ بۆئه‌وه‌ى کارى خۆى بکات، به‌ڵام هه‌رکاتێک خانه‌کانى دایک به‌شێوه‌یه‌کى ناڕێک خانه‌یان دروستکرد و هاته‌ ناوخوێنه‌وه‌ پێی ده‌وترێ شێرپه‌نجه‌ى خوێن، ئه‌م خانانه‌ ئه‌گه‌ر خڕۆکه‌ى سپی بێت شێرپه‌نجه‌ى خڕۆکه‌ سپیه‌کانه‌ و ئه‌گه‌ریش سوربێت شێرپه‌نجه‌ى خڕۆکه‌ سوره‌کانه‌، ئه‌گه‌ر هى خه‌پله‌کانى خوێن بێت شێرپه‌نجه‌ى خه‌پله‌کانه‌.
جۆره‌کانى
١ - کورت خایه‌ن: له‌ ماوه‌یه‌کى کورتدا ده‌رده‌که‌وێت ‌و ئه‌گه‌ر چاره‌سه‌ر نه‌کرێت له‌ ماوه‌یه‌کى کورتدا ده‌بێته‌ هۆى له‌ناوچون، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا چاره‌سه‌ریان به‌پێی جۆرى نه‌خۆشیه‌که‌ و ته‌مه‌نى نه‌خۆشه‌که‌ جیاوازه‌، ئه‌گه‌ر که‌سێک ته‌مه‌نى له‌ (3ـ9) ساڵ بێت شێرپه‌نجه‌ى هه‌بێت ‌و رێژه‌که‌ى (50%) بێت ئه‌وا (97%) چاره‌سه‌رى ده‌رمان ده‌بێت.

٢ - درێژ خایه‌ن: ئه‌وانه‌ى نه‌خۆشیه‌که‌یان هه‌یه‌ و له‌گه‌ڵ ته‌مه‌نیدایه‌، چاره‌سه‌ریان ئاسانتره‌. (ئه‌مه‌ وه‌ک نه‌خۆشی زه‌خت ده‌بێت ‌و هیچ مه‌ترسیه‌کى له‌سه‌ر ژیانى نه‌خۆشه‌که‌ نیه‌ رۆژانه‌ حه‌پێک یان دوان ده‌خوات ‌و هیچ کێشه‌یه‌کى نابێت).

نیشانه‌کانى
تای ده‌بێت و عه‌ره‌ق زۆر ده‌کاته‌وه‌، ئازارى ئێسکى ده‌بێت و له‌وانه‌یه‌ پێستى شین بێته‌وه‌ یان له‌خۆیه‌وه‌ خوێنى لوتى به‌ربێت یان له‌دامێنه‌وه‌ نه‌زیفى هه‌بێت، زوو زوو توشی ئیلتیهابات بێت یان له‌وزه‌تێنه‌کانى هه‌ڵسابێت، که‌مخوێنى‌و چه‌ندین نیشانه‌ى تر له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ناتوانین بڵێین هه‌رکه‌سێک ئه‌ونیشانانه‌ى تێدابوو شێرپه‌نجه‌ى خوێنى هه‌یه‌، تاشیکارى مۆخى ئێسکى بۆ ده‌که‌یت به‌وه‌رگرتنى به‌شێکى له‌پارچه‌ى مۆخى ئێسک.
چاره‌سه‌رکردن
کورت خایه‌نه‌کان چاره‌سه‌ره‌که‌ى (2_3) ساڵ ده‌خایه‌نێت و هه‌ندێک جاریش سه‌رهه‌ڵده‌داته‌وه‌ ئه‌وه‌ش به‌هۆى ئه‌وه‌ى کرۆمۆسۆمه‌کانیان گۆڕانیان به‌سه‌ردادێت، پارچه‌یه‌ک کرۆمۆسۆم له‌گه‌ڵ پارچه‌یه‌کى تر یه‌کده‌گرێت ‌و دروستى ده‌کاته‌وه‌، که‌سه‌رى هه‌ڵدایه‌وه‌ ده‌بێت زه‌رعى مۆخى ئێسکى بۆ بکه‌یت ئه‌وه‌ش له‌ناوخۆى عێراقدا نیه‌ له‌ده‌ره‌وه‌ ده‌کرێت.
درێژ خایه‌نه‌کان چاره‌سه‌ره‌که‌ى به‌ عیلاجى تایبه‌ت ده‌بێت، جۆرێکیشیان له‌گه‌ڵ ته‌مه‌ندایه‌ و عیلاجه‌که‌شی به‌ هه‌مان شێوه‌یه‌ و مه‌ترسی نیه‌ بۆ نه‌خۆش.

55 Share

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء وه‌ره‌

په‌روه‌رده‌كردنی مندال



ئەگەر سەرنجێك لە ئاینی پیرۆزی ئیسلام بدەین بۆمان دەردەكەوێ كە یەكێك لە تایبەتمەندیەكانی ئەم ئاینە گشتگیری یە( الشمولیە) كە مایەیی بەختەوەری مرۆڤەكانە لە هەردوو ژیان، تایبەت بە سایتى بەختەوەرى

هەروەها بۆمان روون دەبێتەوە كوا ئاینی پیرۆزی ئیسلام رێگای تایبەتی خۆی هەیە لە پەروەردەكردن، رێگاچارەی خۆی هەیە لە چاكسازی، بۆیە لە هەر كات و شوێنێك پەروەردەكاران ئەم رێگاو بەرنامەیان گرتبێتە بەر بەختەوەری و ئاسودەی وئارامی شوێنی بەدبەختی و دڵەراوكێی و نائارامی گرتۆتەوە، وە بەسەرنجدانی زیاتر بۆمان دەردەكەوێت كە ئەم ئاینە ئاینی ژیان و مرۆڤایەتی یە، ئاینی تێگەیشتن و پێگەیشتن و پەروەردەو چاكسازی یە. كاتێك مرۆڤایەتی بەختەوەرو ئاسودە دەژێت كە ئەم ئاینە دەكات بە مەشخەلی رێگای ژیانی، چونكە ئەمە ئاینی پەروەردگار و بەدیهێنەری بوونەوەرەكان و، نامەی سەروەری مرۆڤایەتی یە (دروودی خوای لە سەر بێت)، یاسایەكی گشتگیر و تەواوە ئەوەی كە پەروەردگار پێی رازی بووە بۆ سەرجەم مرۆڤایەتی تاوەگو ببێت بە دەستوری ژیان (1) .
لەبەر گرنكی پەروەردەی منداڵ وبنچینەكانی پێم باشە تیشكێك بخەمە سەر ئەم بابەتە:-
پەروەردە:- بریتی یە لە پێگەیاندنو گەش و نماپێكردن وبونیاتنانی مرۆڤێكی دروست و موسولما وپێ گەیشتو لە گشت لایەنەكان، بەتایبەتی لایەنی رۆحی، كیانی، جەستەیی، بیروباوەری، بەرێوەبردن و داهێنان(2) .
كرداری پەروەردەكردنی منداڵ بەكرداری بژاركردنی جوتیار دەچێت كە دڕك و دال و رووەكی نامۆ لە نێو كێلگەكەی دەردەهێنێ بۆئەوەی كێلگەكەی بەروبومی چاك و باش بەرهەم بێنێت(3).
پەروەردەكار:- ئەو مرۆڤەیە كە هەلدەستێت بە كاری پەروەردە، كە لەوانەیە باوك بێت یان دایك یان كەسێكی تر.
ئەركەكانی پەروەردەكار لەكاتی لەدایك بوونی كۆرپە:-
1-مزگێنی دان و پیرۆزبای كردن لە كاتی لەدایك بوونی كۆرپە.
شتێكی چاك و رەوایە كە موسلمانان بەشداری خۆشی و شادی یەكتر بكەن، كاتێك خوای كەورە كۆرپەیەك دەبەخشێت بە موسولمانێك ئەوا لەسەر موسولمانان پێویستە مزگێنی بەم موسلمانە بدەن و خۆشی و شادی بخەنە دڵی یەوە، ئەگەر بەم مزگێنیدانە نەگەیشت، ئەوا پێویستە نزاو پارانەوەی بەخێری بۆ بكات چونكە دوورنی یە خوای گەورە ئەم نزاو پارانەوەیە گیرا بكات و ئەم كۆرپەیە ببێت بە مرۆڤێكی چاكەخواز. پەروەردگارمان لە زۆر شوێن لە ووتە شیرینەكانی ئاماژەی بەم مزگێنی یە داوە لە چەند بۆنەیەكی جیاواز وەكو ئاماژەیەك بۆ پتەوكردنی پەیوەندی كۆمەلایەتی نێوان موسولمانان.
پەروەردگار لە سەرگوزشتەی پێغەمبەر ابراهیم( دروودی خوای لەسەر بێت) فەرموویپەتی: [ وَلَقَدْ جَاءَتْ رُسُلُنَا إِبْرَاهِيمَ بِالْبُشْرَى قَالُوا سَلاَمًا قَالَ سَلاَمٌ فَمَا لَبِثَ أَنْ جَاءَ بِعِجْلٍ حَنِيذٍ]هود 69
وەهەروەها لەسەر گوزشتەی زكریا( دروودی خوای لەسەر بێت) فەرموویەتی((فَنَادَتْهُ الْمَلاَئِكَةُ وَهُوَ قَائِمٌ يُصَلِّي فِي الْمِحْرَابِ أَنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكَ بِيَحْيَى مُصَدِّقًا بِكَلِمَةٍ مِنْ اللَّهِ وَسَيِّدًا وَحَصُورًا وَنَبِيًّا مِنْ الصَّالِحِينَ )) ال عمران 39
ئەم مزگێنی وپیرۆزبای یە هەردوو رەگەز دەگرێتەوە بەبێ جیاوازی. بەراستی كارێكی چاك و پەسەندە موسولمانان ئەم رەوشتە جوانە پەیرەو بكەن لە پێناو پتەوكردنی پەیوەندی كۆمەلایەتی و زیادكردنی خۆشەویستی نێوانیان.
2- واچاكە( یستحب) بانگ و قامەت بە گوێی كۆرپدا بچرپێندرێت.
یەكێك لە مافەكانی كۆرپە ئەوەیە كە بانگ و قامەت بچرپێندرێت لە گوێی كۆرپە، بانگ لە گوێی راستی و قامەتیش لە گوێی چەپی، باشتروایە ئەم كارە یەكسەر لە دوای لەدایك بوونی كۆرپە ئەنجام بدرێت.
باوكی رافع (رەزای خوای لەسەربێت) دەفەرموێت : پێغەمبەرم بینی(دروودی خوای لەسەر بێت) بانگی چرپاند بەگوێی حسنی كوری علی( رەزای خوایان لەسەر) كاتێك لە دایك بوو(*) . هەروەها حسنی كوری علی(رەزای خوایان لەسەر بێت) لە پێغەمبەرەوە( دروودی خوای لەسەر بێت) كە فەرموویەتی(( (( من ولد له مولود فأذّن في اذنه اليمنى, و أقام في أذنه اليسرى لم تضره أم الصبيان))(×).واتە هەركەسێك خوای گەورە كۆرپەیەكی پێ ببەخشێت كاتێك لە گوێجكەی راستی بانگ دا و قامەتی لە گوێی چەپی چرپاند ئەوا هەرگیز با زەرەری پێ ناگەێنێ.
× ئیمامی بەیهەقی دەگێرێتەوە
* ابو داود وئیمامی ترمزی دەگێرنەوە.

.مەبەست لە بانگ و قامەت:-
ئیبن قیم ئەلجوزی لە پەرتوكی( تحفە المودود) دا دەلێت مەبەست لەم بانگ و قامەتە بگوێ ی كۆرپەدا بریتی یە لە گوێ بیستكردنی كۆرپەكە بەبانگێشتی بەرزی پەروەردگار كە ئەویش بریتی یە لە گەورەیی و بەرز راگرتنی پەروەردگار و هەروەها شاهێدی دانە بە تاك و تەنهای خوداو راستی پەیامنێرەكەی كە پێغەمبەری خودایە، كە بەهۆی ئەم ووشەیەوە مرۆڤ دەچێتە ناو بازنەی ئاینی ئیسلامەوە، ئەمەش وەكو پێراگەیاندنی دورشمی پیرۆزی ئیسلامە لەكاتی هاتنە دونیاوە و لە كاتی مردنی ئەم مرۆڤە. سودێكی تری ئەم بانگە ئەوەیە كە شەیتان لەو شوێنە رادەكات كە بانگی خوایی لێبێت، هەروەها بانگێشتكردی كۆرپەكەیە بۆلای پەروەردگاری و ئاینەكەی كە بریتی یە لە ئاینی پیرۆزی ئیسلام و خواپەرستی. ئەنجامدنی ئەم كارەش لە دوای لەدیك بوونی كۆرپەكە ئەنجامدەدرێت تاوەكو بانگی خوای پێش بانگی شەتانەكان بەر گوێی كۆرپەكە بكەوێت.
3- واچاكە( مستحب) شیرینی( تحنیك) بە كۆرپەكە بدرێت لە دوای لە دیك بوونی، ابی موسی( رەزای خوای لەسەر بێت) دەفەرموێت: كورێكمان بوو بردم بۆ لای پێغەمبەر( دروودی خوای لەسەر) ناوی لێنا ابراهیم، دنكێك خورمای لەدەمی پیرۆزی خۆی تواندەوەو دوای خستیە ناو دەمی ابراهیم، وە نزاو پارانەوەی بۆ كرد ئینجا دایەوە دەستم.
تحنیك:- تواندنەوەی خورمایە لە ناو دەم، ئینجا بەپەنجە دەخرێتە ناو دەمی كۆرپەكە بەشێوەیەك پەنجەكە بەلای راست و چەپ بجولێندرێت تاوەكو هەموو ناو دەمی بگرێتەوە. ئەگەر خورما نەبوو دەتوانرێت شیرینی تر بەكاربێت، ئەمەش یەكێكە لە جێبەجێكردنی سونەتەكانی پێشەوامان دروودی خوای لەسەر بێت. سوودەكانی ئەم كارە لە وەدایە كە دەبێتە هۆی بەهێز كردنی ماسولكەكانی دەم و زمان و شەویلاگی كۆرپەكە تاوەكو ئامادەبێت بۆمژینی مەمكی دایكی بە شێوەیەكی چاك. واچاكە كە مرۆڤێكی لە خواترس ئەم كارە ئەنجام بدات.
4- واچاكە( مستحب) سەری كۆرپەكە بتراشرێت:-
وا سوونەتە كە كۆرپە لە رۆژی حەوتەمی لە دایك بوونی سەری بتراشرێت وەبەقەدەر كێشی مووەكانی سەری زیوو ببەخشرێت بە هەژار و نەداران.
لەرووی تەندروستی یەوە ئەم سەرتاشینە دەبێە هۆی بەهێزكردنی قژو بوونەوەی كونۆلكە وردیلەكانی سەری كۆرپەكە، وەهەروەها بەهێزكردنی چاو وگوێ و هەستی بۆنكردن.
لە رووی كۆمەلایەتی یەوە ئەو بڕە زیوەی كەدەبەخشرێت بە هەژاران دەبێتە هۆی نەهیشتنی هەژاریی و پتەوكردنی پەیوەندی نێوان موسلمانان. بەلگەی شەرعیش زۆرن دەربارەی ئەم سەر تراشینە هەروەكو یحی كوری بكیر لە ئەنەسی كوری ملك رەزای خوایان لەسەر بێت) گێراویەتیەوە كە پێغەمبەری خوا ( دروودی خوای لەسەر) فەرمانی كرد بە تراش كردنی سەری حسن و حسێن لە رۆژی حەوتەمی لە دایك بوونیان و وەبەقەد كێشی مووی سەریان زیوو ببەخشن.
5- ناو لێنانی كۆرپەكە:-
واچاكە كۆرپەكە ناوێكی مانادارو خۆشی لێبنرێت لە رۆژی لەدایك بوونەوە تا رۆژی حەوتەم، هەروەكو لە چەند فەرموودەیەكدا بۆمان روونبۆتەوە، كە دەبێت ناوەكە ماناداربێت و پیتەكانی كەم بێت و لەسەر زمان سووك و خۆش بێت، نابێت ناوەكە مانای رەشبینی وغەم و پەژارەبدات، وەنابێت مانایەكی وابدات ببێتە جێگای گالتە و شەرم بۆ كۆرپەكە.
هەروەكو ابو دردا خوای لێ رازی بێت لە پێغەمبەرەوە دروودی خوای لەسەر بێت گێراویەتیەوە كە فەرموویەتی: [إنكم تُدعون يوم القيامة بأسمائكم وبأسماء آبائكم, فأحسنوا أسماءكم] ابوداود گێرایتیەوە. واتە ئێوە لە رۆژی دوایی بەناوی خۆتان و باوك و باپیرتان بانگ دەكرێن، بۆیە گرنگی بدەن بە چاك ناولێنانتان. عائیشە رەزای خوای لەسەر بێت دەفرموێت: پێغەمبەری خوا دروودی خوای لەسەر بێت ناوی خراپ و نارێكی دەگۆری بە ناوی چاك و مانادار.
- عەقیقەكردن- هۆزەبانە_ بۆ كۆرپە:- واچاكە لە رۆژی حەوتەم بۆ كۆرپە مەرێك سەرببرێت " عەقیقە"، هەروەكو لە چەند فەرموودەیەكی پێغەمبەرمان دروودی خوای لەسەر ئاماژەی پێكراوە، عائیشە خوای لێی رازیبێت فەرموویەتی [عن الغلام شاتان مكافئتان وعن الجارية شاة] ئیمامی احمد وترمزی ئەم فەرمودەیان گێراوەتەوە..
واتا: بۆ كوڕ دوو مەری وەكو یەك لە تەمەن و شێوە سەر دەبرێ وە بۆكچیش یەك مەڕ. هەندێك لە زانایان پێیان وایە بۆ كوڕیش تەنها یەك مەڕ سەر دەبڕێت. ئەگەر ئەم كارە لە رۆژی حەوتەم ئەنجام نەدرا ئەوا دەكریت لە رۆژانی تر ئەنجام بدرێت. هەروەكو ابن عباس فەرموویەتی پێغەمبەری خوا بۆ حسن و حسین بۆ هەریەكەیان بەرانێكی سەر بڕی.
سوودو حیكمەتی عەقیقەش ئەوەیە كە كۆرپەكە رێگای شەفاعەتكردنی پێبدرێت بۆ دایك و باوكی، هەروەها بۆ ئەوەی كۆرپەكە دوور بێت لە دەردو بەلا، وەبە مانای سوپاس و ستایشە بۆ خوای گەورە و سوود گەیاندنە بە هەژار و كەم دەرامەتان.
6- سونەتكردنی – خەتەنەكردن – كۆرپەلە:-
یەكێكی تر لەو كارانەی كە پێویستە ئەنجام بدرێت بۆ كۆرپەكە ئەویش بریتی یە لە سونەتكردن یان خەتەنەكردن، ئویش بە لابردنی ئو بەشە پێستە زیادەی سەر ئەندامی نێرینەی كوڕ، بەلگەش لەسەر ئەم كارە بریتی یە لە چندەها فەرموودەی پێشەوامان- دروودی خوای لەسەربێت- كە ئاماژەی بەم پێویستی یە كردوە.
ابو هریرە خوای لێ رازیبێت دەفەرموێت گوێم لە پێغەمبەری خوا بوو فەرمووی"" الفطرة خمس: الختان, والاستحداد, وقص الشارب, وتقليم الاظافر, ونتف الإبط"" واتە: پێنج شت لە فیترەیە ئەوانیش سوونەتكردنی منداڵ، تراشكردنی مووی دەوروبەری عەورەت، كورتكردنی سمێڵ، وقوتكردنی نینۆك، وكێشانی مووی بن هەنگڵ.
راوبۆچونی زانایان جیاوازە سەبارەت بە ختان كە ئایە سونەتە یان واجب؟ كۆمەلی زانایان فەرموویانە ختەنەكردنی كوڕ واجبە بكرێت، بەلام پێشەوا حسنی بصری وئیمام ابو حنیفە وهەندێ زانای تر خەتەنەكردنی كوڕ بە سونەت لەقەلەم دەدەن. بەلام زانایان یەكدەنگن لەسەر ئەوەی كە خەتەنەكردنی كچان موستەحەبە – ئەگەر بكرێت باشترە وئەگەر نەكرێت گوناه بارنابێت -، وەسەبارەت بەكاتەكانی هەندێك لە زانایان وابەچاك دەزانن هەر لە چەند رۆژی دوای لەدایك بوون ئەنجام بدرێت، بەلام هەندێكی تر وابەچاك دەزانن لە تەمەنی نزیك بالغ بوون ئەنجام بدرێت، ئەمەش لەبەرئەوەی بەرەو تەمەنێك دەچێت دەكەوێتە ژێرباری لەەستۆ گرتنی و ئەركە شەرعییەكان، بۆئەوەی كاتێك بالغ بوو خەتەنەكرابێت و پەرسشتەكانی راست و دروست بێت.
رای چاك ودروست ئەوەیە لە رووی شەرع و زانست وتەندروستی یەوە، ئەم كارە لە رۆژانی سەرەتای تەمەنی كۆرپە ئەنجام بدرێت. سوود و حیكمەتی خەتەنەكردن كجارزۆرە لە مانەش لەرووی شەرعەوە: خەتەنەكردن یەكێكە لەكارە فیگریەكان، پیرەوكردنی دروشمی ئیسلامە، وەپەیرەوكردنی رێبازی پاكی محمد و ابراهیم – سەلامی خوایان لەسەر بێت- وەهەروەها جیاكەرەوەی موسلمانە لەغەیری موسلمان.
لە رووی تەندروستی یەوە سوودی زۆرە، لەوانەش بەدەست هێنانی پاك و خاوێنی یە و هاوسەنگی دانە بە شەهوەت، وەپاراستنی خاوەنەكەیەتی لە جۆرەها نەخۆشی وەكو نەخۆشیە جنسیەكان – سەیەلان و سیفیلیا و ئایدز – وە پاراستنی لە چركە میزەی بەردەوام لەلای مندالان بەتایبەتی لە شەواندا.

56 Share

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء وه‌ره‌

بيس بوونى زينكه
زانستى ژینگە (ئیکۆلۆژى) یەکێکە لەو زانستە بەربڵاوو گرنگانەى کە لە پێناو مرۆڤ و تەندروستى مرۆڤدایە. وشەى ئیکۆلۆژى (Ecology) لە وشەى یۆنانى (Oikos) ەوە هاتوە کە بەماناى “خێزان” هاتوە ، واتە وشەى ئیکۆلۆژى دەلالەت لەو زانستە دەکات کە دەکۆلێتەوە لە مرۆڤ و ژینگەکەى کە وەک خێزانێک پێکەوە دەژین . ئیکۆلۆژى لە دوو رێگەوە ئەم کارە دەکات ، یەکەم لە رێگەى پاراستنى ژینگەى ئاوو هەواو ژینگەى چواردەورى مرۆڤەوە ، دوەم لە رێگەى پاراستنى ئەو گیاندار و دارودرەخت و دارستانانەى کە لە دەورى مرۆڤن و هۆکارى مانەوەى ئەون. ئەم زانستە بە مرۆڤ دەلێت کە دەبێت رێژەى گازەکانى ناو ئەو هەوایە چەند بێت کە شیاوە بۆ هەڵمژین ، هەروەها دەبێت ئەو ئاوەى کە دەخورێتەوە چۆن بێت . ئیکۆلۆژى پێمان دەڵێت کە دەبێ کەى ژینگەیەکى لەبار یان نالەبارمان هەیەبۆ ژیان و دەبێت لە کوێدا بژین و لە کوێدا نەژین. واتە ئاگادارمان دەکاتەوە لە پیس بونى ژینگە Environmental Pollution و پیس بونى هەوا Air Pollution و هەمو جۆرە ئالودەبونەکانى دیکەى ژینگەى ژیان . هاوشێوەى زانستى ئیکۆلۆژى لە هیندستانى کۆندا و یۆگیەکان زانستى (ستاپاتیا ڤیدا) و زانستى (ئایور ڤیدا) یان هەبوە کە بەهۆیەوە باشترین ژینگەو ئاوو هەواو شوێنى نیشتەجێبون و لەبارترین ئاوى خواردنەوەیان بۆ خۆیان دەست نیشان کردوە . مێژوى ئایور ڤیدا و ستاپاتیا ڤیدا دەگەرێتەوە بۆ کۆنتر لە 5000 ساڵ لەمەبوبەر . واتە لەو مێژوە دورودرێژەوە مرۆڤەکان ویستویانە شوێن ژیانى خۆیان پاک رابگرن چونکە بەردەوام مرۆڤ لە کۆنتاکدایە لەگەڵ ژینگەکەى و ئەو بەشێکەو لەو ژینگەیەى کە تیایدا دەژى و شینگەکەش بەشێکە لەو . تەنانەت بەشێوەیەک کە لەش و فسیۆلۆژیاى لەشى مرۆڤ دەگۆرێت بەپێى گۆرانى ژینگەکەى ، بۆ نمونە دانیشتوانى شوێنە گەرمەسێرەکان و ئەو شوێنانەى کە شێیان کەمە لوتیان گەورەو پێستیان ئەستورە وەکو ئەفریقیەکان، بە پێچەوانەشەوە ئەوانەى لە شوێنى سارد و شێداردا دەژین لوتیان باریک و تەسکە و پێستیان تەنک و سپیە وەک دانیشتوانى ئەوروپا.
مرۆڤ خواردنى سروشتەکەى دەخوات و لەشى مادى خۆى بەو خواردنە گەشە پێدەدات و دروست دەکات ، نەک هەر لەشى مادى بەڵکو وەک ئوپانیشادەکان دەڵێن تەنانەت بەشێکى بیرکردنەوەش لە خۆراک دروست دەبێت. مرۆڤ بۆ مانەوەى ژیان و میتابۆلیزم و کاتابۆلیزمى خانەکانى لەشى پێویستى بە هەواى پاک هەیە کە لە دەرەوە وەریدەگرێت . پێویستى بە ڕەنگى ڕون و دەنگى سروشتى و ئارامى هەیە تا بتوانێ لە روى دەرونیەوە دامەزراوو تەندروست بێت ، هەڵبەت ئەگەر خۆراکى پاک و ژینگەى پاک رێخۆشکەربن .
بەڵام ئایا ئەمرۆ ئێمە لە کوردستان و بەتایبەت لە سلێمانى (ئەو شارەى کە خۆمى تیادەژیم ) ئەو ژینگەیەمان هەیە ؟ ئایا هەواکەمان شایەنى هەڵمژینە ؟ ئایە دەتوانین بێ خەم هەناسە بدەین ؟ من دەمەوێت بەرێزان سەرۆکى هەرێم و سەرۆک وەزیرانى کوردستان و لێپرسراوانى وڵات بەتایبەت وەزیرى ژینگە بە وردى لێکۆلینەوەیەکى چڕوپر لەو بارەیەوە بکەن کە دەبو زوتر بکرێت . وەگەرنا گوێمان لێبگرن تا سەرەکیترین و پێویستترین هۆکارى ژیانمان بەئاسانى و بێ دودڵى دەست بکەوێت .
سەرەتا دەمەوێت لەبابەتى هەواوە دەست پێبکەم . دەبێت ڕێژەى گازەکانى ناو هەوایەکى پاک کە شایەنى هەڵمژین بێت و نەبێتە سەرچاوەى نەخۆشى ، واتە هەواى ترۆفۆسفیر Troposphere بەم شێوەیە بێت:
78% نایترۆجین
21% ئۆکسجین
1% گازەکانى دیکە
3، 0 %دوانۆکسیدى کاربۆن لە هەوادا
هەروەها دەبێت گازەکانى وەکو نیۆن و هیلیۆم و کریبتۆن و ئەمۆنیا و ئۆزۆن و میسان بە رێژەیەکى دیاریکراو لە هەوادا هەبن و زیادبونى رێژەى هەریەکیان زیانێکى گەورە لە تەندروستى مرۆڤ دەدات .
بەڵام من دەپرسم ئایا ئەو هەوایەى ئێمە هەڵیدەمژین لەناو شارێکى وەک سلێمانى یاخود هەولێردا بەو رێژانەیە کە باسکران . بێگومان نەخێر لەبەرئەوەى کاتێک دەچیتە سەر شاخى گۆیژەو دەڕوانیتە سلێمانى شارێک لە دوکەڵ و پارچە کۆنکرێتێکى ڕوت دەبینى کە لەوە دەچێت پێش چەند سەد سالێک لەمەوبەر لەترسى ویبایەکى و پەتایەکى کوژەر چۆڵ کرابێت، شارێک کە لەوە ناچێت ژیانى تیادابێت . دوکەڵ لە باکورەوە تا باشور و لە رۆژهەڵاتەوە تا رۆژئاوا وەک هەڵۆیەکى برسى باڵى بەسۆزى بەسەر ئەم شارە هەناسە ساردەدا کێشاوە و دەیەوێت پێمان بڵێت : منم دیارى کارگە و سەیارەو تەکنەلۆجیاى تازە ، منم دیارى دەستى نەبونى سەوزایى و پلان لەشارەوانی دا، منم دیارى دەستى ئەوانەى گوێ بە هەوانادەن چونکە هێشتا نەخنکاون.
بەهەرحاڵ هەرچى لەبارەى پیس بونى هەواى سلێمانى و من دڵنیام هەولێریشەوە بوترێت هێشتا کەمەو دڵ ئارام ناگرێت ، چونکە بەتەنگەوە نەهاتنى ئالودەبونى ئەم شارانە زیانێکى بێ شومار دەدەن و چارەسەرەکەشى کارى خاوەخاو لێکردن نیە . من لە خوارەوە بەکورتى باسى هۆکارەکانى پیس بونى ژینگە و بەتایبەتیش هەوا دەکەم تا بزانین گرفتەکانمان لە کوێدان ، هەڵبەت ئەمە لەڕوى زانستى ژینگەناسیەوە و بە سەرفەنەزەرکردن لە هەندێ هۆکارى وەک ئەو گازانەى کەلە شاخە بورکانیەکان بەرزدەبنەوە یاخود هەورەبروسکە کە دەبێە هۆى زیادکردنى ئۆکسیدەکانى نایترۆجین و ، چونکە تا ئیستا ئێمە لەم مەسەلەیەدا پاک و پارێزراوین. وە ناشمەوێت خۆم لەباسى زیانەکانى مۆبایل و شەپۆلەکانى مۆبایل بدەم لەم نامەیەدا کە ئەمیش یەکێک لە هۆکارە گەورەکانى پیس بونى ژینگەیە ، لەبەرئەوەى چارەسەرى مەحاڵە :
هۆکارەکانى پیس بونى ژینگە و هەوا :
1. سوتانى سەوزایى و دارستانەکان. یەکێک لە دیاردە تازەکان سوتانى شاخ و گرد و دارستانەکانى سلێمانى و دەوروبەریەتى کە زیانێکى زۆرى هەیە بۆ پیس بونى ژینگەو هەواى ئەم شارە ئەزیزە چونکە رێژەیەکى زۆر دوانۆکسید دەکاتە هەواوە . ئێمە لە کوردستاندا بە هەزاران پۆلیسى باخات و دارستانمان هەیەو کەچى کەمترین دارستان و دواکەوتوترین سەوزایى و دارستانمان هەیە لەسەر روى زەوى ، بیابانەکانى عەربستانى لێ بترازێت کە هەموى کراون بە دارستانى سەوز .
2. گێژولوکەو ڕەشەبا خۆڵاویەکان کە لە باشورى عێراق و بیابانەکانەوە دێت بەسەرمانداو بەتەواوى هەواى شار ئەوەندەى دیکە نەشیاو دەکات بۆ هەڵمژین و ئەم جۆرە خۆڵبارانە زیانێکى زۆرى هەیە بۆ رێرەوەکانى هەناسەو خودى دەزگاى هەناسەدانى مرۆڤیش.
3. دوکەڵى سەریارە و تەیارە بەتایبەت ئەو بەنزینەى کە قورقوشمى تیادایە یەکێکە لە هەرە گەورەترین هۆکارەکانى پیس بونى ژینگەو هەوا ، چونکە بەنزین و بەتایبەت ئەو جۆرە لە بەنزین یەکەم ئۆکسیدى کاربۆن و دوەم ئۆکسیدى کاربۆن و دوەم ئۆکسیدى کبریت و ئۆکسیدى نایترۆجین و ئۆزۆنى زەمینى دروست دەکات و ئەم گازانەش وردە وردە دەبنە هۆى دروستکردنى هەندێ نەخۆشى وەک شێرپەنجەو تەنگەنەفەسى و رەبوو و حەساسیەت و گەلێ نەخۆشى دیکە و یەکێکن لە هەرە خەتەرترین هۆکارەکانى پیس بونى ئەم شارانە کە لە پردا ژمارەیەکى زۆر ئۆتۆمبێلى تێ رژا بێ ئەوەى حسابێک بۆ هەواى شارەکە بکرێت . دەبو حکومەتى هەرێم پلانى هەبێت ، دەبو بەرێوبەرایەتى هاتوچۆى هەولێرو سلێمانى هەروا فەرمو لەو هەمو سەیارەیە نەکەن بێ ئەوەى بزانن شار بەرەو روى چ خەتەرێک دەکەنەوە .
4. ئەو تەپوتۆزەى لە سەرجادەکان بەرزدەبێتەوە . یەکێکى دیکە لە هۆکارەکانى پیس بونى هەواى سلێمانى و ئالودەبونى ژینگەى ئەم شارە. بەرزبونەوەى تەپوتۆزى لێوارى سەر شەقامەکانى وەکو شەقامى درێژى شەست مەترى و شەقامەکانى ناوشار و ئەو شەقامانەى وەکو مەولەوى و قەنات کە ماوەیەکى زۆرە کارى تیادەکرێت و پەلە لە تەواو کردنى ناکرێت وەک ئەوەى گوڵ بارانى شار بکات، ئەم تەپوتۆزە شێوەیەکى دیکەى خۆڵبارانى شارە و هۆکارێکى دیکە ئالودەبونى هەواکەمانە .
5. ئەو کارگەکانەى لەناوشار و دەوروبەرى شاردان . کارگەى ڕۆنى تانجەرۆ و کارگەى چیمەنتۆى تاسلوجە و کارگەى قیر و هتد.. لەو کارگە تایبەتیانەن کە هەواى سلێمانیان پیس کردوە و خەلکێکى زۆر دەناڵێنن بەدەستیانەوە . دەبێت ئەم کارگانە ئامێرى تایبەتیان بۆ دابین بکرێت کە بۆ پاک کردنەوەى ئەو دوکەڵ و هەوایە پێویستن . خۆتان دەتوانن لە داتاى ئەو نەخۆشانەى تاسلوجە بڕوانن کە تا چ رادەیەک ترسناکەو نەخۆشى سیەکان و شێر پەنجەو ئالێرژى لەو ناوچانەدا بەرزە لەکاتێکدا چەند جارێک و دەیان جار داواى چارسەریان کردوە و پاراونەتەوە تا نەوەکانیسان نەبنە قوربانى بێ ئاگاییەکانى حکومەتى هەرێمى کوردستان و لایەنە پەیوەندیدارەکان .
6. مۆلیدە ئەهلى و حکومیەکان… بونى کارەباى حکومى تەنها بۆ ئەوە بەسود نیە کە دانیشتوانى سودى لێدەبینن بۆ راپەراندنى ئیش و کارەکانیان ، بەڵکو نەبونى کارەبا دەبێتە هۆى ئەوەى خەڵکى مۆلیدەى کارەبایى بەکاربهێنن و هەر ماڵێک مۆلیدەیەکى تایبەت بەخۆى هەبێت . ئەم مۆلیدە ئەهلیانە لە دوو لاوە زیان بە ژینگە دەگەیەنن ، لەلایەکەوە گازێکى زۆرى دوانۆکسید و یەکەم ئۆکسیدى کاربۆن و دوەم ئۆکسیدى کبریت و ئۆکسیدى نایترۆجین دەکەنە هەواوەو بەمەش زیانێکى زۆر لە هەوا دەدرێت. دوەم دەنگى ئەو مۆلیدە حکومى و ئەهلیانە خۆیان لە خۆیاندا هۆکارێکن بۆ پیس بونى ژینگە ، چونکە دەنگى بەرز و ناسروشتى یەکێک لە هۆکارەکانى پیس بونى ژینگەیە.
7. سوتاندنى خۆڵ و خاشاک… ئەگەر سەردانێکى تانجەرۆ بکەیت دەبینى کە دۆکەلێکى زۆر باشورى سلێمانى گرتوە ، سەرچاوەى ئەم دوکەڵە یەکەم کارگەى رۆنەو دوەم سوتاندنى ئەو خۆڵەیە کە لە تانجەرۆ کۆدەکرێتەوە . ئایا حکەمەتى هەرێم نازانێت کە رێگەى دیکە هەیە بۆ لەناوبردنى خۆڵ و خاشاک ؟ ئایا نازانێت کە ئەم دوکەڵە زیانێکى زۆرى هەیە ، چونکە ئەو شتانەى دەسوتێن نایلۆن و کاغەز و جلو بەرگ و عەلاکەو چەندەها مادەى کیمیاوى دیکە و خەشوخۆڵى خەستەخانەکان کە پرن لە سەدان جۆر ڤایرۆس و بەکتریا ،زیانى گەورە بە تەندروستى دەگەیەنن .
8. دەنگەدەنگ و بونى فەوزا لەناو شاردا Pollution Noise. مۆلیدە حکومى و ئەهلیەکان، دەنگى سەیارەو کارگەکان ، چڕبونەوەى بیناى بازرگانى و ئەهلى و زۆربونى دەنگدانەوە ، نەبونى باخ و پارکى حەوانەوە ، ئەمانە لەو هۆکارانەن کە ژینگەى شار تێکدەدەن و دەتوانرێت بە بونى باخ و سەوزایى زۆر چارەسەر بکرێن . دەبو هەرمالێک باخ تایبەتى هەبوایە و رێ نەدرایە ماڵى بێ باخ دروست بکرێت. دەبو پێش برینى قردێلەى کردنەوەى هەر بینایەکى بەرز ، قردێلەى باخەکەى لەلایەن بەرپرسانەوە ببردرایە.
9. هەموان سەردانى سەیرانگاکانمان کردوە . لەراستیدا یەکێک لەو رەفتارە ناشارستانیەى کە دەیبینى ئەوەیە کە عەلاگەو شوشەى مەیى و خۆڵ و خاشاک فرێ دراوەتە سەر زەوى و ئەمەش کاریگەریەکى زۆر خراپى بۆ سەر ژینگە هەیە .



ده‌رباره‌ی پیس بوونی ژینگه‌ و هۆکار و چاره‌سه‌ره‌که‌ی / به‌شی دووه‌م و کۆتایی


10:کەمى سەوزایى و دارودرەخت . نەبونى دارستان و سەوزایى لەدەوروبەرى سلێمانى و ناو سلێمانى واى کردوە لە دورەوە ئەم شارە زیاتر لە پارچەیەک کۆنکرێت بچێت تا لە شوێنى ژیانى مرۆڤ . مرۆڤ پێویستى بە سەوزاییە ، بەبێ سەوزایى مرۆڤ ناتوانێ بژى و ژیان بێ دارو سەوزى ژیانێکە بێ هەناسە ، چونکە ئەوان پرۆسەى پاککردنەوەى هەوا ئەنجام دەدەن ، بەڵام : ئەم ساڵ بەتایبەت رێژەیەکى زۆرى درەختى ناو ئەم شارە بررایەوە لە شەقامى مەولەوى و قەنات و شەستمەتریەکە وهتد..، چەند نەمامێکى بچوک لە دەوروبەرى شەستیەکە نێژراون و بۆ چەند سالێکى زۆرى تر سودێکى ئەوتۆ نابینن . من دڵنیام ڕێژەى سەوزى لە ناو سلێمانیدا هێندە کەمە کە باسکردنى عەیبە . ئێمە ئەگەر بێ سەوزى ترین شار نەبین لە جیهاندا ئەوا بەلایەنى کەمەوە لەریزى ئەو شارانەدین کە دوژمنى سەوزین . ئەو ماڵانەى تازە دروست دەکرێن باخیان تیادانیەو ئەمەش بە پێچەوانەى یاساى شارەوانیەوەیە . ئەو ماڵانەشى لە کۆندا دروست کراون حەوشەکانیان دەکەنە گەراج و کاشى . زۆر لەو زەویانەى بۆ باخى گشتى دانرابون ئەمرۆ دەبینى فڵان کەس کریویەتى و کردویەتى بە بیناى گەورە . گردەکانى ناوشار خەریکە دەگەرێنەوە بۆ لاى خواکەى خۆیان و دەگەنەوە بە رۆحى پاکى گردەکەى بەختیارى و ڕیعایە کە زیاد لە چەند هەزار درەختیان تیادا بردرایەوە وەک سیماى شاریان ناشرین کردبێت . سماى شارێک کە عەمودى زۆرترە لە درەخت .
11-.دانەنانى کەسى شیاو لەشوێنى شیاوى خۆى . یەکێکى تر لە هۆکارەکانى پیس بونى ژینگە دانانى کەسى نەشیاوە لە بەرێوبەرایەتى و دامو دەزگاکان . هەروەها کارکردنى ئەم کەسانەیە بەپێى عاتیفەو هەواو هەوەسى خۆیان . دەبێت کەسانى دلسۆز و دانا و خوێندەوار و دەوڵەمەند بخرێنە سەر کار، کەسانى هەژار و ئەوانەى جاران پێڵاو لە پێیاندا نەبوە ناکرێت ئەمرۆ بخرێنە سەر خەزنەى ئەم وڵاتە پڕ نەوتە . دەبێت کەسانێک هەوڵبدەن بۆ سەوزکردن و پاککردنەوەى شار کە خۆیان پاک و نائالودەبن بە ژەهرى خۆپەرستى و بەرژەوەندى پەرستى .
12-.بێ ئاگایى خەڵک لەو بارەیەوەو ڕەچاونەکردنى تەندروستى ژینگە . زۆرینەى هاوڵاتیانى ئێمە هەر لەمنداڵیەوە وافێرکراون کاتێک بەلاى گوڵێکدا دەرۆن لێى دەکەنەوەو بۆنى دەکەن و فرێى دەدەن،وەک ئەوەى دوژمنى باوک کوشتەیان بێت، کاتێک بەلاى نەمامێکدا دەڕۆن بە لەقەیەک سەلامى لێ دەکەن، وەک ئەوەى تاوانێکى کردبێت، کاتێک درەختێک لەبەر دوکان یان ماڵەکەیدایە تامى تامى پێدەکات بۆ قومێ ئاوو و خوا نەکات بنى نەمامەکە رۆێ لە رۆژان بە تەڕى ببینى ، وەک گوناه بێت . خوا هەڵناگرێ شارەوانى و حکومەتى هەرێمیش لەبەر شتى تر فریاى رێنمایى خەڵکى ناکەون. هیچ بەرنامەیەکى تەندرستى فێرکارى ژینگەیى نیە کە منداڵان و خەڵکى فێربکات رێزى ژینگەکەیان بگرن چونکە رێزى تەندروستى خۆیان دەگرن. لە راستیدا وەزارەتى تەندروستیش لەوبارەیەوە تاوانبارە بەوەى کە دەبوو تەندروستى کۆمەڵ و ئەو پزیشکانەى لە زانستى “کۆمیۆنیتى” دا کار دەکەن بیریان لەمانە بکردایەتەوە . دەبێت بەنامەى تایبەت لەوبارەیەوە ئەنجام بدرێت و خەڵکى هوشیار بکرێتەوە . خودى خۆم پار لەگەڵ “کۆمەڵەى هونەرى یۆگا” لە سلێمانى نزیکەى “1000″ نەماممان کرى و لە هەندێ باخدا چاندمان ، هەرچەند بەشى باخچەکانى شارەوانى یارمەتى داین ، بەڵام بەداخەوە بەشى زۆرى نەمامەکان کە دەبو ئاویان بدەىن ئاو نەدران و وشک بون .
ئەمانە هەندێک لەو هۆکارانە بون کە هەوا و ژینگەى ئەم شارانەیان پیس کردوە و دەشتوانین هەمویان چارەسەر بکەین بەڵام ئەم کارە پێویستى بە کەسانى دڵسۆز هەیە، کەسانێک کە بەخەم ئەو هەوایەوەبن کە هەڵى دەمژن ، کەسانێک کە ئەم وڵاتە بەهى خۆیان بز%

57 Share

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء وه‌ره‌

شام یان سووریای مێژوویی یان سووریای گەورە ئەو ناوە مێژووییە کە بە ناوچەکانی ڕۆژھەڵاتی کەنارەکانی زەریای ناوین ئەوترێت.

[imgl](تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)[/imgl][imgl]
(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)
[/imgl]
[imgl](تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)[/imgl]
[imgl](تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)[/imgl]
ناوەڕۆک

    ١ سنوری شام
    ٢ ناوەکانی شام
        ٢.١ کەنعان
        ٢.٢ سوریە
            ٢.٢.١ ئاشور/ سوریا
            ٢.٢.٢ سوریا
        ٢.٣ فەلەستین
        ٢.٤ شام
        ٢.٥ Levant
        ٢.٦ زەویە پیرۆزەکان
        ٢.٧ ئیسرائیل
        ٢.٨ ڕیتجینو
    ٣ مێژووی شام
    ٤ گرنگترین شارەکانی شام
    ٥ گرنگترین شوێنە ئیسلامیەکانی وڵاتی شام
    ٦ سەرچاوەکان

سنوری شام

سنوری ئەم ناوچەیە ئەگۆڕێت بە گۆڕانی سەردەمەکان, بە پێی ناسراوترین تێگەیشتنی خەڵک بۆ ئەم زاراوەیە لە ئێستادا, شام یان سوریای گەورە ھەر یەک لە سوریا ولوبنان وئوردن وفەلەستین وئەو خاکانەی فەلەستین کە دەوڵەتی ئیسرائیلی لەسەر بنیاتنرا ساڵی ١٩٤٨لە خۆ ئەگرێت. ھەروەھا ئەسکەندەرۆن وفیلیقیە وباشوری تورکیا ھەتا ئەگاتە شاخەکانی تۆڕۆس.


ناوەکانی شام

دوو پیاوى شامى لە سوریا و لوبنان

وشەی شام بەکار ھاتووە لە مێژووی نوسراوداو ناوی جیاواز بۆ شام دانراوە, کە ئەو ناوانەش بۆ ھەموو یان بەشێکی وڵاتی شام بەکارھاتوون, و ھەندێک لە مێژوو نوسان وشەی شام ئەگەڕێنەوە بۆ سام کوڕی حەزرەتی نوح, لە ھەندێک کاتدا شام دوو ناوی ھەیە لە ھەمان ماوەى مێژوویدا, ئەم ناوانەش دەرئەنجامێکی سروشتی ڕۆشنبیری وتائیفە ھەمەجۆرەکانى ناوچەکەن, ھەندێک لەو ناوانە سیاسین وناوی شام خۆی کەمترین واتای سیاسی ھەیە, بەڵام ناوی Levant بە کە لە ئینگلیزیدا بۆ شام بەکار دێت, بە مانای (ڕۆژھەڵات) یان کاتێک خۆر بەرز دەبێتەوە یان ئەو زەویانەی لە دەریا بەرزترن دێت, وناوی سوریا Syria بە ناوچەکانی رۆژھەڵاتی کەناری دەریای ناوەڕاست ئەوترێت.

ئەم ناونانە بۆ ناوچەى شام بە کار هاتوون لە مێژوودا (کەنعان, فینیقە, لوبنان, سوریە, فەلەستین, شام, Levant, زەویە پیرۆزەکان, ئیسرائیل وڕیتجینو)ن.

کەنعان

کەنعان بە خاکەکە وتراوە کەنعان و دانیشتووە ڕەسەنەکانی کەنعانیەکانن کە بە زمانی کەنعانی ئەدوێن لە ڕۆخەکانی دەریای ناوەڕاستدا وناوی خۆیان و زەویەکەیان ناوە کەنعان.

سوریە

لە کۆندا یۆنانیەکان ناوی فینیقیایان بەکار ھێناوە بۆ سوریا و کەنعان, بەڵام لە ئێستادا بە پێی کۆمەڵەی بەشدارەکانی نیشتمانی فینیقی, باکوری ڕۆژئاوای ناوچە کەناریەکانی وڵاتی شام و شارە فینیقیەکان ئەگرێتەوە کە لە ئێستادا ئەم شارانەن ئۆگارێت, ئەڕواد, سور, تەڕتوس, عەمریت, سەیدا وجوبەیل. کە ئێستا سەر بە سوریا ولوبنانن, ھەروەھا شارێک ھەیە لە تورکیا وای دادەنێن کە بچێتەوە سەر فینیقیا.

ئاشور/ سوریا

ناوی ئاشور بەستراوەبە سوریاوە کە بەشی ڕۆژھەڵاتی سوریا ئەگرێتەوە وناسراوە بە ئاشور یان asyria

سوریا

لە ماوە حوکمی یۆنان وڕۆمان بە ھەموو وڵاتی شام ووتراوە سوریا, وا دادەنرێت کە ناوی ئاشور ASSYRIA بووە کە بڵاو بۆتەوە بە ھەموو ناوچەکەدا, کە سوریای ئێستا و ھەموو ناوچەکانی دەوروبەری لە مێژوودا بە ناوی جیاواز ناسراون وناسراوترینی سوریایە,

فەلەستین

مێژوونوسی ئیغریقی (ھێرۆدۆت) لە سەدەی پێنجی پێش زاینیدا ئاماژە بۆ بەشی باشوری سوریا ئەکات بە (سوریا پەلەستینا), لە سەدەی دووەمی زاینیدا ئیمپراتۆری ڕۆمانی ناوی (پەلستینیا)ی بەکار ھێنا یۆ ئەو شارەی کە پێشتر بە یەھودا ناسرابوو, ئەمەش ڕوویدا دوای یاخی بوونە شکست خواردووەکەی یەھود لە ئیمپراتۆریەتەکە, ناوەکە بەردەوام بوو وەک ناوی ھەرێمێکی بیزەنتی ولەڕۆژانی عەرەبدا ناوەکە بووە فەلەستین و دانیشتوانی ناوچەکە بە فەلەستینیەکان ناسران, ئەمڕۆ نازناوی فەلەستینیەکان بە عەرەبە دانیشتووەکانی ناوچەکە ئەوترێت.

شام

چەند بیردۆزیکی جیاواز ھەیە بۆ سەرچاوەی وشەی شام بە پێی بەرواری ھاتنی سەرچاوەکان ئەمانەن,

    وەرگیراوە لە کەسایەتى سامی کوڕی نوح یان زەوی نەوەکانی سامی کوڕی نوح وناوەکە بە سریانی بە شام دەردەبڕێت, وھەندێک لە گێڕانەوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە سامی کوڕی نوح دیمەشقی بنیاتناوە, کە شاری دیمەشق لە ناوی دانیشتوانی وڵاتی شامدا بە شام ناو دەبرێت.
    ھۆکاری ناونانەکە ئەگەڕێتەوە بۆ کۆچی نەوەی کەنعان بۆ ناوچەکە.
    وەر گیراوە لە وشەی باکور بە عەرەبی (شمال), لەبەر ئەوەی ئەکەوێتە باکوری کەعبە, بە پێچەوانەی یەمەن کە ئەکەوێتە ڕاستی قیبلە.

شام

سروشتی خاکی شام (ھیچ سەرچاوەیەک نیە مێژووەکەی دیاری بکات) لە کاتێکدا ناوچەی شام بە خاکی کۆنترین شارستانیەکان دادەنرێت. عەرەب ناوی شامیان لەو وڵاتە نا ولە ڕۆژانی خەلافەتدا بەوە ناسرابوو, پاشان ناسرا بە ناوی وڵاتی شام, ودیمەشق بووە پایتەختی کە دیمەشقیش بە شام ناو دەبرێت.

Levant

ئیتاڵیەکان لە سەردەمەکانی ناوەڕاستدا بە ناوی Levant ئاماژەیان بە سوریا وھەموو کەنارەکانی دەریای ناوەڕاستدا کردووە, کە وڵاتی شام ئەگرێتەوە, وشەکە بە ئیتاڵی واتە شوێنی ھەڵاتنی خۆر لە زمانی ئیتاڵی وفەڕەنسیەوە بۆ زۆر زمانی تر گوێزراوەتەوە وەکو تورکی وئینگلیزی.

زەویە پیرۆزەکان

زەویە پیرۆزەکان زاراوەیەکە بەکارھاتوەە لە ئاینی مەسیحییەت ویەھودیدا بۆ ئاماژە کردن بۆ شوێنە پیرۆزەکانی شام, بەڵام زیاتر وشەی کەنعان بەکاردێت بۆ ئاماژە کردن بە ھەموو شام. (ئەم زاراوەیە لە ئیسلامدا تەنھا بە شام ناوترێت بە ڵکو بە ناوچە عەرەبیەکان ئەوترێت).

ئیسرائیل

لە ماوەی زیاتر لە سەد ساڵ لە مێژوودا شانشینی ئیسرائیل لە ژێر حوکمی داود مەلیک وسلێمان حەکیم دا بووە کە زۆربەی خاکی فەلەستین ئەگرێتەوە, بەڵام زیاتر لە فەلەستین وناوچە کەناریەکان ناگرێتەوە ودوای مردنی مەلیک سولەیمان دابەش بوو بۆ شانشینی ئیسرائیلی وشانشینی یەھوزای باشور, کە لە کاتی ئێستاماندا ھەندێک لە ئیسرائیلیەکان بە (ئیسرائیلی گەورە) دەریدەبڕن.

ڕیتجینو

میسریە کۆنەکان بە ناوچەی شامیان وتووە, Retjenu ڕیتجینو
مێژووی شام

وڵاتی شام لە مێژوودا یەک یەکەی جوگرافی وسیاسیە, دابەشبوونە سیاسی وئیداریەکان وەک یەک ناوچەی یەکگرتوو کراوە بەشێوەیەک کە لە یەک جیا نەکراونەتەوە, بێجگە لە ڕێکەوتننامەی سایکس بیکۆ وڵاتی شام (سوریای گەورە)ی دابەش کرد بۆ چەند دەوڵەتێکی بچوک کە لە ئێستادا (سوریا ولوبنان وئوردن وفەلەستین وئەو خاکانەی ئیسرائیلی لەسەرە) ئەگرێتەوە, وھەریەک لە سوریا ولوبنان وئوردن وفەلەستین ئەبەسترێن بەیەکەوە بە یەک نەژاد وئایین وزمان وڕۆشنبیری, لەبەر ئەوە کاتێک دەوڵەتی ئیسرائیل ڕاگەیەنرا لە ساڵی ١٩٤٨ڕەت کرایەوە وبە داگیر کەر دانرا لەلایەن ھەموو وڵاتە عەرەبیەکان وزۆر لە وڵاتەکانی جیھان, وزۆر لە سەرچاوەکان ئاماژە بەوە ئەکەن کە ئامانج لە ئیسرائیل ئەوەیە کە ھەموو شام بگرێت تا ئەگاتە نیل لە میسر لە ڕۆژئاواوە وڕافیدەین لە عێراق لە ڕۆژھەڵاتەوە, ھەر ئەو سەرچاوانە ئاماژە بەوە ئەکەن کە ئیسرائیل ئەیەوێت ھەموو وڵاتی شام بگرێتەوە, ولە ساڵی ١٩٦٧ز ئیسرائیل زفەی غەربی وھەموو قودسی گرت, لەگەڵ غەزە وبەرزاییەکانی جۆلان, بەڵام کۆمەڵگەی نێو دەوڵەتی ئەو ئیشانەی ئیسرائیلیان ڕەت کردوە وبە داگیرکاریان دانا, وئیسرائیل لە ساڵی ١٩٨٢ تا ٢٠٠٠ دەستى بەسەر باشوری لوبناندا گرت, ھەتا بەرگری ئیسلامی لوبنان ناچاری پاشەکشەیان کرد.


گرنگترین شارەکانی شام

ڕیزبەندی شارەکان بە پێی ژمارەی دانیشتوانیان,
یەکێک لە گەڕەکە کۆنەکانى یافا لە فەلەستین

    دیمەشق, سوریا ٥,٨٩٠,٠٠٠
    حەلەب, سوریا ٤,٨١٨,٠٠٠
    عەمان, ئوردن ٤,٠٢٥,٠٠٠
    قودس, فەلەستین ٣,٧٢٦,٦٣٨
    بەیروت, لوبنان ٣,١٦١,٣٦٦
    یافا, فەلەستین ٣,١٢٦,٦٣٨
    حومس, سوریا ٢,٩٦٥,٠٠٠
    حەما, سوریا ٢,٢٢٥,٠٠٠
    غەزە, فلسگین١,٨٠٩,٦٨٠
    لازقیە, سوریا ١,٤٩٠,٠٠٠
    حەیفا, فەلەستین ١,٣٩٠,٦٣٨
    ئەربد, ئوردن ١,٢٦٥,٠٠٠
    تەڕابلس, لوبنان ١,٢٦١,٣٦٦
    سەیدا, لوبنان ٩٦١,٣٦٦
    خەلیل, فەلەستین ٨٣٨,١٧٨
    زەرقا, ئوردن ٧٩٠,٠٠٠
    ناسرە, فەلەستین ٥٩٠,٥٧٨
    سەفد‎, فەلەستین ٥٨٠,٠٠٠
    نابلس, فەلەستین ٥٥٠,٠٠٠
    جەنین, فەلەستین ٤٥٠,٠٠٠
    عەکا, فەلەستین ٣٥٠,٠٠٠
    بەیت لەحم, فەلەستین ١٨٠,٠٠٠

گرنگترین شوێنە ئیسلامیەکانی وڵاتی شام

    مزگەوتی ئەقسا لە (قودس, فەلەستین)
    قوبە خەزڕا لە (قودس, فەلەستین)
    حەڕەمی ئیبراھیم لە (خەلیل, فەلەستین)
    مزگەوتی ئەمەوی لە (دیمەشق, سوریا).

http://webchinupload.com/files/235254749-mzirin.com.gif
http://webchinupload.com/files/343049361-mzirin.com.gif

58 Share

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء وه‌ره‌

ده‌ست خۆش هه‌ربژیت به‌ڕاستی زۆر به‌سوده‌

http://2upl.com/uploads/gif/53c3b42f0f.gif
(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)

59 Share

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء وه‌ره‌

سلاوهاوریان تكایه‌ یارمه‌تیم بده‌ن پیوه‌ستم به‌راپۆرتیك هه‌یه‌ له‌سه‌ر زانا ئه‌لیكسنده‌رفون هیمبولت تكایه‌ یارمه‌تیم بده‌ن

60 Share

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء وه‌ره‌

ده ست خؤش زؤر به سوده

http://mzirin.com/up/uploads/jpg/4f9ede424e.jpg

61 Share

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء وه‌ره‌

(( رابورتيك ده رباره ى كه رده لوولى تورنادو))
بيشه كى

وةك ئاشكرايه كه كةردةلول دروست ئةبيت لةئةنجامي دووبارستة هةواي جياواز يان زياتركةيةكيك لةودووبارستةهةوايه سارده ئةويتريان هةوايةكى كةرمى شيدارة كة هةريةكة لةم دووبارستة هةواية دةيانةويت بةسةر بارستة كةى تردا زالبن ليرةدا ئةكةر بارستة هةوا ساردةكة زالبيت بةسةربارستة هةواكةرمةكةدا بارانيكى زوردةباريت وة بةبيجةوانةوة بارانيكى كةمتردةباريت0 لةجيهاندا جةندين جور كةردةلول رودةدات كةبةناوبانكترينيان كةردةلولى (تورنادو)ية كةبةزؤرى لةناوةراستى و باشورى روزهةلاتى ويلايةتة يةككرتوةكانى ئةمةريكارودةدات بةدةكمةنيش لةباكوري بازنةى بانى 45 بلةي باكورهةنديك جاريش لةئوستراليا روئةدات0ئةم كةردةلولة روخينةرة كةدةبيتة هوى روخانى بيناو بالةخانةكان لةئةنجامى دروست بونى جياوازي بةستان لةناوةودةرةوةى بيناكان0خيراى ئةم كةردةلولة دةكاتة نزيكةي 300كم لة سةعاتيكدا وةبةستانى هةواش تيدا لةنيوان600-1800مليبارة ئةم كةردةلولة لة نيوةكوى باكورى زةوى بةبيجةوانةى ميلى كاتزميرةوة دةخوليتةوة بةلام لةنيوة كوى باشور بةهةمان ئاراستةي ميلى كاتزميرةوة دةخوليتةوة0كةردةلولةكة بةزورى دروست دةبيت بةدريزاى سنورى جياكةرةوةي نيوان بارستة هةواى ساردى وشك وبارستة هةواى كةرمى0بةزورى لةوةرزى بةهارداو لةروزيكى كةرمى شيداردا رودةدات بةزوري لةكاتزمير2-8شةو رودةدات0ئةو كةردةلولةى كةداويتى لة ويلايةتى ميسورى لةسالي 1925بةتونترين كةردةلول دادةنريت لةميزودا كةبوة هوى كوشتنى 689 كةس كةخيرايةكةى100كم بوة لةسةعاتيكدا0



((كةردةلولي تورنادو))

كةرده لولى تورنادوجى يه؟
كةردةلوليكى باى بةهيزي لولةكية كةناودةبريت بةكةردةلولى شيوة رةحةتى كةردةلولةكانى تورنادو دادةنريت بةيةكيك لةو كةردةلولانةي كة زورترين روخان وكاولكاري بةدواى خويدابةجى دةهيليت 0ئةوناوجةيةى كةئةم كةردةلولةى بيدا تيئه به ريت وةكو ئةوةى ليديت كة زةوى لةرزةيةكى بةهيزلةو ناوجةيةدا رويدابيت وة ئةم كةردةلولة دادةنريت بةبةهيزترين كةردةلول و باى روخينةرلةسةر روى زةوى ئةويش ئةكةريتةوة بوئةووزة خيراية روخينةرةو ئةو بايةى كةلةكةليدايةو بجوكى روبةرةكةى و زورى بلةبلةى لةبةستانى هةواكةى ئةم كةردةلولة دادةبةزيت و بةدةورى ناوةراستيدا دةخوليتةوة بةخيراييةك زياترة لة 320كم\سةعات وةتيرة كةي زوربةى كةردةلولةكان لةجةند مةتريك تا جة ند سةد مةتريك دةبيت كة ئةمةش بوةتة هوى زورى مردن و كاولكارى لةزوربةى ئةوناجانةى كةتيايدا رودةدات 0ئةم كةردةلولة لةهةندي ناوجةدا بي ى دةوتريت(الزوبعة)واتة (دوانى بةيةك كةيشتو)ياخود كةردةلولى ماربيجي (حلزونى)بي دةوتريت0بةلام ئةو كةردةلولانةي كةدادةبةزية سةر دةرياو زةرياكان بي ى دةوتريت ئةستونى ئاوى0









تورنادو لة رووى

خيراى،بةستان،فراوانى ،ئاراستةكةى

زوربةى كةردةلولةكانى تورنادو بانيةكةى لة2كم تيبةرناكات وةبةستانى هةواش تييدا جياوازة لةنيوان (600-1800)مليبارة وةخيراى بايةكةشى ئةكاتة (500كم) لةسةعاتدا وة لةراستيدا هةتاوةكو ئيستا بيوانةى هيزى ليزى بةستانى هةواو خيراى ئةو بايةى كةلةكةليداية نةكراوه0وةئاراسته ى تورنادو بةشيوةيةكى كشتى شيوةيةكى هةرةمةكى و شبرزةية وة زور ناروات زوربة ى ئاراستةكانى لة ولايةتة يةككرتوةكانى ئةمريكا لة 20كم زياتر نابيت ئةويش بةخيراييةك دةروات لةنيوان 50-75كم وةزوربةى هةورة رةحةتيةكان لار دةبيتةوة بو رويشتن بو باكورى روزهةلات لة ولايةتة يةككرتوةكانى ئةمريكا بةئاراستةيةكى ديارى نةكراو0
لةنيوةكوى باكورى زةوى ئةم كةردةلولة ئةخوليتةوة بة بيجةوانةى ميلى كاتزمير بةلام لةنيوة كوى باشور ئةخوليتةوة بةئاراستةى ميلى كاتزمير0زور لةم كةردةلولانة بةردةوام دةبيت بوماوةى كةمتر لةيةك سةعات وةهةندى جار بوماوةى 30كم ئةبريت لةكاتى تيبةر بونيدا بةخيراييةك لةنيوان 15-40كم \1كاتزمير هةنديكيان جةن كاتزميريك ئةمينيتةوة وةتيرةكةى نزيكةى 2،5كم ئةبيت ئةجوليت بو ماوةى 300كم ياخود زياتر هةنديكيان ئةخةملينريت بة 100كم\1كاتزمير ئةم جورة تورنادو كاولكارة0







((دروست بونى كةردةلولى تورنادو))

ئةم كةرده لوله دروست ئه بيت لة هةوريكى شيوة رةحةتى خولاوةدريز دةبيتةوة بو خوارةوة لةريكاى بارستةيةكى كةلةكةبوى هةور تورنادو بيك ديت لةبارجةى كةرم بةتايبةت لةبشتى بةرةى ساردبةتةريبى دةروات لةكةل ئةوبةرةيةدا باشترين بارودوخ بودروست بونى كاتيك هةوايةكى جةمسةرى سارد دةخشيت بةسةر هةوايةكى خولكةى كةرمى شيدار كةلةكانداوى مةكسيكةوة ديت هةندى جار تورنادو لة دةريادا دروست ئةبيت و دةكوازريتةوة بو وشكانى بةلام هيشتا زوربةى نمونةو ليكولينةوةكان و مةشق كردنةكان كة كراوة بو شيوازى شيكردنةوةو دروست بونى تورنادو وةكو نمونةى (تيرنر)وهى تريش نةيان توتنيوة شيكردنةوةيةكى دروست بونى ئةم كةردةلولة شى بكاتةوة0
كولكيت(golgate)باوةرى واية كةسةرجاوةى سةرةكى وزةى تورنادو ئةو وزة كارةباية زيادة كوبووةوةية لة كةردةلولةكةداية بةهوى هيزى هةورة بروسكةوة دروست ئةبيت0
وة زور بةى ئةم كةردةلولانة دروست ئةبيت بةدريزاى سنورى جياكةرةوةى نيوان بارستة هةواى ساردى وشك و بارستة هةواى كةرمى شيدار وةكةشة دةكات بةدريزى بةرةى ناوجةى تةسك لة هةوريكى كةلةكةبو و كةردةلوليكى هةورة كرمةى 0ئةم ناوجةية ناو دةبرى بة هيلى بةيةك كةيشتن لة ئةنجامدا كةش و هةوايةكى توندو تيز دروست ئةبيت وة كةشو هةواى توندو تيز كةدروست ئةبيت لةهيلى بةيةك كةيشتن كاتيك بةرز دةبيتةوة بةخيراييةكى زور بارستةيةك لة هةواى كةرمى شيدار ئةمةش دةبيتة هوى بالنانى زياترى هةواى كةرم بو ئةوةى جيكاى بكريتةوةهةروةها هةواكة بةليشاو بةرز ئةبيتةوة بوناوةوة وة لة هةندى بارودوخدا خولانةوة دروست ئةبيت وئةمجا ئةم هةواية ئةكوريت بو كةردةلول0





((وةرزى رودانى ئه م كه رده لوله))
زوربةى ئةم كةردةلولانة روئةدات لةوةرزى بةهارو سةرةتاى هاوين لة روزيكى كةرمى شيدار لةدواى نيوة رو دا ياخود لةسةرةتاى شةودا بةزورى روئةدات لة نيوان كاتزمير(2-8)شةو0لة ئاسماندا هةورو
هةوركرمة دةبينرى ئةمجا هةورة كرمة لةدورةوة دةست بيدةكات ئةمجا هةوريكى نزم و كةلةكةبووى جر دروست ئةبيت وة بارستةيةكى بازنةى كة هةية لة بنكى هةورةكة دةست دةكات بة خولانةوة ئةمجا لة يةكيك لةم بارستة بازنةيانة هةوريكى رةحةتى دروست دةبيت دريز دةبيتةوة بوخوارةوة بة شيوةيةكى بلة بلة وة دواى ئةوة بارانيكى بة ليزمة دةست بيدةكات و هةندى جار بارانى بةستوو ئةباريت و هةورة بروسكةش لة هةمان كاتدا وة دواى ئةوة دةنكيكى ليوة ديت وةكو دةنكى فيكةكاتيك كة هةورة رةحةتيكة دريز دةبيتةوة بوسةر زةوى ئةبيتة هوى جولانةوةى خاك و هةرةس هينانى هةندى جار ،ئةو دةنكةى كةوةكو دةنكى فيكةية دةكوريت بو دةنكيك وةكو دةنكى بوردومانى بةرز0




((ئه وناوجانه ى لةجيهاندا كه تورنادو تييدا روده دات))

ناوه راست و باشورى خورهه لاتى ولايه ته يه ككرتوه كانى ئه مريكا بةشيوةيةكى دةكمةن روئةدات لة باكورى بازنةى بانى(45)بلة ى باكور وة زور بةكةمى روئةدات لةناوجةكانى ترى جيهان جكه له ئوستراليا ئةويش لة شيوه ى كه رده لول و هه وره كرمه ى به رزدايه0به لام بةشيوةيةكى زور لة ولايةتة يةككرتووةكانى ئةمريكا روئةدات وة شتيكى قورسة زمارةيةكى زور لةم كةردةلولانة لةناوجةيةكدا كةمارو بدريت كة سالانة روئةدات لة بةر ئةوةى زور بةى ئةم كةردةلولانة رو ئةدات لةوناوجانةى كةوا دانيشتوانى تيدا نية ئةمةش دةبيتة هوى ئةوةى كه س شت ده رباره يان نه زانيت0راكه ياندنه كان دهلين سالانه نزيكه ى (700)كيزه لوك روئه دات سالانه له ولايه ته يه ككرتوه كانى ئه مريكا له نيوه ى به نجاكانى سه ده ى رابردووه وه تاوه كو ئيستا 0وه زور به ى كةردةلوله كان كه له ناوجةكانى روزئاواى ناوه راستى ولايه ته يه ككرتووه كانى ئه مريكا روئه دات و هه روه ها ولايه تى( متاخمه)له كه نداوى مه كسيك0
تا ئيستا زاناكان نه يان توانيوه هوكارى سه ره كى له بشت دروست بونى ئه م كه رده لولانه رون بكه نه وه وبيزانن0








((تورنادو جون ئه بيته هوى روخان))

ئه م كه رده لوله خولاوه يه تو ندو تيزه هه موو شتيك له ناو ئه بات كه له ريكه ى دايه ئه و هيزه ى كه له كه ليدايه هيزيكى روخينه ره كه له توانايدايه بيناى بجوك له ناو ببات ئه وه ش كاتيك جياوازى دروست
ئه بيت له نيوان به ستانى هه واى ناوه وه و ده ره وةى بيناكة 0
كاتيك ئه م كه رده لوله دا ئه به زيته سه ر ماليك له ماله كان ئه و هه وايه ئه مزيت كه له جوارده ورى بيناكه دايه و به ستانى ده ره وه ى بيناكه به خيراى دا ئه به زيت له كاتيكدا به ستانى ناوه وه ى بيناكه هه روه كو خويه تى وه به هوى ئه وه ى كه وا به ستانى هةواى ناو بيناكة به رزتره له به ستانى ده ره وه له به ر ئه وه ش جياوازى به ستان ناتوانيت
يه كسان بيت به خيراى له نا وه وه وده ره وه ى بيناكه ئه وا بيناكه له
ده ره وه ئه ته قيت واتا ئه روخيت0




((باريزكارى كردن له مه ترسيه كانى كه رده لولى تورنادو))

ده ست كه وتنى زانيارى له لايةن ويستكه كانى جاوديرى ئاووهةوا و
جاو ديرى كردنى ناوخوى و هةروةها ويستكه كانى رادار و فروكه وانى هيزى ئاسمانى ئه مه ش كاتيك بارو دوخى ئاو و هه واى واى ليديت كه كه رده لول دروست بيت ئةنجا ويستكةكان دةس دةكه ن به ئاكادار كردنه وه ى دانيشتوانى ئةو ناوجانه ى كه كه رده لوله كه ى تيدا روئه دات 0
هه ندى كومه لكه كانى جاوديرى كردن ئه نيردرين بو سه ر لوتكه ى جياكان ياخود ئه و خالانه ى كه له ريكاية وة ئه توانريت جا وديرى
هه ورى رةحه تى بكريت0وه هه ندى رادار هه يه كه بيى ئه وتريت رادارى دوبله ر له ريكايه وه ئه توانريت شوينى كه رده لوله كه بزانريت وه خيرايه كه شى ديارى بكريت 0وه كومانى تيادا نيه ئه م كه رده لوله روداويكى ترسناكه له كهل ئه وه شدا زماره يه كى زور له كه سه كان توانراوه رزكاربكرين له ريكاى ئه و ئاكاداركردنه وه به سودانه ى
ده ربارةى زيانه كانى ئه م كه رده لولانه كراوه0
ليكولينه وه ى زاناكانى كةرده لو له كان هه ول ئه ده ن بو باشترين ريكا بو تيكةيشتن له شيوازى هه لسوكه وتو بيكهاته ى ئه م كه رده لولانه زاناكان كه ليكولينه وه ئه كه ن له سه ر شيوازى ئه م كه رده لولانه ئاميرى ليكولينه وه ى به هيزيان له به رده ست دايه وهكو ئامير ى
ته كنه لوجياى بةرز كه ئه توانن لاساى ئه و كه رده لولانه بكه نه وه زير خانى بيناكان باشترين جيكان بو باريزكارى كردن له مه ترسيه كانى
كه رده لوله كان0هه ر وه ها نهومى زيره وه ى بيناكان به جيكايه كى باش داده نريت كه باشترين باريز كارى دابين ئه كات دز به
مه ترسيه كانى كةردةلولةكة له نهومى زيره وه خه لكه كه ئه توانن كوببنه وه له زير ئه و ميزه ى كه وا له وانه ية دانرابيت لة لايةك له لاكانى زوره كه به لام له و بينانه ى كه نهومى زيره وه يان نيه بيويسته له سه ر




خه لكه كه بال بكه ون ياخود بجامنه وة لة زير جيكاو شته كان لة نهومى زه مينى و دوربن له به نجه ره كان هه مووى وه وابيويست ئه كات
هه ندى له به نجه ره كان به كرا وهى به جى بهيلريت بو ئه وه ى جياوازى بةستانى ناو بيناكةو دةرةوةى بيناكة كة م بيتةوة0
وة به م شيوه يه لة وانيه ببيته هوى باريزكارى كردنى بيناكه له رووخان وه بيويسته ئه و يةكة نيشته جيبونانه ى كه وا ئه جوليته وه جول بكريت له كاتى هه ست كردن به نزيك بونه وه ى ئه م كه رده لوله جونكه له شيوه ى ئه م يه كه نيشته جيبونانه هيج باريزكاريه كى تيدا نيه كه له وانه يه كةرده لوله كه هه ليبكيريته وه 0وه بيويست له سه ر خه لكهكه رابكشين به سه ر زه وي و ده م وجاويان به ئاراسته ى خواره وه بيت بو ناو جاليك ياخود ناوجه يه كى نزمتر ئه كه ر هه بوو وه ئه م ريكايه هه ندى باريزكارى دابين ئه كات له و شتانه ى كه كه رده لوله كه له كه ل خويدا هه ليكرتووه0


((هه ندى نمونه ده رباره ى كاولكاريه كانى تورنادو))

توندترين كه رده لول له ميزوو دا داويه تى له ناوجه كانى (ميسورى،ئيلى نوى،ئه نديانه)له ولايه ته يه ككرتوه كانى ئه مريكا له18-مارس-1925كه بووه هوى كوشتنى (689)كه س0وه ئه م كه رده لو له
كه و ره ترين و خيراترين كه رده لول بووه له تومارى ميزوودا كه هيزه كه ى كه شتوته نزيكه ى 350كم به دريزى و 1,5كم به بانى و به خيراى 100كم\1كاتزميريكدا0
هه روه ها ناوجه ى ماريون له ولايه تى ئلينوى لهusaله سالى 1982 زةويه كه ى به ش به ش كردوه و بوته هوى كوشتنى 10 كةس

هه‌رگیز  لێتان  خۆش نابم
گـه‌ر  له‌م  دونیایه‌ش نه‌توانم
ئامـاده‌ بن  بۆ ئـه‌و دونیا ،،
ئه‌بێ  شه‌رمه‌زاری  ده‌رگای خودام بن .......!!


انا لا اغار من احد......فالقمر لا يشبه نجوم مهما حصل


http://mzirin.com/up/uploads/jpg/3a6aad3991.jpg

62 Share

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء وه‌ره‌

عبدالرزاق بدرخان

عبدالرزاق بدرخان(1864ـ 1918) حياته، وعلاقاته السياسية، ونشاطه الثقافي الحلقة السادسة
تأليف د. صلاح محمد سليم هروري
ترجمة :د.شعبان مزيري

نص المقترحين اللتين رفعهما عبدالرزاق بدرخان إلى الحكومة الروسية
المقترح الأول: طلب فيها الحاجة لفتح مركز لقسم اللغة الكردية في مدينة”سان بترسبورك” والتي اقترحها في25 شباط 1915م، وهذا نص المقترحين:بما ان هناك صعوبات في الكتابة باللغة الكردية من خلال استعمال الحروف العربية فإن جمعية”جيهانزاني ـ عالم المعرفة” اتخذت قراراً للعمل من اجل تحقيق الهدف الذي تسعى من اجله، وهو الكتابة الكردية بالحروف الروسية”السلافية”، ولهذا فإنني أجد من المفروض فتح والتباحث مع الاكاديمي”ن. يو. مار” حول هذا الموضوع في المدارس التي سوف تفتح فيما بعد في انحاء كردستان العراق، وفي المدرسة التي تم فتحها في مدينة”خوي” في”كردستان ايران”.
والتي تتم دراسة الف باء الكردي فيها الكتابة بالحروف الروسية، وفي نية الجمعية أيضاً القيام بإرسال الشباب الكرد لدراسة في روسيا. مع الاسف لا في اوربا ولا في روسيا لاقت الاهتمام باللغة والأدب الكرديين، وفي المعهد القيصري الموجود في مدينة” سان بترسبورك” حيث تتم الدراسة فيها بجميع لغات العالم ما عدا اللغة الكردية. وفي الحقيقة ان القضية الكردية بثقلها الحالي التي فرضت نفسها من المشكلات التي تنظر إليها في اوربا الغربية للتعليم ودراسة اللغة الكردية.. ولهذا تم اتخاذ(هذا القرار من الجمعية) بتحريك هذا الموضوع، وان مطلب المثقفين الكرد هو فسح المجال للتعليم في كردستان في مجالات(التاريخ، واللغة والأدب الكرديين)، ونحن نرى بان تكون لروسيا دوراً مهما في هذا المجال وحصة الاسد. وان هذا لايعني بان نسبة الكرد الموجودين في روسيا الآن ليست بالنسبة كبير بل قليلة، ولكن توجه الكرد يتجه باتجاه روسيا، عندما يتم انشاء قسم اللغة الكردية في معهد الدراسات القيصرية في مدينة”سان بترسبورك” ويصبح مركز، فتكون لها صدى في كردستان، وان المطلب الكرد الثقافي سوف يرتبط بالثقافة الروسية وسوف تقوي هذه العلاقة. ومن طرف آخر يكون القسم الكردي مفيداً لوزارة الشؤون الخارجية الروسية أيضاً.لان بعض القنصليات الروسية يتم فتحها في المناطق الكردية، ويتم التكلم والحوار مع أهالي المنطقة(باللغة الكردية، وهو الافضل). عبدالرزاق بدرخان
المقترح الثاني كان قد طلب بحاجة لقيام العلامة”اربيلي” بزيارة كردستان
”ئي. ئا. اربيلي” العامل في المعهد القيصري بمدينة”سان بترسبورك” والذي قام بزيارة إلى تركيا القسم الأسيوي ولاسيما منطقة”موكسي”وكان له دوركبير لوضع قواعد اللغة الكردية، وقال البعض قام “اربيلي” بجمع مفردات اللغة الكردية لوضع معجم وهو عمل مهم ومؤثر على اللغة الكردية. وفي هذا المجال قام العلامة”اربيلي” بوضع “الف باء” الكردي على طريقة”الف باء” اللغة الروسية.
وان قيام العلامة”اربيلي” بزيارة في فصل الصيف القادم وبالتعاون مع المعهد القيصري والتعاون مع وزارة الشؤون الخارجية بإرساله إلى ايران، ونحن نرى بإن عمله مع العلماء الكرد لوضع القواعد اللغة الكردية ومعجم كردي، مهم أضافة إلى ترجمة ابداعات الأدب الروسي إلى اللغة الكردية، وترجمة قصائد لشعراء الكرد الذين لم تترجم نتاجاتهم إلى اللغات الاوربية،ولم يتم التعرف عليهم. اننا نترجمها من اللغة الكردية. وان نشاط العلامة”اربيلي” في هذا المجال مهم هو لتقريب ثقافة الشعبين”الكردي والروسي”. وان هذا العمل يصب في خدمة الثقافة العامة.
عبدالرزاق بدرخان المصادر:
ـ ونستطيع ان نضيف سبباً آخر إلى الاسباب المذكورة وهو(اعتبر عبدالرزاق بدرخان شخص متمرد على الدين الاسلامي طبعاً هذا قلل من تأثيره في المجتمع الكردي المتدين(المترجم).
ـ نجيب باشا أو محمد نجيب باشا عمل لمدة أربعة سنوات في وظيفة(مجلس ديوان المحاسبة العثماني) بعد وفاة والده أمير بدرخان ، وأخذ القب الباشا من قبل السلطان عبدالحميد الثاني وكان قد تولى رئاسة ولايات(آيدن، أبجن، وحمص) وفي عام1900توفي في مدينة طرابلس الغربية: بابا مردوخ روحاني(شيوا)، تاريخ مشاهير كرد، طهران، 1371، ص526.
ـ جليل جليلي، نهضة الكرد الثقافية والقومية في نهاية القرن التاسع عشر وبداية القرن العشرين، ترجمة بافي نازي، دزولاتو وكدر، بيروت، 1986، ص143ـ144.
Rohat Alakom: Eski Lurtleri 1453-1925, Lstanbul , 1998 , S 50 ؛
عبدالفتاح علي يحيى، عبدالرزاق بدرخان البوتاني ونشاطه الثقافي والسياسي، مجلة كاروان، العدد(65)، أربيل، 1988، ص127. ـ جليل جليلي، نهضة الكرد ، ص143ـ144.
ـ جليل جليلي، صفحات من نضال عبدالرزاق بدرخان، ترجمة ديار دوسكي، ح(2)، مجلة متين، العدد(90)، دهوك، 1999، ص88.
ـ المصدر نفسه، ص89.
ـ المصدر نفسه، ص89.
ـ لازاريف، المسألة الكردية 1917ـ1923، ترجمة دكتور عبدي حاجي، بيروت،1991، ص118.
ـ يقولون بإن قبل مقتل”رضوان باشا” كانت قد تم مشادة كلامية بين”رضوان باشا” و”عبدالرزاق بدرخان:، ولان “رضوان باشا” كان قد قدم مشروعاً للسلطان عبدالحميد الثاني لزيادة الضريبة، ولكن وقف عبدالرزاق بدرخان ضد هذا المشروع، واستطاع ان يرضي السلطان بعدم جدوى هذه الزيادة في نسبة الضريبة. مالميسانز، البدرخانيون ، ص96.
O.Hesen.ji deve KaieKi 95 Sali Malhata Bedirtaniy an, Rojinama Azadiya Welat. H.7271 I rmeh 1990.
ـ Alakom: G.E,S.51؛
؛ جليل جليلي، صفحات من النضال عبدالرزاق بدرخان، المصدر السابق، ص89.
ـ المصدر نفسه، ص103، 110.
ـ للمزيد من المعلومات حول هذا الموضوع، انظر دكتور صلاح محمد سليم هروري، الأسرة البدرخانية ونشاطها السياسي والثقافي خلال المدة 1900ـ1950، دهوك، 2004، ص66،71؛ سمكو شكاك والقنصل الروسي في مدينة(خوي)(جريكوف) عمل مع عبدالرزاق بدرخان لنشر الثقافة الكردية في أوساط الكرد.
ـ زنار سلوبي، في سبيل كردستان(مذكرات)، ترجمة، ر. علي، بيروت ، 1987، ص102؛
Alakom. A.G.E.S.50.
ـ يكشف عبدالرزاق بدرخان سبب لجؤئه إلى الأراضي الروسية يعود إلى ظلم واضطهاد العثماني للكرد ولعائلته(عبدرالرزاق) ولهذا السبب خرج من الدولة العثمانية، جليل جليلي، صفحات من نضال عبدالرزاق، ص100ـ101.
ـ جليل جليلي، صفحات من النضال عبدالرزاق، ص102.
ـ المصدر نفسه، ص102.
ـ المصدر نفسه، ص102.
ـ هواسماعيل بن محمد أغا بن علي أغا، ولد عام 1875، أصبح شخصية كردية مرموقة بين أعوام1919ـ1930وأخذ هذه الشهرة من خلال توجهاته الوطنية ورغبته في توحيد اكراد كردستان ايران، حيث قام بعدّة انتفاضات ثورية ضد السلطات الايرانية، وتم اغتياله في عام 1930عندما نصب له الجيش الايراني كمين واستشهد فيها. مارت فان برونسن، ثورة سمكو ودور العشائر الكردية الايرانية، ترجمه سعيد يحيى، مجلة كاروان، العدد(24)، اربيل، 1988، ص144ـ148.
ـ جليل جليلي، صفحات من النضال عبدالرزاق،ح(3)، العدد(91)، ص106؛ كمال علي ، كورته يه ك له خه باتي عبالرزاق بدرخان، كوفاري جوار جرا، زماره (2)، سالَى (1)، سويد ، 1986، ل 49.
ـ لازاريف، المصدر السابق، ص241؛ هروري، المصدر السابق، ص66ـ71.
ـ عبدالسلام بن شيخ محمد وفي عام1903أصبح عميد أسرة البارزانية كان له مشروع سياسي واجتماعي. قام بانتفاضة ضد السلطات العثمانية عام1909، واستمر لغاية عام 1914، وحقق انتصارات على السلطات العثمانية. د.عثمان علي، دراسات في الحركة الكردية المعاصرة 1833ـ1946، دراسة تاريخية وثائقية، تقديم دكتور محمد هماوندي، أربيل، 2003، ص234،246؛ عبدالله محمد علياوي، كردستان في عهد الدولة العثمانية من منتصف القرن التاسع عشر إلى بدء الحرب العالمية الأولى،(دراسة في التاريخ السياسي)، اطروحة دكتوراه،(غير منشورة)، قدمت إلى مجلس كلية الأداب، جامعة صلاح الدين، 1998، ص211،216.
ـ شريف باشا ابن سعيد باشا خندان من أهالي مدينة السليمانية، ومن اسرة كردية معروفة في مجال الحركة التحررية الكردية بين أعوام1898ـ1908كان سفير الدولة العثمانية في سويد، وأسس حزب الراديكالي ، وأصدر مجلة بأسم( المشروطية)، وكان له دور كبير في تأسيس جمعية التعاون والترقي الكردي1908، مثل الأكراد في مؤتمر الصلح(السلام)، المنعقد في باريس عام1919. صالح محمد حسن بادي، شريف باشا، حياته ودوره السياسي 1865ـ1951م ، رسالة ماجستير(غير منشورة)، قدمت إلى مجلس كلية الأداب، جامعة دهوك، 2004.
ـ طه النهري، وهو من احفاد الشيخ عبيدالله النهري، وكانت له علاقات اسرية مع اسرة سمكو شكاك ،علي تتر، بزافا سياسي ل كردستاني 1908ـ1927، دهوك ، 2002، ص103.
ـ جليل جليلي، صفحات من النضال عبدالرزاق، ح(4)، العدد(92)، ص106.
ـ المصدر نفسه، ص109.
- David Mcdowall:Amodern History of the Kurds (London – 2000) . P99 .
ـ د. عثمان علي، المصدر السابق، ص241.
ـ جليل جليلي، صفحات من النضال عبدالرزاق، ح(3)، عدد(91)، ص104.
ـ المصدر نفسه، ص106.
ـ د. عثمان علي، المصدر السابق، ص254.
ـ جليل جليلي، نهضة الكرد الثقافية، ص158ـ159.
ــ د. عثمان علي، المصدر السابق، ص254.
ـ لازاريف، المصدر السابق، ص241.
ـ المصدر نفسه، ص236؛ جليل جليلي، صفحات من النضال عبدالرزاق ، ح، العدد(92)، ص107؛ لازاريف، المصدرالسابق، ص241.
ـ لازاريف، المصدر السابق، ص236.
ـ المصدر نفسه، ص236ـ237.
ـ د. كمال مظهر احمد، كردستان في سنوات الحرب العالمية الاولى، ترجمة محمد الملا عبدالكريم، بغداد،1984، ط2، ص56؛ ولكن الدكتور عثمان علي تطرق إلى بعض ألأسباب الأخرى لفشل مشروع عبدالرزاق بدرخان، ومن أهمها هي:
1ـ عدم توحيد المواقف بين رؤساء القبائل الكردية.
2ـ ان قوات المسلحة الايرانية التي كان يعتقد عبدالرزاق بدرخان بإنها قوات ضعيفه وان هذا سوف يساعده في التحرك.
3ـ كان يعتقد عبدالرزاق بدرخان بإن اكراد ايران معه، لان الدولة العثمانية دولة ذا مذهب السني، وان اعلامها مخصص باتجاه(الجامعة الأسلامية) فان اغلب الاكراد كانوا معه.
4ـ كان وجهات نظر كل من عبدالرزاق بدرخان وسمكو شكاك مختلفة، لان عبدالرزاق بدرخان كان يريد ان تكون اموال الجمعية(جيهانزاني ـ العالم المعرفة) مخصصة لنفقات الانتفاضة وكان سمكو شكاك لم يكن مع هذه الفكرة، يريد فتح المزيد من مدارس في المناطق الكردية. دراسات في الحركة الكردية، ص255ـ257.

هه‌رگیز  لێتان  خۆش نابم
گـه‌ر  له‌م  دونیایه‌ش نه‌توانم
ئامـاده‌ بن  بۆ ئـه‌و دونیا ،،
ئه‌بێ  شه‌رمه‌زاری  ده‌رگای خودام بن .......!!


انا لا اغار من احد......فالقمر لا يشبه نجوم مهما حصل


http://mzirin.com/up/uploads/jpg/3a6aad3991.jpg

63 Share

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء وه‌ره‌

ئوم سوله‌یم كێیه‌؟
ئوم سوله‌یم ئافره‌تێكی ئه‌نساری خه‌زره‌جییه، پێیان ئه‌وت(رُمیصا‌ء) واته‌: سه‌نگین،‌ دایكی ئه‌نه‌سی كوڕی مالیكی خزمه‌تكاری پێغه‌مبه‌ره(صلی الله‌ علیه‌و سلم)‌، یه‌كه‌م مێردی ئوم سوله‌یم كه‌ مالیكی كوڕی نه‌زر بوو به‌ كافری م...رد، پاشان ئه‌بوته‌ڵحه‌ی ئه‌نساری هێنای كه‌‌ له‌ویش دوو كوڕی بوو، ئه‌بوعومه‌یرو عه‌بدوڵا... ئوم سوله‌یم له‌ جه‌نگی حونه‌یندا به‌شداریكردووه‌و له‌ گه‌وره‌ ئافره‌تانی ئیسلامه‌... بنه‌ماڵه‌ی ئوم سوله‌یم گه‌وره‌ تا بچوكیان خزمه‌تكاری ئیسلام بوون، به‌شێوه‌یه‌ك ڕه‌نگه‌ له‌ مێژووی ئیسلامدا كه‌م بنه‌ماڵه‌ی هاوشانی ئه‌وان هه‌بێت، هه‌ر ئه‌مه‌ش وای لێكردم ئه‌م چه‌ند دێڕه‌یان له‌سه‌ر بنووسم، به‌ هیوای پاداشتی خوای گه‌وره‌و زیاتر ئاشنابوون له‌ ژیانی ئه‌و كه‌ڵه‌ ئافره‌ته‌ی ئیسلام...

ـ ئوم سوله‌یم دایكی ئه‌نه‌سی كوڕی مالیكه
ئه‌نه‌س ئه‌ڵێ: ١٠ ساڵ خزمه‌تكاری پێغه‌مبه‌ربووم(صلی الله‌ علیه‌و سلم)، هه‌رگیز لێی نه‌دام و قسه‌ی ناشرینی پێنه‌وتم و ڕووشی لێ گرژنه‌كردم... هه‌روه‌ها ئه‌ڵێ: له‌ ماڵی ئوم سوله‌یمدا پێغه‌مبه‌ر(صلی الله‌ علیه‌و سلم) دوعای بۆكردم و فه‌رموویاللهم أكثر ماله و ولده و بارك له، وأدخله الجنة) واته‌: خوایه‌ پاره‌و ماڵی زۆركه‌و پڕ فه‌ڕو به‌ره‌كه‌تیكه‌و به‌هه‌شتیشی بكه‌ی به‌‌ نسیب. ئه‌نه‌س ئه‌ڵێ: خوای گه‌وره‌ موڵكی زۆركردم، ڕه‌زێكم هه‌بوو له‌ ساڵێكدا دووجار به‌رى ئه‌گرت و زیاد له‌ ١٠٠ مناڵ و كوڕه‌زاو كچه‌زام هه‌بوو... ئه‌نه‌س سێیه‌می ئه‌و دووانه‌شه‌‌ كه‌ زۆرترین فه‌رمووده‌یان له‌ پێغه‌مبه‌ره‌وه‌(صلی الله‌ علیه‌و سلم) گێڕاوه‌ته‌وه‌(ئه‌بوهوره‌یره‌و عه‌بدوڵاى كوڕی عومه‌ر)، ئه‌نه‌س ٢٢٨٦ فه‌رمووده‌ی گێڕاوه‌ته‌وه‌، بوخاری و موسلیمیش له‌سه‌ر ١٨٠ فه‌رمووده‌ی ڕێكن، بوخاری به‌ته‌نها ٨٠ فه‌رمووده‌یانی هێناوه‌و موسلیمیش ٩٠ فه‌رمووده

هه‌رگیز  لێتان  خۆش نابم
گـه‌ر  له‌م  دونیایه‌ش نه‌توانم
ئامـاده‌ بن  بۆ ئـه‌و دونیا ،،
ئه‌بێ  شه‌رمه‌زاری  ده‌رگای خودام بن .......!!


انا لا اغار من احد......فالقمر لا يشبه نجوم مهما حصل


http://mzirin.com/up/uploads/jpg/3a6aad3991.jpg

64 Share

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء وه‌ره‌

له بيرجوونه وه:
زاناى ئه لمانى هيرمان ئينجهاوس(Ebbinghaus) له بيشه وه ى زانايانى ده روونناسى ئه زمار ئه كرى كه كرنكى داوه به ليكولينه وه ى كردارى له بيرجونه وه و كومه ليك تاقيكردنه وه ى له سه ر خوى و مناله كانى و كومه ليك خه لكى تر كرد ،هه روه ك تاقيكردنه وه ى وشه ى بي مانا كه بينى زور زوو له بيرجونه وه رووده دات له كاتى بروفه دا وه بوشى ده ركه وت كه له بيرجوونه وه هه ركيز ناكاته خالى سفر به لكو به هيليكى راست كه م ده كات به لام نابى به شفر له كه سى ئاسايدا.

وه كو بيناسه بو له بيرجوونه وه:........
مه به ست له بيرجوونه وه ئه وه يه كه له كاتى بيويست دا نه توانين ئه و زانيارى ز شتانه ى كه بيويستمانه بييانهينيته وه يادى خومان و كارو جالاكيه كانى خومانى بى جيبه جى بكه ين.
يان:
له بيرجوونه وه لايه نى خرابى بيرهاتنه وه يه يان سه رنه كه وتن له تواناى بيركه وتنه وه ى هه نديك له ئه زموونه كان كه بيشتر فيرى بووين.

تيوره كانى له بيرجوونه وه:.........
1-تيورى بشتكوى خستن و بووكانه وه(نظرية الاهمال والضمور):
ئه م تيوره به كونترين تيوره كانى له بيرجوونه وه داده نريت و له كه ل بوجونه كه ى ئيبنجاوس دا يه كده كريته وه كه له و برواي
ه دا بوو كه زانيارى و شته هه ست بيكراوه كانى ناو كوئه ندامى يادكردنه وه روز له دواى روز به بيى كات به ره و لاوازى و نه مان و بوكانه وه ده رون تا رادايه ك ئه م تيوره راستيه كه ى بيكاوه جونكه زانياريه كانى ئيمه كه وه رى ده كرين زوو زوو بيداويستى به بيداجونه وه و ده مه زه رد كردن هه يه تا له بير نه جنه وه ،له كه ل ئه وه ش دا هه ندى زانيارى هه يه كه فيرى ده بين و ماوه يه كى زور به كاريان ناهينين.
2-تيورى تيكه ل و بيكه ل بوون و ريكه كرتن(نظرية لاتداخل والتعطيل):
به بوجوونى لايه نكرنى ئه م تيوره مروف بويه شتى له بير ده جيته وه ،جونكه زانيارى كون و نوى تيكه ل به يه كتر ده بن و هه ردوكيان ده بن به به ربه ست و ريكر بو ئه وى تريان،له به ر ئه وه زانايان بيشنيارى ئه وه ده كه ن كه دوو بابه تى جوونيه ك به دواى يه ك دا نه خوينيرن تا تيكه ل بوون له نيوانيان روو نه دات.

3-تيورى كب و خه فه كردن(نظرية الكبت):
به بوجونى فرويد سه رجاوه و هوكارى سه ره كى له بيرجوونه وه خه فه و كب كردنى ئه و روداو كاره سات و وروزينه رانه يه كه به ئازارو ناخوشن و هه ست و سوزو كه رامه تى مروف بريندار ده كه ن ،واته له ريكه ى كب كردن و جه سباندنه وه ئه و رووداو به سه رهات و وروزينه رانه له بوارى هه ستيه وه بو بوارى نه ستى ده كه رينه وه و ئه و كه سه له و ئازارة ناخوشيه رزكار ده كه ن ،كه واته به بيى ئه م تيوره شتيك نييه به ناوى له بيرجونه وه به لكو بريتييه له دوورخستنه وه ى شته به ئازارو ناخوشه كان عه مباركردنيان له نه ستدا.

4-تيورى سرينه وه(نظرية الامحاء):
به بيى ئه م تيوره ئه كه ر مروف تووشى شتيك ببيت دواى ئه وه ى بارودوخيكى تايبه ى و نائاساى رووبدات ،ئه وا زور اه شته وه ركيراوه فيربووانه له بيرده جنه وه،
بارودوخه كانيش ئه مانه ن:
أ-ريكه كرتن له مزينى بروتين.
ب-روداة كاره ساتى ده رونى و جه سته يى.
ج-زيان كه ياندن به ميشك.

هوكاره كانى له بيرجوونه وه:........
1-كرنكى نه دان به بابه ته كه.
2-كرنكى نه دان به بيركه وتنه وه.
3-كرنكى نه دان به به يره و بروكرام.
4-كرنكى نه دان به وه رزش.
5-ترسان.
6-شله زان.
7-رارايى.
8-ماندبوون.
9-شيوازى خواردن.

بيرهاتنه وه

*بروفيسور دكتور فيصل محمد خيرالزراد :بيناسه ى كردووه به وه ى:
ئه و كرده هوشيه به رزه يه كه مروف ده توانيت به هويه وه خه زنى ئه نجامه كان و شوينه واره هه ستيه كان بكات له كه ل جيهانى ده ره وه له جوارجيوه ى زيانى روزانه ى دا له كاتى له دايك بوونيه وه تا كيان به خشينى،كه ئه مه ش يه كيكه له كرده هوشيه كان لاى مروف.

*بوروهلجارد:توانستيكه بو باراستن و كيرانه وه ى ئه زموونه كانى رابردوو يان توانايه بو بيرهاتنه وه.

*ريتشر:توانستى بونه وه ريكى زيندووه بو راست كردنه وه ى ره وشتى باش سود وه ركرتن له ئه زمموونى رابردوو به لام جياوازيه ك هه يه ئه وه يه بيرهاتنه وه ناتوانريت دابنيرت به وه ى توانايه كى ته نيايه و تاكه به لكو دائه نرى به زنجيره يه ك جالاكى زانينى.

*مايلكبست:بيرهاتنه وه توانايه بو به ستنه وه ى نيوان باراستن و كيرانه وه ى ئه زموون.

*هنتز:جالاكى بيركه وتنه وه يه كه به ستراوه به وشه ى بيرهاتنه وه وه زماره يه كى زوره له جالاكى و كردارى به يوه ندى داره بيكه وه.

*هزرو ئه وانى تر:
كرداريكى بيره وه رى يه هونراوه ته وه له سىَ كرداردا:
1-بولين كردنى زانيارى.
2-توانا بو هه لكرتن و عه مباركردنى زانياى.
3-توانا بو كيرانه وه و ناسينه وه و بانككردن.

*ياد وه كو هه موو ديارده يه كى ده روونى دوو رووى هه يه:
رووى ناوه وه كه به هه لهيجنان ئه خريته روو، له كه ل رووى ده ره وه كه ديارو ئاشكرايه.
وه كو يادكاريه كانمان كه له شيوه ى خه ياليكى كه ش دا دينه وه يادمان و ئه توانين بو كه سانى ترى باس بكه ين به لام ئه م باس كردنه به ياد هاتنه وه يه و ته نيا رووى ده ره وه بيرهاتنه وه يه.

*بيرهاتنه وه به سىَ فواغ دا تيبه ر ده بيت:
1-قوناغى وه ركرتن:وه ركرتنى زانيارييه كان له شيوه ى هيماو شفره دا.
2-قوناغى غه زن كردن:زانيارييه كان له شيوه ى شه بوله كاره باييه كان بيويستيان به ريكخستن و به هيما كردن هه يه.
3-قوناغى كيرانه وه (باراستن و عه مباركردن):كيرانه وه له وه ركرتن و غه زن كردن دا.

*جوره كانى بيركردنه وه:
به بيى ليكولينه وه تازه كان سىَ جور بيرهاتنه وه هه يه:
1-بيرهاتنه وه ى هه ستى (sensory memory):بو جه ند ساتيك زانيارييه كان هه لده كريت.
2-بيرهاتنه وه ى ماوه كورت(short term memory):زانيارييه كان بو ماوه يه كى كورت هه لده كريت.
3-بيرهاتنه وه ى دريز ماوه(long term memory):باريزكارى له بريكى زور له زانيارى ده كات ، له م ماوه يه دا كه مترين هاتنه ناوه وه قبول ده كات له ناو بيرهاتنه وه ى ماوه كورت كه هه ن وه له و زانياريانه ى كه بى كه لكن خوى رزكار ده كات بلانه نانيه كانى ده كريته وه له كه ل به دواداجونى رووداوه كان.

*زانايان بولينيان بو به شه كانى بيرهاتنه وه ى ماوه كورت و دريز داناوه كه ئه مانه يه:
1-بيرهاتنه وه ى بينينى.
2-بيرهاتنه وه ى بيستنى.
3-بيرهاتنه وه ى له به ركردن.
4-بيرهاتنه وه ى به رجه سته.
5-بيرهاتنه وه ى جووله ى .
6-بيرهاتنه وه ى ماناى وشه كان(كوكردنى بيته كان)
\


زانايان ئاموزكاريمان ده كه ن بو باش كردنى كردارى بيرهاتنه وه و رزكاربوون له له بيرجونه وه.
دوو جور هوكار هه ن بو ئه م مه به سته كه (خودى و بابه تى )ده كرنه وه:
يه كه م:خودى:
1.لايه نى رووحى.
2.ئاسووده يى ويزدان.
3.كاركردن بو دروست بوونى بالنه رى زانينى تازه و فيربوونى.
4.بروا به خوبوون.
5.وازنه هيان له بابه تيك بيش تينه كه شتن.
6.زماردنى زماره كان به بيجه وانه وه.
7.دووركه وتنه وه له قسه ى خراب و جنيو.
8.به ئاكايى و وريايى.
9.وازهينان له هه لجوونه خرابه كان وه ك ترس و تووره بوون و بيتاقه تى و هه لجوونى توند.
10.له كاتى خويندن دا سه ره تا بزانه به كشتى ئه و شته ى ئه يخوينيت يان فيرى ئه بيت جييه دواتر بجو ورده كاريه كانه وه.

دووه م:بابه تى:
1.بيداجونه وه و بيرخستنه وه ى ماوه يى به تيورى و براكتيكى.
2.به له نه كردن له بيرهاتنه وه دا.
3.له به ر نه كردنى بابه ته كه به يه ك روز.
4.ريكرى له جوونه ناوه وه ى فيربوون و ئه زموونه كانى تر.
5.مونولوج له سه ر بابه ته كه.
6.دابه ش كردنى بابه ته كان و دانانى بشوو له نيوان ماوه يه ك بو ماوه يه كى تر.
7.بشت به ستن به زياتر له يه ك هه ست.
8.دانانى ياده وه رى به بيى كات و شوين به جوريك كه له هه مان كات و شوين دا بيرتكه ويته وه.
9.واى دابنى خو ئاماده كردنت بو جارى كوتايه بيش تاقى كردنه وه.

ترسان له تاقيكردنه وه كان
ناكه يت به يادكردنه وه يه كى به رهه مهين تا فير نه بيت جون فير ئه بي.

هه‌رگیز  لێتان  خۆش نابم
گـه‌ر  له‌م  دونیایه‌ش نه‌توانم
ئامـاده‌ بن  بۆ ئـه‌و دونیا ،،
ئه‌بێ  شه‌رمه‌زاری  ده‌رگای خودام بن .......!!


انا لا اغار من احد......فالقمر لا يشبه نجوم مهما حصل


http://mzirin.com/up/uploads/jpg/3a6aad3991.jpg

65 Share

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء وه‌ره‌

ژیاننامه‌ی ڕاهێنه‌ری به‌توانا پیپ گواردیۆلا

پیپ گواردیۆلا

(گواردیۆلا)

گواردیۆلا له‌ 18/1/ 1971دا وله‌ نه‌خۆشخانه‌ی‌ سان جۆزێپی‌ له‌شاری‌ مارسیلیا كه‌ به‌شێكه‌ له‌ كه‌ته‌لۆنیا له‌ دایك بووه‌ .
گواردیۆلا سێ‌ یه‌م مناڵ بوو له‌ خێزانی‌ گواردیۆی‌ باوك . به‌ڵام یه‌كه‌م كوڕبووه‌ .
سه‌رتا وهه‌تا ته‌مه‌نی‌ پێنج ساڵی‌ بایه‌خێكی‌ ته‌واویان پێ‌ دا تاكو (پێیری‌) برا بچووكی‌ له‌ دایك بوو ,
هۆگری‌ گواردیۆلا بۆ یاری‌ تۆپی‌ پێ‌ ده‌گه‌رێته‌وه‌ بۆ سه‌رده‌می‌ منداڵی‌. دایكی‌ ده‌ڵێت منداڵی‌ سێ‌ یه‌مه‌و سه‌ره‌تا له‌ناو بێشكه‌ی‌
خوشكه‌ گه‌وره‌كه‌ی‌ خه‌واندمان. به‌ڵام به‌هۆی‌ زۆری‌ جوڵه‌ یه‌وه‌ شكا بۆیه‌ نا چاری‌ كردین كه‌ جێگه‌یه‌كی‌ تازه‌ی‌
بۆ بكرین هه‌ر له‌و كاته‌وه‌ ده‌مزانی‌ كه‌ ده‌بێت به‌یاریزانی‌ تۆپی‌ پێ‌.چونكه‌ هه‌میشه‌ خه‌ریكی‌ شه‌ق هاویشتن بوو.
باوكی‌ ووتی‌ هه‌ركه‌له‌ دایك بوو خولیای‌ تۆپی‌ پێ‌ بوو كه‌ ته‌مه‌نی‌ منداڵ بوو ته‌نها به‌تۆپ دڵخۆ ش ده‌بوو.
ئه‌مه‌ش زۆر به‌ی‌ دراو سێكانمانی‌ بێ‌ زار كرد ,چونكه‌ یاری‌ له‌ حه‌وشه‌دا ده‌كرد و ده‌نگه‌ ده‌نگی‌ زۆری‌ ده‌كرد و
تۆپه‌كه‌ی‌ ده‌كێشا به‌ده‌رگا كانیاندا. گواردیۆلا حه‌زی‌ به‌خوێندن ده‌كرد ویاری‌ له‌گه‌ڵ منداڵانی‌ دراوسێ‌ كان ده‌كرد .
هه‌ركاتێكیش خوێندنی‌ نه‌بوایه‌ ده‌چوو بۆ گۆڕه‌پان و ده‌ستی‌ ده‌كرد به‌راِهێنان.تاكاتێكی‌ دره‌نگ له‌سه‌رجاده‌كان
یاری ده‌كرد وهیچ هه‌ستی‌ به‌ ماندوو بوون نه‌ده‌كرد , به‌یانیان زوو گوێ‌ بیستی‌ ته‌په‌ ته‌پی‌ تۆپ ده‌بووین ده‌مانووت ئه‌وه‌ گواردیۆلایه‌ ,


وه‌هه‌روه‌ها هه‌ر له‌منداڵیه‌وه‌ ده‌یزانی‌ چۆن كاته‌كانی‌ دابه‌ش ده‌كات و زۆر ووریا بوو له‌ پۆلداو چالاكیه‌كانی‌
زۆر زوو ته‌واو ده‌كرد بۆ ئه‌وه‌ی‌ بچێت بۆ یاری. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا مندالێكی‌ زۆر توره‌ بوو . به‌ڵام زیره‌ك و وویابوو
هه‌ركه‌گۆێ‌ ی‌ له‌ لێدانی‌ زه‌نگ ده‌بوو خێرا تۆپه‌كه‌ی‌ هه‌ڵده‌گرت وراِی‌ ده‌كرده‌ ده‌ره‌وه‌.
گواردیۆلا كاتێكی‌ خۆشی‌ به‌سه‌ر ده‌برد له‌گه‌ڵ هاورێكانی‌ دا به‌ڵام كه‌ سه‌یری‌ گه‌وره‌كانی‌ ده‌كرد له‌یاریگای‌ سان پیدرۆ هیوا
خوازی‌ هه‌لێك بوو بۆئه‌وه‌ی‌ یاری‌ بكات له‌گه‌ڵ یاندا و بۆیانبسه‌ لمێنێت كه‌ باشترین یاریزانه‌ له‌ یاریگادا. ڕۆژێك لاوانی‌( سان پیدرۆ)
یان رێك خست له‌گه‌ڵ تپێك له‌شارێكی‌ تر. یاریزانانی‌ ئێمه‌(8) یاریزان بووین به‌ڵام ئه‌وان (9) یاریزان بوون .
ئه‌وه‌ی‌ سه‌یر بوو له‌م یاریه‌ دا له‌نێو گێمه‌كاندا تیپی‌ به‌رامبه‌ر بڕیاری‌ دا كه‌ له‌ یارییه‌كه‌ بكشێنه‌وه‌
وه‌ ئه‌گه‌ر یاریه‌كه‌ش ته‌واو بوو ئه‌بێت من یاری‌ نه‌كه‌م,له‌به‌رئه‌وه‌ی� �� �� له‌ گێمی‌ یه‌كه‌مدا له‌كۆی‌ شه‌ش گۆڵ(5) گۆڵم تۆماركرد.
له‌به‌ر تو ڕه‌بوونی‌ تیپی‌ به‌رامبه‌ر هه‌تا كۆتایی‌ یاریه‌كه‌ له‌ سه‌ركورسی‌ یه‌ده‌گ دانیشتم .
هه‌روه‌ها زۆری‌ نه‌خایاند گواردیۆلا ناوبانگی‌ په‌یدا كردو په‌یوه‌ندی‌ كردبه‌ لاوانی‌ یانه‌ی‌ به‌رشه‌لۆنه‌وه‌.
به‌ڵام هاتو چۆی‌ به‌رده‌وام له‌یاری‌ ڕۆیشتن وگه‌راِنه‌وه‌ و سه‌فه‌ر كردن بووه‌ مایه‌ی‌ هیلاكی‌ ئه‌م یاریزانه‌.
بۆیه‌ بڕیاریان دا كه‌ په‌یوه‌ندی‌ بكات به‌یانه‌یه‌كی‌ میللیه‌ وه‌, گواردیۆلا پێ‌ ی‌ وایه‌ ئه‌م گواستنه‌وه‌یه‌ زۆر سوودی‌
پێ‌ گه‌یاند له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ ئاستی‌ زیاتر به‌رز بۆوه‌ وبه‌ره‌ وپێش چوو.
یه‌كه‌م جار كه‌هه‌ردوو ڕاهێنه‌ر (مارسال وگاساڤی‌) م ناسی‌ سوودێكی‌ زۆریان پێ‌ گه‌یاندم وئاستم به‌رز بوو بۆیه‌
خوێندن وتۆپی‌ پێ‌ وه‌كویه‌ك وایه‌ , چونكه‌ له‌ هه‌ردوو لادا پێویست به‌مامۆستایه‌.
ڕۆژبه‌ڕۆژ ئاستی‌ گوادریۆلا به‌ره‌و پێش ده‌چوو بۆیه‌ خێزانه‌كه‌ی‌ وڕاهێنه‌ره‌كانی‌ ده‌یانزانی‌ كه‌ باشترین
یاریزانه‌ له‌و ته‌مه‌نه‌دا.
(فیراند ڤال) هاورێ‌ ی‌ ده‌لێت ساڵی‌(1982) یاریه‌كمان ئه‌نجام دا له‌گه‌ڵ لاوانی‌ یانه‌ی‌ به‌رشه‌لۆنه‌ وتوانیمان یاریه‌كه‌
ببه‌ ینه‌وه‌ به‌ئه‌نجامی‌ دووگۆڵی‌ بێ‌ به‌رامبه‌ر بردمانه‌وه‌ .پاڵه‌وانی‌ ئه‌م یاریه‌ش گواردیۆلا بوو,
له‌وكاته‌وه‌ ڕاهێنه‌رانی‌ به‌شه‌لۆنه‌ وازیان لێ‌ نه‌هێنا, پاش دوو هه‌فته‌ په‌یوه‌ندی‌ پێوه‌كردم و ووتی‌ یانه‌ی‌ به‌رشه‌لۆنه‌ داوام لێ‌ ده‌كات
كه‌تاقیكردنه‌وه‌ یه‌كی‌ ئاست وتوانام بۆئه‌نجام بدات,
پاش هه‌فته‌یه‌ك له‌وێ‌ بوو به‌ئه‌ندامێك له‌پێكهاته‌ی‌ یانه‌ی‌ به‌رشه‌ لۆنه‌.
لێهاتووی‌ گواردیۆلاده‌گه‌رێته‌وه‌ بۆبچووكی‌ له‌ش ولاری‌ كه‌ ئه‌مه‌ش زۆر یارمه‌تی‌ دا بۆ ئه‌وه‌ی‌ بتوانێت له‌گه‌ڵ
هاوته‌مه‌نه‌كانی‌ خۆی‌ یاری‌ بكات. گواردیۆلا پشتی‌ به‌وه‌ ده‌به‌ست كه‌ خێرا بیر بكاته‌وه‌ و تۆپه‌كه‌بنێرێت
بۆئه‌و شوێنه‌ی‌ كه‌پێو یسته‌ تیایدا بێت.
یه‌كه‌م جارله‌ تیپی‌ لاوانی‌ به‌رشه‌لۆنه‌ یاری‌ كردو, له‌ساڵی‌ (1984) راهێنه‌ران سه‌رسام بوون به‌ئاستی‌ وازیان لێ‌ هێنا بۆ ئه‌وه‌ی‌ گه‌وره‌ تربێت وبه‌ هێزتربێت , كاربه‌ده‌ستان هه‌وڵیاندا كه‌ له‌به‌شی‌ ناوخۆی‌ قوتابخانه‌ی‌ به‌شه‌لۆنه‌ بمێنێته‌وه‌بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش هه‌وڵیان داكه‌ خێزانه‌كه‌ی‌ ڕازی‌ بكه‌ن به‌ بڕه‌ پاره‌یه‌ك.
هه‌روه‌ها به‌هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ باڵای‌ هاورێكانم به‌رز تر بوو . توانای‌ جه‌سته‌یشیان له‌من پته‌و تر بوو . هه‌ندێك له‌ كاربه‌ده‌ستان بڕیاری‌ یان دا كه‌ دوور بخرێمه‌وه‌ له‌ڕیزی‌ یانه‌كه‌.,
به‌ڵام زۆربه‌یان بڕیاریان دا كه‌وازم لێ‌ نه‌هێن وپێویسته‌ چاودێری‌ ته‌ندروستیم بۆ بكرێت بۆ ئه‌وه‌ی‌ بزانن كه‌ باڵام چه‌ندی
‌ تر زیاد ده‌كات ئه‌مه‌ش مافی‌ خۆیان بوو.به‌ڵام دواتر ئه‌وان چاوه‌ڕی‌ ی‌ منیان ده‌كرد . چونكه‌ ئاستم باش بوو وه‌هیچ په‌یوه‌ندیه‌كی‌ نه‌بوو به‌ به‌رزی‌ باڵامه‌وه‌.
سه‌ره‌تای‌ په‌یوندی‌ كردنم به‌به‌شی‌ ناوخۆی‌ قوتابخانه‌كه‌ زۆر قورس و ناخۆش بوو به‌ڵام كه‌س وكاری‌ ده‌یانزانی‌
كه‌ كارێكی‌ باشم ئه‌نجام داوه‌.
له‌ناو هاورێكانیدا زۆر خۆشه‌ویست بوو هه‌میشه‌ ته‌بابوو له‌گه‌ڵیاندا هۆكاری‌ ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌ نه‌بوو كه‌هاورێكانی‌ یارمه‌تیان ده‌دا.
به‌ڵكو هۆكاره‌كه‌ی‌ ئه‌وه‌بوو كه‌ هه‌میشه‌ له‌گه‌ڵ هاورێكانی‌ دا ده‌ژیان . چونكه‌ گواردیۆلا مرۆڤێكی‌ به‌هێزه‌ و ده‌زانێت چۆن
ڕه‌فتار له‌گه‌ڵ كێشه‌كاندا ده‌كات ,له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ كه‌سێكی‌ زیره‌كه‌و ڕه‌وشت به‌رزه‌ وئه‌گه‌ر بیه‌وێت كارێك ئه‌نجام بدات ئه‌وا
به‌رگری‌ ته‌واو له‌ بیر وباوه‌ڕی‌ خۆی‌ ده‌كات.
گواردیۆلا بڕیاری‌ دا كه‌ به‌هه‌نگاوه‌كانی‌ (ئامۆر)دا بڕوات بۆ ئه‌وه‌ی‌ ببێته‌ خاوه‌ن كه‌سایه‌تیه‌كی‌ زۆر به‌هێز بێ‌ گومان
رێكو پێكی‌ گواردیۆلا له‌ده‌ره‌وه‌ی‌ یاریگادا كاریگه‌ریه‌كی‌ ته‌واوی‌ كرده‌ سه‌ر ئه‌م یاریزانه‌ له‌ناو یاریگادا
له‌به‌رئه‌م هۆیه‌ش هاورێكانی‌ ڕۆژ به‌ڕۆژ ڕێز وپێزانینیان زیادی‌ ده‌كرد بۆ ئه‌م یاریزانه‌.
له‌ هه‌مان كاتدا خه‌ڵكی‌ ئه‌م یار یزانه‌یان به‌ پێاوێكی‌ زۆر به‌ هێز وبه‌توانا ده‌هاته‌به‌رچاو. گواردیۆلا هه‌ر له‌یاری‌ تۆپی‌ پێ‌ دا به‌ته‌نها ئاستی‌ به‌رز نه‌بوو به‌ڵكو له‌یاری‌ تێنسی‌ سه‌رمێز وباسكه‌ش دا یاریزانێكی‌ لێهاتوو بوو. ئه‌مه‌ش نیشانه‌ی‌ مرۆڤێكی‌ وه‌رزشه‌وانی‌ ته‌واوه‌. له‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ یاریگا هاوڕێكانی‌ به‌وه‌ ناویان ده‌برد كه‌ زۆر ده‌خه‌وێت به‌ڵام له‌ناو یاریگادا ناتوانین به‌هیچ جۆرێك هیچ بڵێین.

گواردیۆلا له‌ناوه‌ڕاستی‌ یاریگادا بینینێكی‌ به‌توانای‌ هه‌بوو بۆ جێ‌ به‌جێ‌ كردنی‌ ئه‌و پلانه‌ی‌ كه‌له‌لایه‌ن ڕاهێنه‌ره‌وه‌ دارێژراوه‌ ,
هه‌روه‌ها جه‌ختی‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ده‌كرد كه‌ هاوڕێكانی‌ په‌یوه‌ست بن به‌ووته‌ی‌ ڕاهێنه‌ره‌وه‌.

* تۆپی‌ پێ‌ به‌لای‌ گواردیۆلاوه‌ هه‌موو شتێك بوو له‌ژیانی‌ دا.
خۆشترین شتێك به‌لایه‌وه‌ بوونی‌ بوو له‌یاریگادا و هه‌روه‌ها خۆشحاڵی‌ تر بوو كه‌یاری‌ بۆیانه‌ی‌ لاوانی‌ به‌رشه‌لۆنه‌ ده‌كرد.
به‌ڵام ده‌یزانی‌ كه‌ئاوا زوو ناگاته‌ لوتكه‌.


گواردیۆلا ده‌ڵێت هه‌رچه‌نده‌ یاریگای‌ یانه‌ی‌ به‌رشه‌لۆنه‌ زۆر نزیك بوو لێمانه‌وه‌,
به‌ڵام وام هه‌ست ده‌كرد كه‌ هه‌رگیز ناگه‌ین به‌و یاریگایه‌ كوڕانی‌ به‌شه‌كه‌مان ده‌یانزانی‌ كه‌یاری‌ كردن له‌وێ‌ زۆر گرانه‌و ده‌بێت ,
به‌ڵام من پێم وابوو كه‌ لێره‌ ڕاهێنان ئه‌نجام بده‌م وله‌گه‌ڵ چه‌ند یاریزانێكی‌ لێهاتوو یاری‌ بكه‌م وڕاهێنه‌ری‌ باشم هه‌بێت
وله‌ ڕیزی‌ یانه‌ی‌ به‌رشه‌لۆنه‌ یاری‌ بكه‌م ئه‌مانه‌ هه‌موو شته‌كان بوون كه‌من پێ ویستم پێ‌ ی‌ هه‌بوو.
ئه‌وه‌ی‌ ده‌مویست ته‌نها ئه‌وه‌بووكه‌ په‌یوه‌ندی‌ بكه‌م به‌لاوانی‌ یانه‌ی‌ به‌رشه‌لۆنه‌ و دواتر چاوه‌ڕێ‌ ی‌ ئه‌وه‌بكه‌م كه‌چی‌ ڕوو ده‌دات.
ئه‌وه‌بوو دواتر شتێك ڕووی‌ دا كه‌ تێ ڕوانینی‌ گواردیۆلای‌ گۆڕی‌ ده‌رباره‌ی‌ یاری‌ تۆپی‌ پێ‌ و زیاتر هه‌وڵی‌ دا كه‌بێته‌
ڕیزی‌ پله‌یه‌كی‌ یانه‌ ئه‌ویش ئه‌وه‌ بوو كه‌ساڵی‌ 1986یانه‌ی‌ به‌رشه‌لۆنه‌ له‌یانه‌ی‌ گۆته‌نبه‌رگی‌ سویدی‌ برده‌وه‌
وگه‌یشته‌ یاری‌ كۆتایی‌ جامی‌ یانه‌كانی‌ ئه‌وروپا وتوانی‌ جامه‌كه‌ به‌ده‌ست بهێنێت .

* سه‌ره‌تا هاتنی‌ بۆ پله‌یه‌كی‌ یانه‌كه‌ به‌( یۆ هان كرۆیف) ی‌ ڕاهێنه‌ری‌ راِگه‌یاند كه‌ یاریزانێك هه‌یه‌ به‌پێ‌
ئه‌و مه‌رجانه‌ یه‌ كه‌ داوات كردووه‌. به‌ڵام له‌پله‌ دوو دا یاری‌ ده‌كات.ئه‌مه‌ش به‌لای‌ كرۆیفه‌وه‌ كێشه‌ بوو ,
كه‌ یاریزانێك بهێنێت له‌گه‌ڵ لاوانی‌ پله‌ دوودا یاری‌ بكات. ئنجا ڕاهێنه‌ری‌ یانه‌كه‌( یۆهان كرۆیف )بڕیاری‌
دا كه‌ ده‌رفه‌تێك بدات به‌ گواردیۆلا له‌گه‌ڵ پله‌یه‌كی‌ یانه‌ی‌ به‌شه‌لۆنه‌ یاری‌ بكات.یه‌كه‌م جار كه‌هاته‌ ناو یاریگادرێسی‌ ژماره‌(4)ی‌ له‌به‌ر كردوو به‌شوازێك هاته‌ ناو یاریگا واده‌ركه‌وت كه‌سه‌دان جار به‌شداری‌ كردووه‌ له‌گه‌ڵ یانه‌كه‌دا. ده‌یزانی‌ كه‌هه‌مووشتێك له‌ ژێر كۆنترۆڵی‌ خۆی‌
دایه‌ و یاریزانێكی‌ سه‌ره‌كی‌ یه‌ له‌هه‌موو شوێنێكی‌ یاریگا داو هه‌ركه‌ له‌گه‌ڵ لاوانیشدا بوو ده‌یزانی‌ كه‌ یاریزانێكی‌
لێهاتوه‌ بۆ یه‌ هیچ شڵه‌ ژاندنێك دیاری‌ نه‌دا له‌م یاریزانه‌.
هه‌روه‌ها خۆی‌ ڕای‌ گه‌یاند كه‌ چوومه‌ناو یاریگاوه‌ هه‌ستم
به‌لێپرسینه‌وه‌یه‌كی‌ زۆر ده‌كرد و ئاره‌قێكی‌ یه‌كجار زۆرم كرد,
به‌ڵام دواتر هه‌ستم به‌ دڵخۆشی‌ ده‌كرد له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ یه‌كه‌م یاریم بوو له‌گه‌ڵه‌ یانه‌ی‌ به‌رشه‌لۆنه‌ وه‌كو یاریزانێكی‌ تازه‌سه‌ر كه‌وتوو,
ئامانجی‌ سه‌ره‌كیم له‌م یاریه‌ دا ئه‌وه‌بوو كه‌ یاریه‌ كه‌ ببه‌ینه‌وه‌ , چونكه‌ئه‌گه‌ر بدۆڕاینایه‌ هه‌موو من یان خه‌تابار ده‌كرد ,
له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ یاریزانێكی‌ لاو بووم هه‌وڵم ده‌دا كه‌نه‌دۆرێنین وده‌م ویست تابتوانم یارمه‌تی‌ تپه‌كه‌م بده‌م .
هه‌روه‌ها براكه‌ی‌ گوادریۆلا ووتی‌ هه‌موو هانده‌ران باسیا له‌وه‌ ده‌كرد كه‌گوادریۆلابۆ جاری‌ یه‌كه‌م به‌شداری‌ له‌گه‌ڵه‌ یانه‌ی‌ به‌رشه‌لۆنه‌ده‌كات
,ڕۆژنامه‌كانیش گره‌ویان له‌سه‌ر ئه‌م هه‌واڵه‌كرد. یه‌كه‌م یاری‌ گواردیۆلا سه‌ركه‌وتنێكی‌ زۆر گرنگی‌ به‌خۆوه‌ دی‌ و یانه‌ی‌ به‌رشه‌لۆنه‌
توانیان به‌ئاسانی‌ یاریه‌كه‌ ببه‌نه‌وه‌ وبه‌ئاستێكی‌ زۆر به‌رز ده‌ركه‌وت. ڕاهێنه‌ری‌ یانه‌كه‌ پێ‌ ی‌ ڕاگه‌یاند كه‌زیاترهه‌وڵ بدات وئاستی‌ به‌رزتر بكات . له‌به‌رئه‌م هۆیه‌ وه‌كو یاریزانی‌ یه‌ده‌گ به‌شداری‌ ده‌كرد له‌یاریه‌كان بۆ ئه‌وه‌ی‌ زیاتر شاره‌زایی‌ وه‌ربگرێت. زۆری‌ نه‌خایاند وگواردیۆلا جارێكی‌ تر گه‌ڕأیه‌وه‌ بۆ پێكهاته‌ی‌ سه‌ره‌كی‌ یانه‌كه‌ هه‌رچه‌نده‌له‌زۆر به‌ی‌ یاریه‌كاندا یاریزانێكی‌ یه‌ده‌گ بوو. به‌ڵام ڕۆلێكی‌ زۆر گرنگی‌ هه‌بوو له‌بردنه‌وه‌ی‌ نازناوی‌ وه‌رزی‌
(1990-1991)ی‌ ووڵاتی‌ ئیسپانیا. له‌گه‌ڵ زیاد بوونی‌ هانده‌رانی‌ گوادریۆلا زیاتر ناوداربوو, به‌تایبه‌تی‌ كه‌یانه‌ی‌ به‌رشه‌لۆنه‌
توانی‌ له‌ساڵی‌ دواتر دا نازناوی‌ پاڵه‌وانێتی‌ یانه‌كانی‌ ئه‌وروپا به‌ده‌ست بهێنیت بۆیه‌كه‌م جارله‌ مێژووی‌ یانه‌كه‌داگواردیۆلا بوو به‌یاریزانێكی‌ سه‌ره‌كی‌ له‌یانه‌ی‌ به‌رشه‌لۆنه‌ ,ئاست به‌رزی‌ ونمایش ی‌ جوانی‌ بوه‌ هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ كه‌ بانگهێشت بكرێت بۆ ریزه‌كانی‌ هه‌ڵبژارده‌ی‌ ئیسپانیا له‌ساڵی‌ 1992دا .

له‌كاتی‌ یاریه‌ ئۆلۆمپیه‌كانی‌ ساڵی‌ 1992كه‌له‌ به‌رشه‌لۆنه‌ ئه‌نجام درا. چونكه‌ سه‌لماندی‌ كه‌وه‌رزشه‌وانه‌و یاریزانی ئۆلۆمپیه‌
.ئه‌م ئه‌زموونه‌بۆ ئه‌و زۆر خۆش بوو.سه‌ره‌تای‌ خوله‌كه‌ هه‌ڵبژارده‌ی‌ ئۆلۆمپی‌ ئیسپانی‌ به‌ڕێ‌ كه‌وت
بۆ ڤالنسیا بۆ یارییه‌كانی‌ قۆناغی‌ یه‌كه‌م , پاشان گه‌یشته‌ یاری‌ كۆتایی‌ وتوانیان له‌ هه‌ڵبژارده‌ی‌ پۆڵه‌ندا ببه‌نه‌وه‌ به‌ئه‌نجامی‌(3) گۆڵ به‌رامبه‌ر به‌(2)گۆڵ و گواردیۆلا توانی‌ گۆڵی‌ بردنه‌وه‌ تۆماربكات. بێ‌ گومان ساڵی‌ (1992) سالێكی‌ زۆر خۆش بوو له‌ ژیانی‌ وه‌رزشی‌ گوادیۆلا . چونكه‌ توانی‌ له‌م ساڵه‌ دا نازناوی‌ لیگای‌ ئیسپانی‌ وجامی‌ یانه‌كانی‌ ئه‌وروپا و مه‌دالیایی‌ زێرینی‌ ئۆلۆمپی‌ به‌ده‌ست بهێنێت.

* له‌چی‌ دابڕاویت و ده‌سكه‌تت چی‌ بوو؟
له‌ كاتی‌ ئێستادا مه‌دالیای‌ ئۆلۆمپیه‌كه‌م زۆر گرنگتره‌ به‌لامه‌وه‌ له‌جامی‌ یانه‌كانی‌ ئه‌وروپا ڕاسته‌ پێش یاریه‌ ئۆلۆمپیه‌كان پاڵه‌وانێتی‌ ئه‌وروپام به‌لاوه‌ گرنگتربوو. به‌ڵام هه‌موو شته‌كان زۆر به‌خێرایی‌ ڕووی‌ دا بۆیه‌ ئێستاده‌ڵێم كه‌چیم هه‌یه‌ ده‌یبه‌ خشمه‌ به‌رامبه‌ر به‌وه‌ی
‌ كه‌له‌ یاری‌ ئۆلۆمپی‌ یاری‌ بكه‌م وه‌ئه‌گه‌ر براوه‌ش نه‌بم ته‌نها حه‌ز ده‌كه‌م ئه‌و ئه‌زموونه‌ دووباره‌ بكه‌مه‌وه‌.
دواتروله‌هه‌مان ساڵ دا گواردیۆلا خه‌ڵاتی‌ (براڤۆ)ی‌ پێشكه‌ش كرا كه‌ئه‌م خه‌ڵاته‌ ته‌نها بۆ یاریزانێكه‌ كه‌ ته‌مه‌نی‌ له‌خوار(23)ساڵ دا بێت.
پاشان زیاتر ناوبانگی‌ په‌یدا كرد وه‌كو یاریزانێكی‌ جیهانی‌ و وه‌كو ئاڕمێك بۆ یانه‌ی‌ به‌رشه‌لۆنه‌ و خاڵی‌ به‌هێزی‌
هه‌ڵبژارده‌ی‌ ئیسپانیا له‌ ئه‌وروپا وجیهان ناویان لێ‌ نا.
هه‌روه‌هاله‌ ساڵی‌ 1997گواردیۆلاتوشی‌ پیكانێكی‌ قورس هات. كه‌ خه‌ریك بوو كۆتایی‌ به‌ژیانی‌ وه‌رزشی‌ و ناودارێتی‌ بهێنیت.
به‌ڵام هێز وهه‌ستی‌ لێپرسیه‌نه‌وه‌ی‌ یارمه‌تی‌ زۆری‌ دا بۆ ئه‌وه‌ی‌ جارێكی‌ تر بگه‌رێته‌وه‌ ناو یاریگاكان وخۆشی‌ و كامه‌رانی‌ بۆخۆی‌ و هاورێكانی‌ وهانده‌رانی‌ بگه‌رێنێته‌وه‌. پێكانه‌كه‌ی‌ زۆر قورس ودرێژخایه‌نه‌ بۆ یه‌ پزیشكه‌كانیش هیچ به‌ڵگه‌ و وه‌ڵامێكیان نه‌بوو.
ئه‌مه‌ش بووه‌ مایه‌ی‌ دڵه‌ ڕاوكێ .پاشان ده‌ستی‌ كرد به‌جێ‌ به‌جێ‌ كردنی‌ به‌رنامه‌یه‌ك كه‌ به‌ زووترین كات بگه‌رێته‌وه‌ بۆ یاریگاكان ئه‌م به‌رنامه‌یه‌شی‌ له‌پاریس ئه‌نجامی‌ دا له‌گه‌ڵ خێزانه‌كه‌ی‌ به‌ته‌نها و دوور له‌ گشت كه‌سانی‌ نزیكی‌ له‌وانه‌ش( خافێركلیمنتێ‌) . هه‌رچه‌نده‌ هه‌ڵبژارده‌ی‌
ئیسپانیا ئه‌نجامی‌ باشی‌ نه‌بوو له‌ مۆندیالی‌ (1998)دا .به‌ڵام گواردیۆلا به‌ته‌واوی‌ چاك بۆوه‌ و زۆر خۆشحاڵ بوو به‌ گه‌ڕانه‌وه‌ی‌بۆ ناویاریگاكان.
جارێكی‌ تر گه‌ڕأیه‌وه‌ یانه‌ی‌ به‌رشه‌لۆنه‌ و به‌سه‌رۆكایه‌تی‌ لویس ڤان گال نازناوی‌ لیگای‌ ئیسپانیان به‌ده‌ست هێنا و سه‌لماندیان كه‌یانه‌ی‌ به‌رشه‌لۆنه‌ یه‌كێكه‌ له‌یانه‌ نایابه‌كانی‌ ئیسپانیا له‌لایه‌كی‌ تره‌وه‌ ڤان گال ڕایگه‌یاند گواردیۆلا زۆر هاوكاری‌ كرین بۆ به‌ده‌ست

هێنانی‌ نازناوی‌ لیگای‌ ئیسپانی‌.ڤان گالی‌ ڕاهێنه‌ر ڕای‌ گه‌یاند ده‌توانم بڵێم كه‌ گوادیۆلا یاریزانێكی‌ زۆر زیره‌ك وبلیمه‌ته‌
چ له‌ناو یاریگا وله‌ ده‌ره‌وه‌ش دا . ده‌توانێت گشت هاوكێشه‌ تایبه‌ته‌كان به‌یاری‌ تۆپی‌ پێ‌ً تێ‌ بگات.
دوای‌ ڕۆیشتنی‌ ڕاهێنه‌ر لویس ڤان گال له‌وه‌رزی‌ (2000)دا گواردیۆلا ناچار بوو كه‌له‌گه‌ڵ ڕاهێنه‌رێكی‌ نوێ‌ دا مه‌شق بكات.
یانه‌ی‌ به‌رشه‌لۆنه‌(لۆرنزۆ)ی‌ ده‌ست نیشان كرد وه‌كو ڕاهێنه‌ر ئه‌ویش خۆشحاڵی‌ خۆی‌ ده‌ر بڕی‌ كه‌بتوانێت
ڕاهێنه‌ری‌ یانه‌یه‌ك بێت كه‌یاریزانێكی‌ وه‌كو گوادیۆلا بگرێته‌ خۆی‌.

* لۆرنزۆی‌ ڕاهێنه‌ر ووتی‌ ئێمه‌ زۆر خۆشبه‌تین كه‌یاریزانێكی‌ وه‌كو گواردیۆلا مان لایه‌ووه‌رزشه‌وانێكی‌ ته‌واوه‌,
گواردیۆلا هه‌ربه‌وه‌ وه‌ نه‌وه‌ستا به‌ڵكو هه‌وڵی‌ دا نازناوی‌ مۆندیالی‌ (2002) ی‌ كۆریا ویابان به‌ده‌ست بهێنێت .
چونكه‌ده‌یزانی‌ كه‌ده‌بێته‌ یاریزانێك كه‌مایه‌ی‌ شانازی‌ بێت بۆ تۆپی‌ پێ‌ ی‌ ئیسپانیا له‌مێژوو دا.
به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌شی‌ به‌ده‌ست نه‌هێنا بێت ئه‌وا هیچ كارناكاته‌ بیرو ڕای‌
هاورێكانی‌ و ڕاهێنه‌ره‌كانی‌ و هانده‌رانی‌.
گواردیۆلا كاریگه‌ری‌ ته‌واوی‌ كرده‌ سه‌ریاری‌ تۆپی‌ پێ‌ و یاریزانێَكی‌ زۆر گرنگ بوولای‌ هه‌مووان.
بێ‌ گومان شوێنی‌ گواردیۆلا دیاره‌ له‌یاری‌ تۆپی‌ پێ‌ دا هه‌روه‌ك شوێنی‌ خۆی‌ كرده‌وه‌ له‌دڵی‌ هاورێ یانی‌
و هانده‌رانی‌ له‌ گشت جیهاندا..

هه‌رگیز  لێتان  خۆش نابم
گـه‌ر  له‌م  دونیایه‌ش نه‌توانم
ئامـاده‌ بن  بۆ ئـه‌و دونیا ،،
ئه‌بێ  شه‌رمه‌زاری  ده‌رگای خودام بن .......!!


انا لا اغار من احد......فالقمر لا يشبه نجوم مهما حصل


http://mzirin.com/up/uploads/jpg/3a6aad3991.jpg

66 Share

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء وه‌ره‌

فایەرفۆکس

فایەرفۆکس وێبگەڕێکە کە لە پێشتر وەک پرۆژەیەک لەژێر پرۆژەی mozilla بڵاوکرایەوە و پێشتر ناوی Phoenix و پاشانیش Mozilla Firebird و دواتریش گۆڕدرا بۆ Mozilla Firefox ئەم وێبگەڕە لە ساڵی ٢٠٠٤ زیاتر پەرەی سەند و پێشوازییەکی زۆری لێکرا لەلایەن بەکارھێنەرانییەوە.

ئامانج لەم پرۆژەیە بەرھەم ھێنانی وێبگەڕێکی باش بۆ مایکرۆسۆفت ویندۆز کە لە ساڵی ٢٠٠٢ وەک تاقیکاری بڵاوکرایەوە بە ناوی «Phoenix»، بەڵام لەدواییدا بەھۆی ئەوەی کە Phoenix Technologies کە بۆ بەرھەم ھێنانی BIOSـە ھەمان ناوی ھەیە ھاتە کێشە لەگەڵیدا و پاشان ناوی گۆڕدرا بۆ Firebird لە ساڵی ٢٠٠٣، ھەر لەھەمان ساڵدا بڕیاردرا ناو بنرێت «Mozilla Firebird» بۆ ڕزگاربوون لە ھەمان ناو کە ھەیە ئەویش خزمەتگوزاری بنکەی دراوەیە بە ناوی FirebirdSQL. پاشانیش بۆ جارێکی تر زۆریان لێکرا لەلایەن سەرچاوەی کۆدی کراوەوە کە ناوەکەی بگۆڕن، پاشان ناوەکەی گۆڕدرا بۆ «Mozilla Firefox» لە ڕێکەوتی ٩. ٢. ٢٠٠٤.

هه‌رگیز  لێتان  خۆش نابم
گـه‌ر  له‌م  دونیایه‌ش نه‌توانم
ئامـاده‌ بن  بۆ ئـه‌و دونیا ،،
ئه‌بێ  شه‌رمه‌زاری  ده‌رگای خودام بن .......!!


انا لا اغار من احد......فالقمر لا يشبه نجوم مهما حصل


http://mzirin.com/up/uploads/jpg/3a6aad3991.jpg

67 Share

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء وه‌ره‌

چیای ئیڤرست
لە زنجیرە چیای ھیمالایا لەسەر سنووری تبت و نیپاڵ . بەبەرزترین چیای جیھان دادەنرێت ، لوتکە بەرزەکەی کە بەبەفر داپۆشراوە ، بە ٩کم لەسەر ئاستی رووی دەریا مەزەندەکراوە . ئیڤرست چیا : چیای ئیڤرست بە بەرزترین چیای جیھان دەژمێردرێت ، نزیکەی ٩کم لەسەر ڕووی دەریا بەرزترە، یەکێکە لەو چیایانەی کە زنجیرە چیای ھیمالایای لێ پێکدێت دەکەوێتە سنووری تبت ونیپال و باکوری ھیند لەسەر دروستی و ڕاستی بەرزی چیای ئیڤرست ڕووپێوکاران جیاوازیان ھەیە . لەڕاپۆرتی تایبەتی نێردراوی بەریتانیدا ، کە لەسەرەتاکانی سەدەی نۆزدەدا ڕووپێوی ئەو چیایەیان کردووە ، بەرزییەکەی بە(٨٨٤٨)م تۆمارکراوە . بەڵام خەمڵاندنی ناڕەسمی واباوە سکە بەرزی چیایەکە (٨٨٨٢)مەترە . ئەم چیایە بەناوی جورج ئیڤرست (١٧٩٠-١٨٦٦)ز ، ناونراوە . کە بەڕێوەبەری گشتی ڕووپێوان بووە لە ھندستان . خەڵکی تبت ئەو کێوە بە (شومولونجما)و خەڵکی نیپاڵ یش بە(ساچارماپا) ناوی دەبەن . ئەم چیایە لە ڕووی جیۆلوجیەوە چیایەکی نوێیەو زۆر بەتەمەن نیە ، لە چینەکانی بەردی جیڕی پێکدێت . کە ئێستاش بەردەوام بە ھۆی جوڵانی ژێرەوەی بارستەی زەوی بە ھێواشی بەرەوسەرو پاڵدەنرێ . تەنیشتەکانی بەفر دایپۆشیوە، ھەرچەندە لوتکەکانی و لێوارەکانی ،بەھۆی توندی ئەو بایەی کە لەسەری ھەڵدەکات بەفری لێ نامێنێتەوە . بارودۆخی کەشوھەوای دەوروبەری چیایەکە بە ھیچ شێوەیەک بەکەڵکی ژیانی رووەکی و ئاژەڵی نایەت. لەوکاتەوەی بەریتانیەکان لە پەنجاکانی سەدەی نۆزدەھەمەوە بۆ یەکەمجار ئەم چیایەیان بینیوە ، زۆرلە چیانەوەردان(شاخەوانان) ھەوڵیانداوە بۆی سەرکەون . بەڵام ھەرەسھێنانەبەفریەکان و درزە قوڵەکان و گێژەڵوکە توندەکان ، سەرباری زۆر لێژی چیایەکە و کەمی ئۆکسجین لە ھەوادا . وایکردوە کەسەرکەوتن کارێکی زۆر سەخت بێت . یەکەمین ھەوڵەکانی سەرکەوتنی چیایەکە لەبیستەکانی سەدەی بیستەم ئەنجامدراوە . لەو ماوەیەدا (١٠)دە ھەوڵی سەرکەوتن دراوە . لەزۆربەیاندا چیانەوەردانی بەریتانی و سویسری بەیارمەتی کەسێک لە ھۆزی شیربا وەک رێنیشاندەرو کۆڵھەڵگر ، ئەنجامیانداوە ھەندێک لەو ھەوڵانەی کە لە ماوەی ١٩٢١ تاکو ١٩٥٢ ئەنجامدران ، توانیوویانە سەرکەوتن وە دەست بێنن ، بەڵام باردۆخی کەشوھەوا چیانەوەردانی لەھەڵگەڕان خستووە. لە کۆتاییدا بە شێویەکی کەم تا کورت توانراوە لووتکەکە ببەزێنن. بەھۆی زیاد بوونی زانیاری چیانەوەردان و چاکتر بوونی کەلو پەلەکانیان کە لەو ماوەیەدا پەرەی پێدراوە . کەلوپەلەکان بریتی بوون لە :- پێڵاو و جلوبەرگی چاک چنراوو گۆسکەی ئۆکسجین ھەڵگیراو و ئامێری بەتەل کێش سوک .سەرکەون ئیدموند ھیلاری نیوزلەندی ، بەھاورێیەتی رێنیشاندەرەکەی تەنزینگ نورگای ، کە یەکێک بووە لە ھۆزی شیربای نیپالی بۆیەکەمجار لە مێژوودا ، توانیان بۆ سەرچیای ئیڤرست سەرکەون ، ھەردووکیان لە نێردراوانی چیانەوەردانی بریتانی بوون کە جون ھنت سەرۆکایەتی دەکرد . ئەونێردراوە لە ١٠ی ئایاری ١٩٥٣ز کاتماندویان لە نیپاڵ جێھێشت لەڕووی خۆرئاواوە بە چیاکە گەیشتن ، کە تاکو ئەوکاتە بەکەڵکی پێھەڵـگەڕان دەھات . چیانەوەردان لەکاتی بەرەوپێشچونیان زنجیرەیەک سەربازگەیان لەرێگەکەیاندا دامەزراند لەگەڵ کەمبوونەوەی ژمارەی کەسەکان لەھەر سەربازگەیەکدا . دوا سەربازگەش خێوەتێکی بچوک بووە ھێلاری و تنزینگ لە بەرزی ٨٥٠٤مەتر دایانمەزراند. دواتر ھەردوکیان لە ٢٩ حوزەیرانی ١٩٥٣ز گەیشتنەلووتکە. لەساڵی ١٩٥٦ز نێردراوێکی سویسری دووجار لە چیای ئیڤرست سەرکەتن . ھەرئەم نێردراوەش یەکەم دەستەبوو گەیشتە لوتکەی لھوتس ، کە لە جیھاندا بەپلەی چوارەم دی لەبەرزیدا . لەساڵی ١٩٦٣ نێردراوێکی ئەمرێکی چیانەوەردان کە نورمان .ج . دیھرنفورس سەرکرایەتی دەکرد ، لە ١ی حوزەیران دووئەندامیان بەناوی توماس ھورنباین و ولیەم .ف. ئینسولد توانیان لە ڕووکارە سەختەکانی خۆرئاواوە سەرکەن ، یەکەم کەس بوون توانیان ئەم ئەرکە لەم ڕووەوە ئەنجام بدەن . لە ٢٢ی حوزەیرانی گەیشتنە لوتکەی چیایەکە . دوگال ھاستون و دوگ سکون توانیان لە چیاکە سەرکەون و لەڕووکاری خۆر ئاوای باشوور بگەنە لووتکە . یەکەم کەسبوون توانیان ئەم ئەرکە ئەنجام بدەن . کە لە نێردراوی بەریتانی بوون . لە ١٠ی حوزەیرانی ١٩٨٠ز دووکەس لە ئەندامی نێردراوی چیانەوەردانی ژاپۆنی سەرکەوتن ئەوانیش تاکاش ئۆزاکی و تسونیو شیگیھیرو بوون ، کە توانیان لە ڕووکاری باکورەوە سەرکەون . یەکەم کەسبوون توانیان ئەم ئەرکە ئەنجام بدەن ، بۆ یەکەمجار لە ٥ی حوزەیرانی ١٩٨٨ز، دوو نێردراوی چیانەووەردان لە دوو ڕووکارەوە گەیشتن ئەندامەکان لە دوو ژاپۆنی و دووچینی و دوو نیپالی پێکاھاتبوون و تیپی ھەڵگەڕانی یەکەم لە سێ کەس پێکھاتبوون ، لە نیپاڵەوە لە ڕووکاری باشورەوە دەستیان بە ھەڵگەران کرد .پێ ھەڵـگەڕانی دووەم کە لە ھەشت کەس پێکھاتبوو، لە ڕووکاری باکوور لە تبتەوە دەستیان بە ھەڵگەران کرد ئەندامانی ھۆزی شیربا بانگەشەی ئەوە دەکەن کە بونەوەرێک ھەیە پێی دەگوترێ (یتی)یان پیاوی سەھۆڵی ترسناک لە ناوچەی دەوروبەری چیای ئیڤرست نیشتەجێە ، کەچی چیانەوەردان ئەم بونەوەرەیان نەبینیوە. لە ژێر وێنەی کۆتایی یەکێک لە نێردراوان: لەھەرقۆناغێکدا سەربازگەیەک دادەمەزرێنن ئەم وێنەیە سەربازگەی نێردراوی بەریتانیە لەساڵی ١٩٨٧ز . کەھەوڵیاندا لەرووکاری باکوری خۆرھھڵاتەوە سەرکەون . کەکەس پێشتر نەیتوانیوە لەوێوە سەرکەوێت . کەچی بەفرەکڕێوە شکستی بە نێردراوەکە ھێناو ھەوڵەکە سەری نەگرت .

هه‌رگیز  لێتان  خۆش نابم
گـه‌ر  له‌م  دونیایه‌ش نه‌توانم
ئامـاده‌ بن  بۆ ئـه‌و دونیا ،،
ئه‌بێ  شه‌رمه‌زاری  ده‌رگای خودام بن .......!!


انا لا اغار من احد......فالقمر لا يشبه نجوم مهما حصل


http://mzirin.com/up/uploads/jpg/3a6aad3991.jpg

68 Share

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء وه‌ره‌

فيزيا

به‌رهه‌مه‌ ته‌كنۆلۆژییه‌كان زۆربه‌یان تیشكی لیزه‌ر به‌كاردێنن،وه‌ك ئامێری ڤیدیۆ (C.D) و ئامێره‌كانی پزیشكی ددان و ئامێری بڕین و له‌حیم زۆر بواری تر .
ئه‌م هه‌موو ئامێره‌ لیزه‌ر به‌كاردێنن ئه‌مه‌ش تایبه‌تمه‌ندی ده‌داته‌ لیزه‌ر كه‌ له‌ سه‌رچاوه‌كانی تری رووناكی جیای ده‌كاته‌وه‌،له‌ به‌شی داهاتوودا به‌شێوه‌یه‌كی ساناكراو باسی لیزه‌ر ده‌كه‌ین.
وشه‌ى لیزه‌ر (LASER) بریتییه‌ له‌ پیتی یه‌كه‌می وشه‌كانی ئه‌م ڕسته‌یه‌:
(Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation ) كه‌ مانای به‌هێزكردنی(گه‌وره‌كردنی ) رووناكی (Light Amplification) به‌هۆى كاراكردنی ده‌ردانی (Stimulated Emission) تیشكی كارۆموگناتیسی (Radiation) كه‌ یه‌كه‌م ئامێرى لیزه‌ر له‌ ساڵی (1960 )ز له‌ لایه‌ن زانا میمان (T.H.Maiman) دروستكرا به‌ به‌كارهێنانی یاقوت وه‌ به‌ لیزه‌ری یاقوت ناونرا (Ruby Laser) .
پێكهاته‌كانی ئامێری لیزه‌ر :
1- سه‌رچاوه‌یه‌كی رووناكی : ئه‌م به‌شه‌ وزه‌ ده‌به‌خشێته‌ مادده‌ی چالاكی ناو ئامێری لیزه‌ر سه‌رچاوه‌ی وزه‌ به‌نده‌ له‌سه‌ر جۆری لیزه‌ر،ئه‌م سه‌رچاوه‌یه‌ له‌وانه‌یه‌ كاره‌بایی بێت وه‌ك له‌ ئامێری لیزه‌ری ئارگۆن و ئامێری دووه‌م ئۆكسیدی كاربۆن یان رووناكی فلاش له‌ ئامێری (سباغی) .
2- به‌شه‌كانی ناوه‌وه‌ی ئامێری لیزه‌ر: ئه‌م به‌شه‌ پێكهاتووه‌ له‌ بۆرییه‌ك و ژماره‌یه‌ك ئاوێنه‌ له‌ كۆتایی بۆڕییه‌كه‌ كه‌ یارمه‌تی شكانه‌وه‌ی تیشك ده‌دات به‌مه‌ش هێزی تیشكه‌كه‌ زیاد ده‌كات ،فۆتۆنه‌كانی تێپه‌ڕیو به‌ناو بۆڕییه‌كه‌ ده‌شكێنه‌وه‌ بۆ دواوه‌ له‌ناو لیزه‌ر ،هه‌رجارێ كه‌ تیشكه‌كه‌ ده‌شكێته‌وه‌ بۆ دواوه‌ و پێشه‌وه‌ له‌ ڕێگای ئاوێنه‌ى تایبه‌ت له‌ كۆتایییه‌كانی بۆڕییه‌كه‌ ژماره‌ی گه‌ردیله‌كان زیاد ده‌كات و ژماره‌ی فۆتۆنه‌كان زیاد ده‌كات به‌مه‌ش هێزی تیشكی لیزه‌ر زیاد ده‌بێ له‌ كۆتایی ئاوێنه‌كان كونێك هه‌یه‌ كه‌ ڕێگا ده‌دات به‌ بڕێكی كه‌م له‌ تیشكی لیزه‌ر پێى تێپه‌ڕێ بۆ ده‌ره‌وه‌ له‌ ڕێگای قۆڵێكی تایبه‌ت كه‌ له‌ كۆتایییه‌كه‌ی تیشكی لیزه‌ر ده‌رده‌چێ بۆ ئه‌وه‌ى به‌ر ئه‌و شوێنانه‌ بكه‌وێت به‌ مه‌به‌ستی چاره‌سه‌ركردن.
3- ڕێنیشانده‌رى تیشكی لیزه‌ر : تیشكی لیزه‌ر نابیندرێ له‌به‌ر ئه‌وه‌ تیشكێكى كزى هیلیۆم و نیۆن به‌كاردێ ،بۆئه‌وه‌ى شوێنی تیشكی لیزه‌ر بزانین له‌كاتى چاره‌سه‌ركردنى نه‌خۆشى چونكه‌ شوێنى به‌ركه‌وتنى تیشكێكى كزى هیلیۆم و نیۆن هه‌مان شوێنى به‌ركه‌وتنى تیشكێكى لیزه‌ره‌ .
چۆنیه‌تى كاركردنى ئامێرىلیزه‌ر :
ئامێرى لیزه‌ر هه‌ڵده‌ستێ به‌گه‌وره‌كردنى رووناكى وه‌ك زێیى میسیسپى ئاوى زیاده‌بێ به‌ئاوى لقه‌كانى چونكه‌ رووناكى پێكهاتووه‌ له‌كۆمه‌ڵه‌ ڕه‌نگێكى بینراو و نیمچه‌ بینراو ، ئامێرى لیزه‌ر هه‌ڵده‌ستێ به‌یه‌كخستنیان له‌ یه‌ك له‌ره‌له‌رى زۆر به‌هێز كه‌جیاوازه‌ له‌و تێكه‌ڵه‌ له‌ره‌له‌ره‌ى رووناكى ئاسایى،ئه‌م كاره‌ میكانیكییه‌ له‌رێگاى به‌لوورى نیمچه‌ ڕوون ده‌بێ كه‌گه‌ردیله‌ى تیشكدارى وه‌ك كرۆمى تێدایه‌،كاتێ ئه‌م به‌لوورانه‌ به‌رسه‌رچاوه‌یه‌كى به‌هێزى رووناكى ده‌كه‌ون ئه‌و ئه‌لیكترۆنانه‌ى كه‌له‌ده‌ورى ناووك ده‌سووڕێنه‌وه‌ هێزێكى زۆر وه‌رده‌گرن و ده‌چنه‌ خوولى به‌رزتر به‌مه‌ش ده‌كه‌وێته‌ بارێكى ناجێگیر كه‌ واىلێده‌كات بگه‌ڕێته‌وه‌ بارى جێگیرى خۆى به‌گه‌ڕانه‌وه‌ى ئه‌لیكترۆنه‌كان بۆ خوولی كۆنی خۆیان له‌م گه‌ڕانه‌وه‌یه‌دا بڕێك وزه‌ ده‌رده‌چێ له‌شێوه‌ى تیشك .
به‌شێوه‌یه‌كی سه‌ره‌كی گشت توخمه‌ تیشكداره‌كان به‌ هه‌مان شێوه‌ى سه‌ره‌وه‌ كارده‌كه‌ن،به‌ڵام له‌ ئامێرى لیزه‌ر ئه‌م كرداره‌ كۆنتڕۆل كراوه‌ به‌شێوه‌یه‌ك كه‌ گشت ئه‌لیكترۆنه‌كان تیشكێك دروست ده‌كه‌ن به‌هه‌مان وزه‌ و هه‌مان له‌ره‌له‌ر.ئه‌م هه‌موو تیشكانه‌ كۆده‌كرێنه‌وه‌ له‌ تیشكێكی یه‌كگرتووی زۆر به‌هێز كه‌له‌توانایدا هه‌یه‌ هه‌ر كانزایه‌ك بتوێنێته‌وه‌ .له‌به‌ر یه‌كگرتوویی ئه‌م تیشكه‌ لیزه‌ر ده‌توانێ بگاته‌ دووریه‌كی زۆر به‌هێلێكی ڕاست بێ په‌رش و بڵاوبوونه‌وه‌.
سیفه‌ته‌كانی تیشكی لیزه‌ر :
سێ سیفه‌تی سه‌ره‌كی هه‌یه‌ كه‌ تیشكی لیزه‌ر جیا ده‌كاته‌وه‌ له‌ سه‌رچاوه‌كانی تری تیشك :
1- (Collimated) واته‌ تیشك به‌ هێڵێكی ڕاست ده‌ڕوا بێ لاربوون، هه‌رچه‌ند دووریه‌كی زۆر ببڕی له‌م رێگایه‌ وزه‌یه‌كی زۆر كه‌م ون ده‌كات. تیشكی لیزه‌ر به‌ هه‌زار جار بریسكه‌دارتره‌ له‌ رووناكی ڕۆژ و تیشكه‌كه‌ى .
2- تاك ڕه‌نگه‌ (mono-chromatic) واته‌ یه‌ك له‌ره‌له‌ری هه‌یه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ تیشكی لیزه‌ر تیشكێكی بێگه‌رده‌، به‌پێچه‌وانه‌ى تیشكی سپی كه‌ فۆتۆنی به‌ڕه‌نگی جیاواز و دریِژی شه‌پۆلی جیاواز به‌ هه‌موولایه‌ك بڵاوده‌كاته‌وه‌ .
3- (Cohorent) واته‌ هه‌موو شه‌پۆلی رووناكی به‌ هاورێكى ده‌گوازرێته‌وه‌ له‌ هه‌موو كاتێك و بۆشاییه‌ك.مه‌وداى رووناكی ئاسایی گلۆپ تێكه‌ڵه‌ له‌ دریِژى شه‌پۆلی جیاواز كه‌به‌ هه‌موو لایه‌ك بڵاوده‌بێته‌وه‌ وه‌ پێی ده‌ڵێن (Cohorent) .
جۆره‌كانی لیزه‌ر :
لیزه‌ر زۆر جۆری هه‌یه‌ كه‌ به‌پێی به‌كارهێنانه‌كانی ده‌گۆرێ ئه‌ویش ده‌گه‌رێته‌وه‌ بۆ جۆری ئه‌و مادده‌یه‌ی به‌كارهاتووه‌ له‌ به‌رهه‌مهێنانی لیزه‌ر كه‌ هه‌ندێكیان له‌ دۆخى ڕه‌قن و هه‌ندێكیان له‌ دۆخى شلن و هه‌ندێكیان له‌ دۆخى گازن .جۆری مادده‌ی جیاواز به‌كار دێ بۆ جیاكردنه‌وه‌ی جۆری لیزه‌ر و ناونانی، بۆ نموونه‌ لیزه‌ری هیلیۆم-نیۆن (He-Ne) واته‌ مادده‌ی به‌كارهاتوو بریتییه‌ له‌تێكه‌ڵی هیلیۆم و نیۆن و لیزه‌ری یاقوت واته‌ ئه‌و مادده‌یه‌ى كه‌ لیزه‌ری لێ به‌رهه‌م هاتووه‌ بریتییه‌ له‌ یاقوت،نموونه‌ى جۆره‌كانی جیاوازی لیزه‌ر ئه‌مانه‌ن :
1- لیزه‌ری گازی (Gas Laser): كه‌پشت به‌توخمێكی گازی وه‌ك هیلیۆم و نیۆن و گازی دووه‌م ئۆكسیدی كاربۆن ده‌به‌ستێ كه‌ درێژی شه‌پۆلیان له‌ مه‌ودای تیشكی ژێر سوور دایه‌ و به‌كاردێ له‌ بڕینی ته‌نه‌ ڕه‌قه‌كان چونكه‌ وزه‌یه‌كی زۆری هه‌یه‌.
2- لیزه‌ری دۆخی ڕه‌ق (solid state laser) : به‌و جۆره‌ لیزه‌ره‌ ده‌گوترێ كه‌ له‌مادده‌یه‌كی ڕه‌ق یان زیاتر دێته‌كایه‌وه‌ وه‌ك یاقوت (ruby) یان تێكه‌ڵی ئه‌له‌منیۆم و یتریم و نیودینیم (neodymium, yttrium, aluminum) كه‌ به‌ناوی كورتكراوه‌ی (TAG) ناوده‌برێ درێژی شه‌پۆلی له‌ مه‌ودای تیشكی ژێر سووره‌.
3- لیزه‌ری ئێكزیمه‌ر (Excimer Laser) به‌و جۆره‌ لیزه‌ره‌ ده‌گوترێ كه‌ گازه‌ ته‌مبه‌ڵه‌كانى وه‌ك كلۆر و فلۆر وكریبتۆن و ئارگۆن به‌كار دێنی بۆ به‌رهه‌مهێنانی لیزه‌ر ئه‌م جۆره‌ گازانه‌ تیشكی لیزه‌ر به‌ درێژی شه‌پۆل له‌ مه‌ودای تیشكی سه‌روی وه‌نه‌وشه‌یی به‌رهه‌م دێنی .
4- لیزه‌رى ڕه‌نگاو ڕه‌نگ (dye laser) كه‌ پێكهاتووه‌ له‌ مادده‌ى ئۆرگانی وه‌ك رۆدامینى (rhodamine 6G) تواوه‌ له‌ ئاوێته‌ى ئه‌لكهولی كه‌ ده‌توانرێت درێژی شه‌پۆلی لیزه‌ره‌كه‌ دیار بكرێت.
5- لیزه‌ری نیمچه‌ گه‌یه‌نه‌ره‌كان (semi-conductor) : هه‌ندێ جار به‌ لیزه‌ری دایۆد ناوده‌برێ كه‌پشت به‌مادده‌ نیمچه‌ گه‌یه‌نه‌ره‌كان ده‌به‌ستێ بۆ به‌رهه‌مهێنانی لیزه‌ر كه‌ قه‌باره‌یه‌كی بچووكی هه‌یه‌ و به‌ وزه‌یه‌كی كه‌م كارده‌كات له‌ ئامێری وه‌ك (C.D) و پرێنته‌ری لیزه‌ر.
جۆری مادده‌ی به‌كارهاتوو بۆ به‌رهه‌مهێنانی لیزه‌ربه‌پێی درێژی شه‌پۆلی پێویست ده‌ستنیشان ده‌كرێ،بۆ نموونه‌ درێژی شه‌پۆلی لیزه‌ری یاقوت (694 nm)ه‌،هه‌روه‌ها لیزه‌ری گازی دووه‌م ئۆكسیدی كاربۆن له‌ بڕینی كانزا ڕه‌قه‌كان به‌كار دێ چونكه‌ درێژی شه‌پۆلی له‌ مه‌ودای تیشكی ژێر سوور دایه‌ كه‌ تیشكێكی گه‌رمییه‌ ئه‌گه‌ر به‌چڕى له‌ كانزا بدرێ ده‌یتوێنێته‌وه‌.
ئه‌م خشته‌یه‌ی خواره‌وه‌ جۆری لیزه‌ر و درێژی شه‌پۆلی لیزه‌ر دیار ده‌كات
جۆری لیزه‌ر درێژی شه‌پۆلی لیزه‌ر (nm)
Argon Fluoride (uv) 193
Krypton Fluoride (uv) 248
Xenon Chloride (uv) 308
Nitrogen (uv) 337
Argon (blue) 488
Helium Neon (green) 514
Helium Neon (red) 633
Rhoda mine 6G dye (tunable) 570-650
Ruby (CrAlO3) (RED) 694
Nd:Yag (NIR) 1064
Carbon Dioxide (FIR) 1060

پۆلینكردنى لیزه‌ر :
لیزه‌ر بۆ چوار جۆر پۆلین ده‌كرێ به‌پێى ترسناكى له‌سه‌ر خانه‌ی زیندوو،كاتێك كار له‌گه‌ڵ لیزه‌ر ده‌كه‌ین پێویسته‌ پۆلینی لیزه‌ر ده‌ستنیشان بكرێ كه‌ ئه‌مانه‌ن :
پۆلینی یه‌كه‌م ( Class I ) : وزه‌ى تیشكی لیزه‌ر له‌م جۆره‌دا زۆر كه‌مه‌ و مه‌ترسیدار نییه‌ .
پۆلینی یه‌كه‌م (Class IA) : ئه‌م پۆلینه‌ لیزه‌ره‌ زیان ده‌گه‌ێنیته‌ چاو كاتێ سه‌یرى تیشكه‌كه‌ ده‌كه‌ین، به‌كاردێت له‌ سوپه‌رماركێته‌كان ،وزه‌ى ئه‌م لیزه‌ره‌ ده‌گاته‌ (4 mW) .
پۆلینی دووه‌م (Class II) : رووناكى ئه‌م جۆره‌ لیزه‌ره‌ ده‌بینرێ، وزه‌ى له‌ ( 1 mW) تێپه‌ڕناكات
پۆلینی سێیه‌م (Class IIIA) : وزه‌ى تیشكی لیزه‌ر له‌م جۆره‌دا ناوه‌نجیه‌ و ده‌گاته‌ (1-5Mw) مه‌ترسیداره‌ ئه‌گه‌ر تیشكه‌كه‌ ڕاسته‌وخۆ به‌ر چاو بكه‌وێت .
پۆلینی سێیه‌م (Class IIIB) : وزه‌ى تیشكی لیزه‌ر له‌م جۆره‌دا له‌ مام ناوه‌نجی زیاتره‌
پۆلینی چواره‌م (Class IV) : وزه‌ى تیشكی لیزه‌ر له‌م جۆره‌دا زۆر به‌ هێزه‌ و ده‌گاته‌ (500Mw) بۆ تیشكی به‌رده‌وام، بۆ تیشكى پچڕ پچڕ ده‌گاته‌ (10 j/cm2) مه‌ترسیداره‌ له‌سه‌ر چاو و پێست له‌به‌رئه‌وه‌ پێویسته‌ له‌ كاتی به‌كارهێنانى ئه‌م جۆره‌ لیزه‌ره‌ رێنمایییه‌كانی خۆپاراستن به‌كار بهێنرێ.
به‌كارهێنانه‌كانى لیزه‌ر :
به‌كارهێنانه‌كانى لیزه‌ر له‌پیشه‌سازیدا :
له‌ ساڵی (1960 )ز كه‌بۆ یه‌كه‌م جار تیشكى لیزه‌ر دۆزرایه‌وه‌و له‌پیشه‌سازیدا به‌كارهات به‌تایبه‌تى له‌ پێوان (measurements) و ڕێكخستنى(Alignment) ئامێره‌كانى بینین و خه‌تى كاره‌با و له‌ئامێره‌كانى پێوان هه‌روه‌ها له‌ بوارى بڕین و له‌حیم و تاواندنه‌وه‌و به‌هه‌ڵمكردن به‌كاردێ،هه‌روه‌ها له‌ دروستكردنى سوڕى ئه‌لیكترۆنى و پیشه‌سازى شووشه‌ و زۆر بوارى تر به‌كاردێ .
به‌كارهێنانه‌كانى لیزه‌ر له‌ بوارى پزیشكیدا :
لیزه‌ر له‌ بوارى پزیشكیدا به‌فراوانى به‌كاردێت له‌چاره‌سه‌ركردن و نه‌شته‌رگه‌رى و ددان سازى وچاره‌سه‌رى چاو وه‌ دابه‌ش ده‌كرێ به‌گوێره‌ى جۆرى لیزه‌ر وه‌ك لیزه‌رى دووه‌م ئۆكسیدى كاربۆن و لیزه‌رى نایترۆجین و لیزه‌رى ئه‌كزیمه‌ڕ هه‌ندێ جاریش به‌گوێره‌ى به‌كارهێنانه‌كانى دابه‌ش ده‌كرێ وه‌ك چاره‌سه‌ركردن و نه‌شته‌رگه‌رى و به‌یه‌ك به‌ستنى موولووله‌ى خوێن و ده‌ستنیشان كردنى نه‌خۆشى .
به‌كارهێنانه‌كانى لیزه‌ر له‌ بوارى سه‌ربازیدا :
زۆربه‌ی توێژینه‌وه‌كانی لیزه‌ر بۆ به‌كارهێنانی له‌ بواری سه‌ربازی بوو له‌به‌ر ئه‌وه‌ ئه‌م توێژینه‌وانه‌ زۆر به‌نهێنی مانه‌وه‌ و پاش چه‌ند ساڵێك ئاشكرا كران،له‌م به‌كارهێنانانه‌ش كۆنتڕۆڵی ته‌قه‌مه‌نی و ته‌قاندن له‌ دوره‌وه‌و ده‌ستنیشانكردنی ڕێڕه‌و ی مووشه‌ك (رۆكێت) و به‌دواكه‌وتنی ئامانجی سه‌ربازی و توانای گۆڕینی ڕێڕوه‌ی مووشه‌ك( رۆكێت) و له‌ چه‌كی شه‌ڕی ئه‌ستێره‌كان وه‌ پوچه‌ڵكردنه‌وه‌و وكوێركردنی ئامێره‌كانی ئه‌لیكترۆنی دوژمن .
به‌كارهێنانه‌كانى لیزه‌ر له‌ بواره‌كانی ئاساییدا:
له‌ژیانی ڕۆژانه‌دا لیزه‌ر به‌كاردێت له‌ ئامێره‌كانی (C.D) و پرێنته‌ری لیزه‌ر و تیشكی ڕه‌نگاوڕه‌نكی لیزه‌ری تایبه‌ت به‌ ئاهه‌نگه‌كان و زۆر بواری تر .
به‌كارهێنانی لیزه‌ر له‌ بواری تایبه‌ت :
لیزه‌ر به‌كاردێت له‌ توێژینه‌وه‌كانی زانستی و بواری ئاسمان وهه‌ندێ بواری تر .

هه‌رگیز  لێتان  خۆش نابم
گـه‌ر  له‌م  دونیایه‌ش نه‌توانم
ئامـاده‌ بن  بۆ ئـه‌و دونیا ،،
ئه‌بێ  شه‌رمه‌زاری  ده‌رگای خودام بن .......!!


انا لا اغار من احد......فالقمر لا يشبه نجوم مهما حصل


http://mzirin.com/up/uploads/jpg/3a6aad3991.jpg

69 Share

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء وه‌ره‌

رابورت له سه ر ميزوو و جوكرافياي سليماني


شارى سلێمانى
تەوەرەى يەکەم/
لايەنى جوگرافيەکەى:
سلێمانى شارێکى گەورەو گرينگى کوردستانى باشوورە کەوتووەتە خۆرئاواى دەشتى شارەزوورەو لەنێوان شاخى گۆيژەو گڵەزەردە تا تاسلوجە بەرزيەکەى لە ڕووى دەرياوە 853م مەڵبەندى پارێزگاى سلێمانيە دانيشتوانەکەى لە600000 کەس پترە شارێکى جوان و دڵگيرەو شوێنى گەشت و گوزارە.1
ناوچەى سلێمانى دەکەوێتە بەشى ژووروى عيراق بەلاى ڕۆژهەڵاتدا وەبەشى ڕۆژهەڵاتى ڕۆژهەڵاتى خوارووى ناوچە شاخاويەکانەوە لاى ژووروى ناوچەى هەولێرەو لاى خوارووى ناوچەى ديالى يەو لاى ڕۆژهەڵاتى ئێرانەو بەلاى ڕۆژئاواشيدا ناوچەى کرکوک و تکريتە.2
شوێنى سلێمانى بەگوێرەى هێڵى درێژى دەکەوێتە نێوان هێڵى درێژى (46،20،44،32)پلەى خۆرهەڵاتى هيڵى پانى(44،32،36،31)پلەى باکور لەسەرچاوەيەکى تردا دەڵێت سلێمانى دەکەوێتە نێوان هێڵى درێژى (37،21،45)پلەو (33،8،45)پلەى ڕۆژهەڵات وبازنەى پانى (11،32،25)پلەو(4، 35،35)پلەى باکور.3
پانتايى نلوچەى سلێمانى (13368)کم2 کەواتە 3،6 لەگشت پانتايى عيراق پێک دەهێنێت کەهەمووى (438317)کم2. 4

1-ئينسايکلۆپيدياى گشتى:ياسين سابر سالح،سلێمانى2005،ل604.
2-سلێمانى شارەگەشاوەکەم:ل12.
3-کتێبى سلێمانى:توێژينەوەى خوێندکارانى بەشى جوگرافياى زانکۆى سلێمانى،ل15.
4-سلێمانى شارە گەشاوەکەم:ل12.
30

سلێمانى بەشێوەيەکى گشتى لێژايى يەکى تاڕاددەيەک زۆرى هەيە لەنێوان باکوورو باشوور،ڕۆژهەڵات بۆ ڕۆژئاواى بەرزايى و گردو گردۆڵکەو شيوو دۆڵى زۆرى تيادايە شوێنى شار دەڕوانێت بەسەر دەشتێک کە لەبەر دەم شاخى ئەزمەڕەوە کە(1702)م بەرزە دەست پێ دەکات کە يارمەتيى داوە بۆ گەشت کردن وگرنگيى زياتر کردووە لەڕووى بازرگانيەوە.1واتە دەکەوێتە بنارى چياى (گۆيژەو ئەزمەڕ).2

بەرزى ونزمى لە سلێمانى دەکرێت بە دوو بەشەوە:
يەکەم/ناوچەى چياى نزم و گردو تەپۆڵکە، کە ئەمەش بريتيە لە دەشت و شيوو دۆڵ تا دەگاتە چياو بەرزايى لە نێوان (200-1000)م دايە.

دووەم/ناوچەى چيا سەرکەشەکان:دەکەوێتە نزيک ئێران و بەرزايى يەکەشى(1000-3600)م دايە چياکان بە زنجيرەيەک بەيەک کشاون لەژوورووى خۆرئاواوە بەرەو خوارووى خۆرهەڵات ونێوانيانيشيان دەشت و دۆڵە وە تاوەکو لەسنوورى ئێران نزيکتر ببينەوە زياتر لوتيان بەرز دەکەنەوە.3

1-کتێبى سلێمانى:ل15.
2-کردستان جنوبيە في قرن السابع عشر والپامن عشر:ل63.
3-سلێمانى شارە گەشاوەکەم:ل12-13.

سلێمانى ناوچەيەکى زۆر دەوڵەمەندە بەبەرهەمهێنانى گەنم بە ئاراستەى باکورى خۆر ئاوا وەهەروەها شوێنێکى بە ئاوە ،سەرەڕاى ئەمەش شوێنێکى ستراتيجيش بووە بۆ لايەنى سەربازى و دەکەوێتە دەکەوێتە ڕۆژئاواى ئەو زنجيرە چياکانەوە.1
ئاوو هەواى ناوچەى سلێمانى بە زۆرى لەئاوو هەواى دەرياى سپي ناوەڕاست دەکات تەنها دەشتى کەلار نەبێت کە جياوازە.وە پلەى گەرماى لەهاوين دەگاتە (39)پلەى سەدى و بەرەو خوار دەبێتەوە تا(24)پلە. ڕێژەى بارانيش لە ساڵێکدا هەشت مانگ دەبارێت تەنها چوار مانگ نەبێ کە حوزەيران و تەمموزو ئاب و ئەيلولن.2

دەتوانين بڵێين ئەو گەشە کردنە خێرايەى سلێمانى دەگەڕيِتەوە بۆ شوێنى شارەکە کە ڕێڕەوى (بغداد-کرکوک)لە نێو ڕێڕەوى (بازيان)دا دەڕوات بۆ بانى ئێران لە ڕێگەى (کرماشان وهەمەدان و سنە وبانە ) بە ڕێڕەوێکدا کە پێيدا تێپەڕ دەبێت.3

1-کردستان جنوبيە في قرن التسع عشرو الپامن عشر:ل63.
2-سلێمانى شارە گەشاوەکەم :ل13.
3-کتێبى سلێمانى :ل16.

ژمارەى دانيشتوانى سلێمانى لەسەردەمى بابانەکان
زانياريى تەواومان لەبەر دەستدا نيە لەسەر ژمارەى دلنيشتوانى سلێمانى لە سەروتاى درووست بوونيدا،بەلاًم دواى تەواو بوونى بە 36 ساڵ ژمارەيان گەيشتووەتە دە هەزار کەس.1 وە ژمارەى ماڵە کانيشى 2144 ماڵ بووە کە 130 ماڵى جولەکەو نۆ ماڵى کلدانى و پێنج ماڵى ئەرمەني، لێبووە.2
وە مەڵبەندى جولەکەکان لە ناو شارى سلێمانى بريتى بوو لە گەڕەکى (شێخ عباس) واتە لە خوارووى شارەوە نزيک بە ڕىِ ى قەرە قۆغان بووە،بەرامبەر بە ماڵەکانى (وڵوبە) ئەم شوێنەش لە سەردەمى عوسمانيەکاندا ئاوەدان کراوەتەوە،هەر سەبارەت بە جولەکەکان دەڵين لە قەڵاچوالانەوە هاتوونەتە سلێمانى.3

ئەم شارە هەر لە سەرەتاى دامەزراندنى يەوە پرۆژەى ئاوو زێرابى تايبەتيى بۆ کراوە ،وە چەند چەشنە پيشەسازيەکيشى تيادا دامەزرا ،وەک سابوون درووست کردن وچنين وڕستن وجۆڵايى و موتابخانەو دەباخانە ، جگە لەمانە هەندێ پيشەسازى تريش لەشارەکەدا هەبوو وەک چەخماخسازى وکارگەچى و...هتد.4

1-مێژووى سلێمانى:عزالدين مستەفا رسول،چ1،ل6.
2-تاريخى سلێمانى وە ووڵاتى:ل67.
3-جولەکەکانى شارى سلێمانى:بەرزان ئەحمەد کوردە،سلێمانى2007،ل43 ،49.
4-مێژووى سلێمانى:ل20.

بەشى سێ يەم
تەوەرەى دووەم
سلێمانى لە مێژوودا
مێژووى درووست کردنى سلێمانى دەگەڕێتەوە بۆ ساڵى 1784ز کەوا لەو ساڵەدا بابانەکان پايتەختى ميرنشينەکەيان لە قەڵاچوالانەوە گواستەوە بۆ ئەم شارە تازەيە.1
پێش درووست کردنى سلێمانى پايتەختى بابانەکان لە قەڵاچولان بوو، کەئەمەش دەکەوێتە هەرێمى شارباژێڕ لەلاى ڕۆژهەڵاتى چياى ئەزمەڕدا لەسەر يەکێک لە لقەکانى (زابى بچووک)ە ئەم شوێنەش مێژوويەکى زۆر کۆنترى هەيە لە ميرنشينى بابان،بەڵام هيچ گرينگيەکى پى َ نەدراوە لەماوەى (1669-1784)بوو بوو بە ناوەندێکى دەسەڵات گێڕى بابانەکان.2

چۆنيەتى هەڵبژاردنى شوێنى شارەکەش هەر دەگەڕێتەوە بۆ خودى ئيبراهيم پاشا خۆى کەوا ڕۆژێک لەگەڵ دەست و پێوەندەکانى بۆ ڕاو کردن هاتبووە سەرى ئەزمەڕ،کاتێ کە پاشا سەرنجى ئەو هەموو دەشتە پان و بەر بڵاوە دەدا بەخۆشى و جوانى دێتە بەر چاوى و ڕوو دەکاتە هاوڕێيانى و دەڵێ:کوڕينە ئێمە بە ناڕەوا لەو تەنگەبەرايەتيەى قەڵاچوالان دانيشتووين بڕواننە ئەم دەشت و دەرە بەر بڵاوە، واديارە ئاويشى هەيە بە ڕاستى ئێوە بۆ پايتەخت باشە.3

1-کتێبى سلێمانى:ل11.
2-کردستان جنوبيە:ل61.
3-فەقێ ئەحمەدى دارەشمانە:محمد فيدا،چ1:ل77.

هەروەها پێشتريش محمود پاشاى مامى لە نزيک گوندى (مەڵکەندى)يەوە سەرايەکى درووست کردبوو کەبە تەمابوو بيکاتە مەڵبەندى حوکمڕانى ،بەڵام فرييا نەکەوت تەواوى بکات لايان برد لە دەسەڵات دواتر ئيبراهيم پاشا درێژەى بەم پڕۆژەيە داو توانيى بنکەى حوکمڕانى لە قەڵاچوالانەوە بگوازێتەوە بۆ ئەوێ ،بۆ ئەمەش خانووەکانى قەڵاچوالانيان ڕخاندو دارو پەردووەکانيان لەدرووست کردنى خانووەکانى سلێمانيدا بەکارهێنا .1
تەنانەت دارو پەردووى مزگەوتەکەشيان هێناوەو لە درووست کردنى مزگەوتى گەورەى سلێمانيدا سووديان لێ وەرگرتووە.2
ئيبراهيم پاشا لەلايەکەوە لەگەڵ ڕێکخستنى ئيش وکارى ميرنشين و بڵاو کردنەوەى دادپەروەرى خەريک بوو لەلايەکى تريشەوە هەر لە نزيک سەراکەى محمود پاشاى ماميدا کە لەساڵى 1196ک لە نزيک گوندى مەڵکەنديەوە درووست کرابوو ،دەستى کرد بەدرووست کردنى بيناى شارێک و هەر لەدەورى سەراکەدا هەندێ خانوو ومزگەوت و حەمام و بازاڕو خانى درووستکرد.3
واپێدەچێت بابانەکان هەندێ کات بيريان لەوە کردبێتەوە کەپايتەختەکەيان بگوازنەوە بۆ شوێنێکى لەبارتر،لەوانەشە هەر کەسايەتى ميرسلێمان بەبە خاوەنى ئەم بيرۆکەيە بووبێ چونکە ئەم پايتەختە لەگەڵ خەونەکانى نەدەگونجا.4

1-ميرايەتى بابان لەنێوان بەرداشى ڕۆم وعەجەم:ل102ز
2-سلێمانى شارە گەشاوەکەم :ل37.
3-ه.س.پ.ل11.
4-سيستەمى ميرنشينە کورديەکان:ل143.

هۆيەکانى درووست کردنى سلێمانى وگواستنەوەى قەڵاچوالان؟
1-قەڵاچوالان کە پايتەخت بوو ڕووبەرەکەى بچووک بوو بەهۆى ئەوەى کەوتبووە نێوان زنجيرە چيايەک.1
2-ئيبراهيم پاشا خۆى ئارەزووى زۆرى لە ڕاوشکار هەبووە،وە جێگەى قەڵاچوالانيش بەکەلکى ئەم جۆرە ڕاوکردنە نەدەهات،چونکە کەوتبووە دۆڵێکى تەنگەوە.2
3-هۆکارى ئابوورى:شوێنى شار دەشتى شاروزوور و دەشتى بازيان و سلێمانى بە يەک دەگەێنێ کە ئەمانەش زۆر لەبارو بە پيتن بۆ کشتوکاڵ کردن و بەرهەم هێنانى جۆرەها بەروبومى ئاژەڵى.3
4-هۆى کارگێڕى:بەيەکێک لە ديارترين فاکتەرەکانى درووست کردنى سلێمانى دادەنرێت،چونکە پايتەخت پێويستى بەڕووبەرێکى فراوان دەکرد تاوەکو دام ودەزگاى حوکومى لەڕووى ياساى جێ بەجێ کردن و دادوەريدا تيايدا جێ ى ببێتەوە کە بگونجێت لەگەڵ زۆرى ژمارەو کێشەى دانيشتوانى ميرنشينى بابان.4
5-قەڵاچوالان شوێنێکى نزيک بووە لە هێرشەکانى ئێران،5 بۆيە بەردەوام دەکەوتە بەر هێرشى فارسەکان برايم پاشايش ويستى لەم هێرشانە دوور بکەوێتەوە،چونکە خەڵکەکەى لەژێر ئاگرى هێرشەکان بێزار بووبوون.6

1-تاريخ الامارە البابانيە:عبد ربە ابراهيم الوائيلى،ل139.
2-گەشتى ڕيچ بۆکوردستان 1820:کڵۆديۆس جيمس ڕيچ،ل124.
3-کتێبى سلێمانى:ل11.
4-گۆڤارى مێژوو :ل56.
5-کردستان جنوبيە...ل62.
6-تاريخ الامارە البابانيە:عبد ربە ابراهيم الوائيلى،ل139.

6-بابانەکان بەهۆى درووست کردنى سلێمانيەوە هەوڵيان دەدا ميرنشينەکەيان بکەن بە دەوڵەتێکى بەهێزو سەربەخۆ لەکوردستانى باشوور.1
7-هۆى کۆمەڵايەتى:واتە برايم پاشا ويستوويەتى لە خاتوو(مەلکە)وە نزيک بێت کە کوێخاو گەورە ژنى دێ ى مەڵکەندى بوو.2
8-لەوسەردەمەدا دەسەڵاتى مەماليکەکان لە عيراق لاواز بووبوو ئەمەش بووە هۆى درووست بوون دەوڵەتە شار کە هەر يەک لەو دەوڵتە شارانەش نيمچە سەربەخۆ بوون لەزۆربەى کاروبارەکانى ناوخۆدا.3
9-هەندێکى تريش واى بۆ دەچن هۆکارى خودى کايگەرى هەبووبێ ئەويش ئەوەيە کەوا ئيبراهيم پاشا ماوەيەکى زۆرى تەمەنى لە بغداد بەسەر بردووە ، بۆيە نەيدەتوانى لە شوێنێکى چەپەکى دواکەوتووى وەک قەڵاچوالاندا دانيشێت.4

1-سيستەمى ميرنشينە کورديەکان:ل147.
2-کتێبى سلێمانى :ل12.
3-تاريخ الامارە البابانيە:عبدربە ابراهيم الوائيلى،ل140.
4-سلێمانى شارە گەشاوەکەم:ل28.

سەبارەت بەناوى سلێمانى چەندين بۆچوونى جياواز هەيە:
1-يەک لەبۆچوونەکان دەلێت:برايم پاشا شارەکەى بەناوى (بابا سلێمان)ەوە ناوناوە،1 يان بەناوى سلێمان پاشاى کوڕيەوە بووە.2
2-يەک لەبۆچوونەکانى ديکە دەڵێت:بەناوى سلێمان پاشاى گەورەى واليى بغداوە ناوى ناوە کە هاوسەردەمى برايم پاشا بووە.3
3-محمود پاشاى مامى لەسەردەمى خۆيدا کۆشکێکى فەرمانڕەوايى لە نزيک دێ ى مەڵکەنديەوە درووست کردووە لەساڵى 1782ز کە ئەمەش بە بڕيارى (سلێمان پاشاى جليلى) بووە کە فەرمانڕەواى موسڵ بووە لەنێوان ساڵانى (1771-1789)، بۆيە پێدەچێت برايم پاشا کە شارەکەى درووست کرد بەم ناوەوە ناوى نابێت.4

4-بۆچوونێکى تر دەلێ:کە لەکاتى بناغە دانانى شاردا کرێکارێک (ئەنگوستيلە)يەک دەدۆزێتەوە کە مۆرێکى لە سەربووە کە ناوى(سلێمان)ى لێ هەڵکەندرا بوو ، کە گوايە ئەوە ناوى سلێمان پێغەمبەر بووبێت (د.خ) هەر کە ئەم ئەنگوستيلەيە دەگاتە لاى برايم پاشا ئەويش لەبەر پيرۆزى پێغەمبەر ناوى شارەکەى نا (سلێمان)ى.5

1-سلێمانى شارە گەشاوەکەم:ل33.
2-گۆڤارى مێژوو..ل57.
3-مێژووى گەلى کورد لەکۆنەوە تائەمڕۆ:142.
4-تاريخ الامارە البابانيە:عبد ربە ابراهيم الوائيلى،ل142.
5-کتێبى سلێمانى:ل12،13.

5-لەسەردەمى محمود پاشا کاتێ کە کۆشکەکەى درووست کرد لەوکاتەدا (شا فتح على شا) کەحاکمى ووڵاتى فارس بوو کوڕێکى دەبێ ناوى سلێمان دەبێ پێ دەچێت کەمحمود پاشا ئەم کۆشکەى بەناوى ئەم سلێمانەوە کردبێت.1

6-لەوانەيە سلێمان پاشاى کوڕى خاليد پاشاى کوڕى تەيمورى بابانى بناغەى ئەم شارەى دانابێ و هەر بەناوى خۆيشيەوە ناوى نابێ ،بەڵام توێژەرەوان بۆچوونى پێنجەم زياتر بەڕاست دەزانن ،چونکە لەو کاتەدا ميرەکانى بابان زياتر پشتيان بە ئێران بەستووە و ئەوانيش پشتگيريان لێ کردوون وە زۆربەى ئەو ميرانەى کەويستوويانە حوکمى سلێمانى وەربگرن پشتيان بە فارس دەبەست ،هەروەها محمود پاشاش لە فارسەکانەوە نزيک بووەو خۆشەويستيى بۆيان هەبووە.2

7-ئەم بۆچوونەيان دەڵێ ناوى سلێمانى لە (سيلۆنا)وە هاتووە کە ناوى شارێکى مێژوويى کۆنى کوردستانەو سلێمانيش بۆ بەرز ڕاگرتنى ئەم شارە ناو نراوە.3

1-تاريخ الامارە البابانيە:عبد ربە ابراهيم الوائيلى،ل142.
2-ه.س.پ.ل143.
3-کتێبى سلێمانى:ل13.


برايم پاشا پێش ئەوەى کە سلێمانيى درووست بکاو قەڵاچوالان بەجێ بهێڵێت ژمارەى ماڵەکانى قەڵاچوالان دوو هەزار ماڵ زياتر بوون ،خۆ ئەگەر نەڵێين گشتيان دەڵێين زۆربەيان قەڵاچوالانيان جێ هێشتووەو دواى پاشا کەوتوون و هاتوونەتە سلێمانى، گومان لەوەشدا نيە کە لەم لاو ئەو لاشەوە خەڵکى بۆ هاتووە ،واديارە کەسلێمانى لە ژوور گەرەکى مەڵکەنديەوە دەستى پێ کردووە .1

سەبارەت بەناوى يەکەم گەڕەکى سلێمانى کەمەڵکەنديە چەند بۆچوونێک هەيە:
هەندێ دەڵێن مەڵکەندى پێش درووست کردنى سلێمانى گوندێکى خنجيلانە بووە،کە گوايە دێ ى (مەليکى هيندى) بووە،بەڵام ئەمە ڕێ ى تێناچێت...!
هەندێکى تر بە (مەليک کەندى )ناوى دەبەن واتە هەڵکەندراوى مەليک.
وە دووريش نيە (مەل)(کەندى) بوو بێت واتە کەندى مەل و باڵندە بووە کە هيللانەيان تيادا کردووە.2
سلێمانى دواى درووست بوونى بە دە پانزە ساڵيک بووە شارێکى گەورەى رۆژهەڵات، لەساڵ 1820زپێنج ديوەخانى گەورەو دوو مزگەوتى گەورەى ئاوەدان و گەرماوێکى جوان و ڕێک و پێکى هەبووە.3

1-سلێمانى شارە گەشاوەکەم:ل38،39ز
2-مێژووى سلێمانى:ل66.
3-گۆڤارى مێژوو..ل57.

لەسەردەمى ئيبراهيم پاشا سلێمانى سەقامگيريەکى زۆرى بەخۆيەوە بينيوە ئەمەش لەبەر چەند هۆيەک بوو:
1-چونکە ئەم شارە بوو بە مەشخەڵ ومەرکەزێک بۆ خوێندەوارى وبير ڕووناکى و ئەدەبيات .
2-شار لەسەر بنەڕەتى گواستنەوە لەلادێوە بۆ شارستانێتى و بەبەکار هێنانى ئەزمونى زۆرلايەنى شارستانێنێتى ى گەلانى تر بنياد نرابوو.1
3-بەهێزى سلێمان پاشاى گەورە بووە هۆى ڕێکخستنى کارو بارى عيراق ،ئەمەش کارێکى گرنگ بوو بۆ باشکردنى پەيوندى لەنێوان هەردوو دەوڵەتى ئێران و عوسمانى،وە والى توانى هەموو ئەوانە سەرکوت بکات کەدەيان ويست بارودۆخى عيراق بشێوێنن.
4-بەهۆى لاوازى ئێران و خراپى بارو دۆخى فەرمانڕەوايى ئێران کە چەندين ساڵى خاياند،چونکە لەم ماوە درێژەدا ئێران نەيتوانى بير لە دەست درێژى بکاتە سەر دراوسێکانى .
5-پياوانى ئاينى و زانايان ڕۆڵێکى گرينگيان هەبوو لەبەر قەرار کردنى هێمنى و ئارامى لە نێوان (عيراق و ئێران)چونکە ڕێزى زۆريان لێ دەگيرا لەلايەن برايم پاشاوە.2

1-مێژووى سلێمانى:ل6.
2-تاريخ الامارە البابانيە:عبد ربە ابراهيم الوائيلى،ل169،170.

ئيبراهيم پاشا ئەم شارەى بە مەبەستى ئەوە درووست کرد تا وەکو يادگاريەک بۆ ميللەتى کورد بەگشتى و ميرنشينى بابان بە تايبەتى بمێنێتەوە.1
هەروەها درووست کردنى ئەم شارە بە دەسکەوتێکى گرينگ دادەنرێت بۆ ميرنشينى بابان،بەم شێوەيە برايم پاشا توانى وەک يەکەم کەسى بابان ناوى خۆى تۆمار بکات.2
وەبە درووست کردنى ئەم شارە واى کرد کەوا خەڵکى بابان بە ئاسوودەيى بژين و وەتوانيشى حوکمى بەبە بەبێ شەڕ بگەێنێتە (خانەقين وقەسر شيرين و زەهاو) وە ئيش و کارى ووڵاتيشى بە شێوازێکى باش و مەدەنى ڕێکخست وخەڵک حەسايەوە و ئاوەدانى کەوتە ووڵاتەوە و کشتوکاڵ پێشکەوت و شەڕو هەرا کەم بووەوە.3
هەر لە ئەنجامى درووستى کردنى ئەم شارەوە بزوتنەوەيەکى ئەدەبيى تازە هاتە کايەوە وە مەشخەڵى پەيڕەوێکى ئەدەبي تازە لە سلێمانيەوە سەرى هەڵدا و بوو بە ڕووناکيەک کەتاکو ئێستاش بەردەوامە بەشى زۆرى کوردستانيشى گرتەوە و لەڕووى زمانيشەوە بوو ئەدەبياتى ئەوانەى کەبە سێ شێوەزارى کوردى دەدوێن ،قوتابخانەى شيعرى بابان ،هەندێ لە مێژوو نووسانى ئەدەب بە قوتابخانەى ناليى دادەنێن و مەندێکى ديکەش لە باسەکانياندا ناوى( نالى وسالم وکوردى ) بەيەکەوە تۆماردەکەن.

هه‌رگیز  لێتان  خۆش نابم
گـه‌ر  له‌م  دونیایه‌ش نه‌توانم
ئامـاده‌ بن  بۆ ئـه‌و دونیا ،،
ئه‌بێ  شه‌رمه‌زاری  ده‌رگای خودام بن .......!!


انا لا اغار من احد......فالقمر لا يشبه نجوم مهما حصل


http://mzirin.com/up/uploads/jpg/3a6aad3991.jpg

70 Share

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء وه‌ره‌

هاوڕێیەتی :

یەکێک له‌خەسڵەتەکانی مرۆڤ، وەکو هەموو بوونەوەرەکانی تر، کۆمەڵایەتیبوونێتی، بەڵام ئەوەی تایبەتمەندێتی مرۆڤ دیاریدەکات، چەشنی ئەو رێکخستنە عەقڵانییەیە کە بە پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکانی دەبەخشێت. بۆ نموونە مرۆڤ لەڕێگای دەستوور‌و یاساو رێساوە پەیوەندییەکانی خۆی لەگەڵ ئەوانی تردا رێکدەخات‌و لەسەر فۆرمێکی دیاریکراو له‌پەیمانی کۆمەڵایەتی رێکدەکەوێت بۆ دەستنیشانکردنی چەشنی پێکەوەژیان. ئەم رێککەوتنە دەشێت له‌فۆرمی نووسراودا بێت‌و سزای یاسایی بۆ سەرپێچیکردنی هەبێت، یان رێککەوتنێکی ئێتیکیی بێت‌و لەکاتی سەرپێچیکردنیدا رووبەڕووی سزای کۆمەڵایەتی بێتەوە. ئەو پرسیارەی لێرەدا رووبەڕوومان دەبێتەوە ئەمەیە: هاوڕێیەتی دەکەوێتە کوێی ئەم کۆمەڵایەتییبوونەوە‌و دەبێت ئەو سزایە چی بێت کە له‌نێوان هاوڕێیاندا هەیە؟

هاوڕێیەتی بەپێچەوانەی هەموو پەیوەندییەکانی ترمانەوە بڕیارێکی ئازادانەیە بۆ پەیوەندییەکی چڕ. بەم پێیە هاوڕێیەتی دوو رەگەزی هەیە، یەکەمیان ئازادییە له‌بڕیاردان‌و دووەمیشیان چڕییە (Intensity) له‌پەیوەندیدا. ئازادی بڕیارێکی کەسییە‌و چڕێتیش تایبەتمەندییەکی کۆمەڵایەتییە. له‌ڕاستیدا ناکۆکی نێوان بڕیاردانی ئازادانە بۆ هاوڕێیەتی‌و چڕێتیی پەیوەندیی، کە رەنگە لەگەڵ ئازادی کەسییدا ناتەبابێت، هاوتەریبە بە پەیوەندی نێوان ئازادی‌و دادپەروەریی. بەمانایەکی تر چەندە ئازادی مانای نەبوونی جەبرە، ئاوهاش بۆ پاراستنی ئازادی شتێک پێویستە کە بتوانێت پەیوەندییەکانمان بپارێزێت، ئەویش دادپەروەریی‌و بوونی یاسایە. هاوڕێیەتیش چەندە پەیوەندییەکی ئازادانەیە کە مرۆڤ بڕیاری گرتنی دەدات، ئاوهاش پابەندە بە هەندێک رێسای ئێتیکییەوە کە نەک تەنها بەردەوامیی پێدەدات، بەڵکو دەشیپارێزێت. بە پێچەوانەوە پەیوەندی خێزانی لەوێنەی دایک‌و باوک لەگەڵ منداڵ یان پەیوەندی نێوان خوشک‌و برا یاخود پەیوەندییەکانی تر لەگەڵ کەسوکاردا، ئەمانە‌و چەندین فۆرمی تری پێکەوەژیان، کە پەیوەندییەکی قەدەریین، مرۆڤ کاریگەریی بەسەر بڕیاردانیانەوە نییە، بەڵام پەیوەندی نێوان دوو هاوڕێ هەروەکو چۆن قەدەریی نییە، ئاوهاش سەرەتا‌و کۆتاییەکی روونی نییە، چونکی هاوڕێیەتی پەیمانێکی نوسراو نییە وەکو له‌نێوان دوو کەس یان لایەندا دەبەسترێت، لەوێنەی گرێبەستی هاوسەریی‌و کار‌و بازرگانیی‌و ھتد. وە بە هەڵوەشاندنەوەی ئەو گرێبەستەش کۆتایی بە پەیوەندییەکە بێت.

هاوڕێیەتی ئاڵۆزترین چەشنی پەیوەندیی مرۆییمانە. ئەم پەیوەندییە، پەیوەندییەکی دووفاقەیی ناکۆکە (Ambivalence)، پڕە له‌چاوەڕوانی‌و بەرپرسیارێتی له‌هەمان کاتیشدا قانگدراوە بە دڵشکان‌و نائومێدی. هاوڕێیەتی مێژووی پەیوەندییەکی دژوارە، چیرۆکی متمانە‌و خیانەتە، حیکایەتی دیارییەکی خودایی‌و نەعلەتێکی ئینسانییە. پڕە له‌ترسی لەدەستدان‌و چێژی متمانە. ئێمەی مرۆڤ پێویستمان بە هاوڕێیە، نەک لەبەرئەوەی دوژمنمان هەیە، بەڵکو لەبەرئەوەی لەناو کۆمەڵگادا کەسانێکمان دەوێت کە متمانەی پێبکەین، متمانەیەک کە نە خێزان‌و نە دڵداری‌و نە برادەرێتی ئەو نرخ‌و هەستەمان ناداتێ کە هاوڕێیەک پێماندەبەخشێت. ئێمە کەی دەتوانین بە یەکێک بڵێین هاوڕێمە‌و بە یەکێکی تر بلێین هاوڕێم نییە؟

گەر له‌فەلسەفەی یۆنانی کۆندا خۆشەویستیی هاوڕێیانە شوێنگەیەکی تایبەتی هەبێت‌و وەکو چاکە‌و فەزیلەت وێناکرابێت، ئەوا له‌سەدەکانی ناوەڕاستدا کە ئایین دەبێت بە رێکخەری پەیوەندییەکانمان، ئەم چەشنی خۆشەویستییە گۆڕانکاری قووڵی بەسەردا دێت‌و دەگۆڕێت بۆ عەشقی خودایی. لای خۆمان ئەم ئەزموونە بەتایبەت له‌سۆفیزمدا دەچێتە دواپلەی کەماڵەوە. له‌سەردەمی مۆدێرندا جارێکی تر چەمکی هاوڕێیەتی دێتە ناو باسی سۆسیۆلۆگیا‌و فەلسەفەوە‌و لەم سۆنگەیەشدا گەڕانەوەیەکی بەرچاو بۆ فەلسەفەی یۆنانی‌و رۆمی له‌تاوتوێکردنی بابەتی هاوڕێیەتیدا دەبینین.

ئەرستۆ سێ فۆرمی جیاواز له‌هاوڕێتی دەستنیشاندەکات. یەکەمیان هاوڕێیەتی بەرژەوەندییە، دووهەمیان هاوڕێیەتی چێژە‌و سێهەمیشیان هاوڕێیەتی چاکە یان فەزیڵەتە (Virtue) کە بە بۆچونی ئەو دۆخی کەماڵی پەیوەندییەکانمان بەرجەستەدەکات. چاکە لای ئەرستۆ بەپێچەوانەی ئەفلاتوونەوە ئایدیایەکی میتافیزیکی نییە، بەڵکو بەختەوەرییە یان کامەرانییە. کامەرانیی بۆخودی خۆی باشەیە، چونکی پێویستی بە شتێکی تر نییە بۆئەوەی مانایەکی بداتێ؛ شتێک نییە لەدەرەوە بۆی بگەڕێین، بەڵکو جەوهەرێکە لەناوەوەڕا بوونی هەیە. کامەرانیی بۆخودی خۆی باشەیە، چونکە ھۆکارێک نییە بۆئەوەی چاک بێت، بەڵکو ھۆکارەکەی لەناو خۆیدایە. بەم چەشنە کامەرانیی بۆ ئەرستۆ فەزیڵەتە، چاکەیەکە له‌حاڵەتی کەماڵدا. ئەم ئاستەش له‌کامەرانیی مرۆڤ کاتێک پێیدەگات کە ئەو بەختەوەرییە لەگەڵ هاوڕێیەکی دابەشبکات. دیارە کاتێک باس له‌دابەشبوون دەکەین مانا پێوەرییەکەیمان مەبەست نییە، بەڵکو مەبەست له‌”تیاداژیان“ـە.

بەهەمان ترادیسیۆنی یۆنانی وەکو لای ئەرستۆ دەیبینین، رۆمەکان دێژە بەو مشتومڕە دەدەن لەسەر هاوڕێیەتی. ”سیزێرۆ“ی فەیلسوف هاوڕێیەتی بە دیارییەکی خودایی وێنادەکات. هاوتابوونی خەسڵەتە خودایی‌و ئینسانییەکانە کە له‌باشیی‌و خۆشەویستی‌و رێزدا بەرجەستەدەبن. هەر ئەمەشە وادەکات کە بە رای ئەو هاوڕێیەتی له‌خزمایەتی بەنرختربێت، چونکی پەیوەندی هاوڕێیەتی بەپێچەوانەی پەیوەندی خزمایەتییەوە، لەگەڵ نەمانی باشەدا ماناکانی خۆی لەدەستدەدات‌و جەوهەری خۆی دەدۆڕێنێت.

ئەرستۆ گوتەنی هاوڕێیەتی لەناو ”سروشتی مرۆییماندایە“‌و پابەند نییە بە بڕی ئەو چاکەیەی بەرامبەر بە یەکێک دەیکەین. هاوڕێیەتی خۆشەویستییەکی بێئامانجە، کەرەسەیەک نییە بۆ گەشتن بە ئامانجێکی دیاریکراو، بەڵکو خۆی ئامانجە. دەتوانین بڵێین هاوڕێیەتی ئەو خۆشەویستییە ئەفلاتونییەیە کە نە چێژی ئیرۆتیکی لەپشتییەوە وەستاوە‌و نە خواستی ئابووری‌و بەرژەوەندی کاتیی. هاوڕێیەتی چەمکێکی ئابووریی نییە کە لەنێوان سود‌و قازانجدا بەهاکانی دابەشبکەین؛ لای کێ خواستەکانمان تێر بوو‌ بەرژەوەندییەکانمان پارێزرا، ئەو کەسە بکەین بە هاوڕێ‌و بە تێپەڕبوونی ئامانجەکانیش کۆتایی پێبێت. هاوڕێیەتی نە دەستکەوتە‌و نە دۆڕان، بەڵکو فەزیلەتە لەناو ژیاندا.

پاراستنی هەمیشەیی هاوڕێیەتی لای (سیزێرۆ) کارێکی ئاسان نییە. ئەو ھۆکارانەی کە دەبنە لاوازبوون‌و تێکشکانی هاوڕێیەتی زۆرن، بۆنموونە هاوسەرگیریی یان جیابوونەوە دەشێت ببن بە ھۆکاری شێوانی هاوڕێیەتی، هەندێکجار کاراکتەری ئینسانەکان لەڕێگای هەندێک دۆخی تایبەتەوە دەگۆڕێن، بۆنموونە پیربوون یان نەخۆشکەوتن.


زۆرینەی کاتەکانیش شەڕی پلەوپایە‌و ناوبانگ‌و ناکۆکی بەرژەوەندییەکان دەبنە ھۆکاری تێکشکانی هاوڕێیەتی‌و دروستبوونی تەنانەت دوژمنایەتییش. لەهەمووی کارەساتتر بۆ هاوڕێیەتی ئەوەیە کە لەو پەیوەندییەدا داوای پاڵپشتیی بکرێت بۆ شتێکی ناهەق. هاوڕێیەتی‌و ناهەقیی دوو شتن کە نەک هەر ناکۆکن بەیەکتر، بەڵکو نەفی یەکتر دەکەن. بۆئەوەی هاوڕێیەتییەک بپارێزین دەبێت لەو پەیوەندییەدا ناهەقیی نەکەین، راستگۆ‌و سەرڕاستبین‌و نیفاقکاریی نەکەین. بەشێوەیەکی گشتی ئەمە راوێژەکانی سیزێرۆیە بۆ هاوڕێیان. ئەو رای وایە کە ئاکارباشی‌و سەرڕاستیی دوو خەسڵەتن کە ناتوانین له‌هاوڕێیەتی جیایان بکەینەوە.

دەشێت یەکێک له‌چیرۆکە بەناوبانگەکانی مێژووی هاوڕێیەتی، چیرۆکی هاوڕێیەتی چوارساڵەی نێوان (میشێل دی مۆنتێن) بێت لەگەڵ (ئێتین دو لا بۆتی)، کە دی مۆنتێن دوای مەرگی دو لا بۆتی له‌وتارێکدا بەناوی (دەربارەی هاوڕێیەتی) بەرجەستەیدەکات. مۆنتێن پشتئەستوور بە تێزەکانی ئەرستۆ رای وایە گەر مرۆڤ بخرێتە دۆخێکی نالەباری ئەوتۆوە کە لەنێوان هاوڕێکەی‌و خۆشەویستەکەی هەڵبژێرێت، ئەوا بڕیار بۆ هاوڕێکەی دەدات. ئەو لەڕووی ئێتیکییەوە هاوڕێیەتی له‌هەموو چەشنەکانی تری پەیوەندی پێ پەسەندتر‌و گرنگترە، چونکی هاوڕێیەتی پەیوەندییەکی تێپەڕ نییە‌و لەسەر بناغەی ئازادبڕیاریی دروستکراوە. هاوڕێیەتی بۆ مۆنتێن خواستی ئاوێتەبوونێکی ئازادانەیە کە ئەو بە بەزمانی ئەرستۆوە دەدوێت‌و بە ئاوێتەبوونی دوو رۆح له‌جەستەیەکدا ناودێڕیدەکات. هاوڕێیەتی بازرگانیی نییە بە پەیوەندییەوە، بۆئەوەی بگەیت بە ئامانج یان دەستکەوتێکی دیاریکراو، بەڵکو خۆی ئامانجە. مۆنتێن ئەم چەشنە کەسە ناونانێت هاوڕێ، بەڵکو هاوکار. هاوڕێیەتی بە پێچەوانەی هاوکارەوە تا ئەو کاتەی رۆحی هاوڕێکان پێویستی پێبت، کۆتایی پێنایەت.

هه‌رگیز  لێتان  خۆش نابم
گـه‌ر  له‌م  دونیایه‌ش نه‌توانم
ئامـاده‌ بن  بۆ ئـه‌و دونیا ،،
ئه‌بێ  شه‌رمه‌زاری  ده‌رگای خودام بن .......!!


انا لا اغار من احد......فالقمر لا يشبه نجوم مهما حصل


http://mzirin.com/up/uploads/jpg/3a6aad3991.jpg

71 Share

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء وه‌ره‌

گۆگرد: ماددەیەکی کیمیاییە کە لە ١٦ گەردیلەی ئەتۆمی پێک دێت. لە خشتەی خولی بە هێمای ( S ) هێما دەکرێت و کێشی گەردیەکەی ٣٢.٠٦ ە لە ١١٢.٨ پلەی سەدی دەست بە توانەوە دەکات و لە ٤٤٤.٦ پلەی سەدی دەست بە کوڵان دەکات، کێشە جۆریەکەی ٢.٠٧ ە. گۆگرد ی خاوێن ماددەیەی زەردی کریستاڵی بێ رەنگ و بێ بۆنە و وە گەیێنەرێکی خراپە بۆ کارەبا جگە لەمانەش لە ئاودا ناتوێتەوە.
گۆگرد بە گشتی یەکێکە لە ماددە هەرە گرینگەکان چونکە لەگەڵ زۆر ماددەی تر کارلێک دەکات جگە لەمەش گۆگرد بە ئاسانی بەدەست دەهێنرێ لەبەر زۆری رێژەکەی.
گۆرگرد بە شێوەیەکی راستەوخۆ لەگەل ماددەکانی تر کارلێک دەکات بەرهەمی جۆراو جۆر بەرهەم دینێ بۆ نموونە گۆگرد لەگەل ئۆکسجین کارلێک دەکات بۆ پێکهینانی ( SO2 ). هەروەها بە شداری لە زۆربەی ماددە ئاسنیەکان ( فلزیەکان ) دەکات جگە لە زێر و پلاتین. بەشداری لە پیشەسازی دروست کردنی ( پۆڵا ، نەوت ، پاککەرەوەکان ، کاغەز ، ....هتد ) دەکات وە هەروەها گۆگرد بە کاردێ بۆ دروست کردنی باروت و تەقەمەنی بۆ مەبەستی جۆراو جۆر.
هەندێ سوودی تری گۆگرد ئەوەیە کە یارمەتی پرۆتینەکان دەدات کە پێک هاتەی خۆیان بپارێزن و بەشداری لە کاری هەندێک ئەنزیم دەکات و وەیارمەتی لەشی دەدات لە بەکارهێنانی ووزە. جگە لەمانەش یارمەتی لەش دەدات بۆ فرێدانە دەرەوەی ماددە زیان بەخشەکانی ناو لەش وە هەروەها کرداری مەینی خوێن رێک دەخات و دەچێتە پێک هاتەی هەندێ لە ڤیتامینەکانی گروپی و دەچێتە پێکهاتەی ئەنسۆلین و کۆلاجین.

لە ووڵاتە دەوڵەمەندەکان بە گۆگرد ( ئەمریکا ، مەکسیک ، نیوزیلندا وەهەروەها بولندا )

هه‌رگیز  لێتان  خۆش نابم
گـه‌ر  له‌م  دونیایه‌ش نه‌توانم
ئامـاده‌ بن  بۆ ئـه‌و دونیا ،،
ئه‌بێ  شه‌رمه‌زاری  ده‌رگای خودام بن .......!!


انا لا اغار من احد......فالقمر لا يشبه نجوم مهما حصل


http://mzirin.com/up/uploads/jpg/3a6aad3991.jpg

72 Share

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء وه‌ره‌

گرنگی کات

پێشەكی :
لەڕاستیدا شكایەتی لاوان و خەڵكی تریش بەگشتی لە بەتاڵی و فەراغ حەقیقەتێكەو ناكرێت پشتگۆێ بخرێت، فەراغ و بەتاڵی لە ژیانی مسوڵماندا بەڵگەیە لەسەر خەلەل و ناتەواوییەكی گەورە، كارێكی وەها زۆر لە خودی بەتاڵییەكە خراپترو كوشندە ترە،چۆن ئێمە بەشێكی ژیانمان بەتاڵ و حەتاڵەو نازانین چی بكەین و لە چیدا سەرفی بكەین؟!

خۆشەویستانم! بەڕاستی من سەرم سووڕ دەمێنێ لەوەی كە دەڵێت: بەتاڵم و نازانم چی بكەم، من ناڵیم: نییە، بەڵی ئەم بەتاڵی و بۆشاییەی ژیان بوونی هەیەو هەستی پێ دەكەین، بەڵام من لە بوونی گرفتەكە خۆی سەرسامم، چۆن فەراغ و بەتاڵی خۆی دەكوتێتە هەست و بیروهۆش و كاتی مرۆڤی ئیماندارەوە ، تۆ دەزانیت كە ئەم تەمەنە دیاری و بەخشینێكە، وە دوو نیعمەت و خۆشی هەن كە مرۆڤەكان لێی بێ ئاگان: تەندروستی و لەشساغی وە بەتاڵی و بێكاری، دەی وریابەو ئەم تەمەنەت بقۆزەرەوەو لەدەستی مەدە، بەدووری كە لەوەی كە بڵێن: فەراغ و دەستبەتاڵی تێدایە، یان ئەوەی لای كەسانی تر پێی دەوترێت فەراغ، براو خوشكی شیرینم، وریابەو تەمەنت بەفیڕۆ مەدە، چونكە بەڕاستی ئەم‌ تەمەنە ژمێردراوەو لەسەرت حساب كراوە و دەتوانیت لە شتانی بە سوود و بە كەڵكدا بەسەری بەریت، ئای چەندێك ئەرك و فەرمانەكان زۆرن و كاتەكانیش چەندێك كەمن، دووركەوە لەم دروشم و قسە بێ نـــــاوەڕۆكانـــەی كە دەڵێن بــــــــــا كاتی خۆمان بكوژین و نازانین چی بكەین.

كات لە قوڕئاندا

بۆ ڕێكخستنی‌ كاتەكانمان لە ژیانماندا:  لە سەرەتادا چەند ئایەتێك لە قورئانی‌ پیرۆزدێنینەوە بۆ ئەوەی‌ بزانین كە ئیسلام چەندە گرنگی‌ داوە بە كات كە سەرمایەی‌ ئینسانە، هەناسانێك و ساتانێكن كە بڕۆن نایەنەوە! [خوا]ی‌ گەورە (لەبەر گرنگی‌ زەمەن و كات): سوندی‌ پێ  خواردووە، (كە تەنها بۆ خوا دروستە سوێند بە دروستكراوەكانی‌ خۆی بخوا)، دەفەرموێ‌:

1- [وَالْعَصْرِ] واتە : سوێند بەكات و رۆژگار كەچەندە گرنگ و بەنرخە، هەر لەبەر ئەمەیشە خوای گەورە سوێندی پێ دەخوات، چونكە (كات) بۆ مرۆڤە زیرەك و وریاكان مایەی بەختیاریی و سەرفرازییان بووە، هەوڵیان تیاداوە بۆ ئازادیی و، سەربەستیی خۆیان، هیچ پشوویان تیا نەداوە.. بەڵام بۆ گەلانی تەمەڵ و نەزان، بۆتە مایەی ژێر دەستەیی و بەدبەختیان، ئای چۆن چەندان ساڵ دێت و دەڕوات، گەلانی ژێر دەستە هەر دەناڵێنن؟ دەسا بۆ راستنابنەوەو، لە عەصر سود وەرگرن، وەك پەیامبەر (صلی الله علیه و سلم) راپەڕیی و، سوودی لێوەر گرت و دەرەنجام گەلەكەی خستە سەر فرازییەوە ،

2- [وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَىٰ] واتە : سوێند بەشەو كاتێ بە بەتاریكی خۆی رۆژ دادەپۆشێ.

3- [ۆالنَّهَاڕ إِژَا تَجَلَّیٰ] واتە : سوێند بەرۆژ كاتێ بەهۆی       قورسی خۆرەوە دەردەكەوێ و جیهان روون دەكاتەوە.

وە جگە لەم ئایەتە پیرۆزانە زۆر ئایەتی تر هەیە لە قورئانی‌ پیرۆز باسی گرنگی كات دەكەن وەكو :

[وَالْفَجْرِ -وَلَيَالٍ عَشْرٍ- وَالشَّفْعِ وَالْوَتْرِ-وَاللَّيْلِ إِذَا يَسْرِ]ألفجر: 1-4، و: [وَاللَّيْلِ إِذْ أَدْبَرَ- وَالصُّبْحِ إِذَا أَسْفَرَ]ألمدثر: 33-34 ......هتد

كات لە فەرموودەی پێغەمبەردا

لە فەرموودەی‌ پێغەمبەریش (درودی‌ خوای‌ لێبێت) زۆر داكۆكی‌ لە كات كردۆتەوەو بۆ ئەوەی‌ كات بەفیڕۆ نەدەین، بۆ نمونە: دەفەرموێ‌: ((هیچ بەندەیەك ناتوانێ‌ هەنگاوێك هەڵدات لە ڕۆژی‌ دووایی تاوەكو لە چوار شت پرسیاری لێدەكرێت! یەك لەو چوار پرسیارانەش: پرسیار دەكرێت لەتەمەنی‌ ئاخۆ چۆن و لە چیا سەرفی كردووە)) تەمەنیش پەیوەستە بە كاتەوە .

لە فەرموودەیەكی‌ تر هاتووە:

((نِعْمَتَانِ مَغْبُونٌ فِيهِمَا كَثِيرٌ مِنْ النَّاسِ: الصِّحَّةُ وَالْفَرَاغُ))  رواەالبخاری ، واتە: دوو نیعمەت و بەخششی‌ [خوا] هەیە زۆرێك لەخەڵكی‌ لێی بێئاگان (تاوەكو لەسەری‌ تێدەپەڕن، یا لەسەریان تێ‌ دەپەڕێت)! ئەوانیش: لەش ساغی‌ و دەستبەتاڵیە.

ئینجا بزانە [ئایات و فەرموودە] لەسەر وەقت و كات یەجگار زۆرە، كات: دەڕوا  ناگەڕێتەوە  تا ڕۆژی‌ دووایی دەبێتە شاهێد لەسەرت یا دەبێتە شاهێد بۆت ، [خوا]ی‌ گەورە: ساتەكانی‌ تەمەنمان بۆ بكات بەشاهێد و لەسەرمان نەبێتە شاهێد إنشا‌والله،

كات لە ووتەی زانایاندا

*عبدالله ی‌ كوڕی‌ مەسعود دەفەرموێت : من ڕكمە لەو پیاوەی‌ كە بە دەستبەتاڵی بیبینم! نە بۆخۆی لە ئیشێكی‌ قیامەتی‌ دایە، نە لە ئیشێكی‌ (ڕێگە پێدراوی‌) دونیایی دایە!  هەروەها دەفەرموێت لە هیچ شتێ ئەوەندە پەشیمان نەبوومەتەوە بە ئەندازەی‌ ئەو ڕۆژەی كە....

خۆرەكەی‌ ئاوا بووبێت و (ڕۆژێك) لە تەمەنم كورت دەبێتەوەو بەرەو مردن نزیك دەبمەوەو كردەوەی‌ چاكیشم زیاتر نەبووبێتن!!!

*ئیبن عبدالبر لە (جامع بیان العلم) دا هێناویەتیەوە: كە نەعیم ی‌ كوڕی‌ حومادی‌ دەڵێَ: بە ئیبن المبارك یان گوت: تاوەكو كەی‌ تۆ بەدوای‌ فێربوونی‌ زانستەوە دەبیت؟ ئەویش لە وەڵامدا ووتی‌: (تاوەكو مردن دەمگاتێ پشتیوان بەخوا)،

* ئیمام (حسن بنا) ش ڕەحمەتی خوای لێبێت دەڵێ‌ :

تەمەن واتا كات پێویستە زۆر پەرۆش بین بۆی ، چونكە كات ژیانە تەنها بەشێكی كەمیشی لە شتی بێ‌ سوود بە فیڕۆ مەدە كاتیش بەردەوام داوای كاری جدی و بەرهەم دارمان لێ دەكات ، دنیاش بە هۆكاری هێز و خۆ ئامادەكردن دەڕوات كە ئێمەش تا ئێستا لە دونیای قسەو خەون دا ماوین.

* ئەبوبەكری سدیق خوا لێی ڕازی بێت لەو كاتەی لەسەرەمەرگدا بوو، وتی: ئەی عومەر: (( إن لله حقاً بالنهار لا يؤدى بالليل، وحقاً بالليل لا يؤدى بالنهار)) واتە : (خوا سبحانە وتعالی چەند حەق و مافێكی هەیە لە ڕۆژدا (ئەنجام دەدرێن) كە لەشەودا ناكرێن، وە چەند مافێكی بەسەرمانەوەیە كە لە شەودا دەكرێن و لە ڕۆژدا ئەنجام نادرێن ) جا كاتێك مافی ڕۆژت لە ڕۆژا داو مافی شەویش لە شەودا، مافی هەموو ڕۆژەكانت لە كاتی خۆیدا دا ئەو كات ئیتر بەتاڵی و فەراغت نامێنێت، لە راستیدا تەنها وێنەی ئەم ئامۆژگارییە كاریگەرو بەهێزە بەسە بۆ گرنگی قۆستنەوەی كات و تەمەنی مرۆڤ، هەروەك عومەر خوا لێی ڕازی بێت بەم كارە هەستا، دەبینین لەو پەڕیدا بوو لە علیم و جیهادو بانگەوازو تەگبیركردنی كاروباری وڵات ، بەو عەدل و دادگەرییەی كـــــــە وێنەی ،  تاكو ئەمڕۆش لە مرۆڤایەتیدا نەبینراوە مەگەر دادگەریی   پێغەمبەران.

بەر لە ماڵ ئاوایی

سەعات لەو شتانەیە كە ئومەتی ئیسلامی زۆرترین سودی لێ وەرگرتووە لەكاتی باڵادەستی شارستانیەكەیدا لەبەرئەوەی بەجۆرێك لە كات تێگەیشتوون كە كەس وەكو ئەوان لێی  تێنەگەیشتووە ، موسوڵمانێك دەڵێت كەسێكی بیانی چارەكە سعاتێك دواكەوتن لەچوونم بۆلای پێی ووتم نوێژدەكەی ؟ ووتم بەڵێ‌ ، ووتی ڕەمەزان بەڕۆژوودەبیت ؟ ووتم بەڵێ‌ ووتی نوێژی هەینی لەكاتی خۆیدا دەكەیت؟ ووتم بەڵێ‌ ، ووتی ئیشی موسڵمانان زۆرسەیرە ئاینەكەیان هانیان دەدات و داوای شتانێكیان لێدەكات كە ئەوان لێی بێئاگان ، مەبەستی ئەوە بوو كە هەموو ئەو كارانە پەیوەستن بە كاتەوە ئاینی پیرۆزی ئیسلام فێرە ڕێكخستنی كاتیان دەكات بۆ ئەوە بۆ هەموو كارێك كاتێك دیاری بكەن و لە كاتی خۆی بە ئەنجامی بگەیێنن.

كات بەڵگەیە لەسەر خاوەنەكەی لەڕۆژی دواییدا،بێ‌ باوەڕان خۆزگە دەخوازن كە بگەڕێنەوە بۆ ژیانی دونیا بۆ ئەوەی كاتیان بەكاربهێنایە بۆ ئەوەی نیعمەتی كات بەكاربهێنن كە خوای گەورە بەخشیویەتی بەمرۆڤ

كەواتە كات گەورەترین سەرمایەی ژیانی مرۆڤ چونكە كات خۆی لە خۆیدا ژیانە گەنجینەی ڕاستەقینەی مرۆڤە , بەرێزەكەم ! كات زۆر لە وە گرینكترە كە تۆ بیری لێدەكەیتەوە , هەر وەكو چۆن كات بەفیڕۆدان لە شتانێكی بێ‌ سوودی وەك , قومارو یاری شەیتانی , لە سەر شەقام و بەردەرگا وەستان بۆ ناموسی خەڵك ، دانیشتن لەبەرامبەر مسلسلاتی بێ‌ ئابڕۆ و كەناڵانێكی ڕەوشت تێكدەر ، چوون بۆ شوێنی‌ گوناهو تێكەڵی‌ حەڕام لە نێوان كوڕ و كچ.....هتد گوناه و تاوانن ، ئاواش گەڕان بەدوای زانست وزانیاری سوود بەخش یاخود شەوو ڕۆژمان و كاتەكانمان نەخشە داڕێژ كرد بۆ كاسبی حەڵاڵ  و یاخود دەوامێكی ڕێك و پێك گەر هەیبێتن ، كات بۆ ماڵەوە، بۆ مناڵ و یاخود خوشك و برا، بۆ لای‌ برادەرێك كە سوودی‌ دین و دونیای‌ هەبێت ، بۆ سەردانكردنی نەخۆش و خزم و كەس و كار ، بۆ خوێندنەوەی پەرتووكی بەسوود ، هەروەها لەبەركردنی‌ قورئانی‌ پیرۆز، بۆ نوێژەكان كە بزانی‌ ئەم شەوو ڕۆژە چەند نوێژت بە كۆمەڵ لە مزگەوت ئەنجامداوە، بۆ دەرس و دەور كردنەوە، بۆ زیكرو یادی‌ [پەروەردگار]،...هتد هەمووی خێرەو عیبادەتی خوای گەورەیە.

بەڕاستی‌ زۆر زەروورە هەر كەسە نەخشە و بەرنامەی تایبەت لە شەوو ڕۆژ بۆ خۆی دابنێ‌ ، وە بۆ ئەوەیش خوانەخواستە لەوانە نەبین كە لەڕۆژی‌ دووایی دەستی‌ پەشیمانیان دەگەزنەوە بۆ كات و تەمەن بەفیڕۆ دانیـــــــان و داوای‌ گەڕانەوە بۆ دونیا دەكەن كە بگەڕێنەوە بۆ دونیا ،   بەڵام هەرگیز ناگەڕێنەوە.

هه‌رگیز  لێتان  خۆش نابم
گـه‌ر  له‌م  دونیایه‌ش نه‌توانم
ئامـاده‌ بن  بۆ ئـه‌و دونیا ،،
ئه‌بێ  شه‌رمه‌زاری  ده‌رگای خودام بن .......!!


انا لا اغار من احد......فالقمر لا يشبه نجوم مهما حصل


http://mzirin.com/up/uploads/jpg/3a6aad3991.jpg

73 Share

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء وه‌ره‌

دایك ::

دایک… ئەو بوونەوەرەی دەمرین و لێی تێنەگەشتووین. ئەو مرۆڤەی بۆمان دەمرێ و مافی خۆیمان نەداوەتێ. ئەو بەخشندەیەی قوربانی دەدات و چاوی بۆ پاداشتێکت ناڕوانێت. ئەو ماندووەی بۆ حەوانەوەی ئەوانی تر، بڕستی لێدەبڕێت و وچانێک نادات. ئەو بێدارەی شەونخوونی دەچێژێت وخەوی ناوێت تا ئەو کاتەی خەو لەچاوی کەسانی تر بێزار دەبێت. ئەو برسییەی بیر لەخواردن ناکاتەوە تا ئەوانی تر تێر نەبن. ئەو بەسۆزەی بێ بەرانبەر سۆز دەبەخشێت، ژان و ئازار دەنۆشێت تاکو بڕێک خۆشی وشادی بەکەسانێکی تر بگات. دایکایەتی هەستێکەو لە ووشەو دەربڕیندا جێی نابێتەوە.
خۆشەویستی لەکورتترین پێناسەیدا کە توانای بەخشینی بێ بەرانبەر دەگەیەنێت، بەو مانایە تەنها خۆشەویستییەک کرابێت و بکرێت، ئەوەیە کە دایک لەگەڵ منداڵەکانیدا دەیکات. خۆشەویستی دایک بۆ منداڵەکەی خۆشەویستییەکی بێ مەرج و ڕاستەقینەیە. ئەو: هەموو منداڵەکانی بەبێ هەڵسەنگاندن و جیاکردنەوەی باش وخراپ، گەورەو بچوک، نێرو مێ، وەکو یەک خۆشدەوێت، هەر ئەوە توڕەییەکەی ناخی، خامۆش دەکات و دەیکوژێت و ناهێڵێت بگاتە ڕق یاخود کینە بەرانبەر منداڵەکەی. دایک منداڵەکانی خۆی، هەروەکو منداڵ دەبینێت ئەگەر بەپیریش گەشتبن، ئەگەر بەهێزو دەسەڵاتداریش بن هێشتا لای ئەو هەر لاوازن و شایانی بەزەیی و سۆزن، بەڵام دەشێت هەمان منداڵ دایکی نەوێ و فڕێی بدات لەکاتێکدا کە ئەو دایکە هەر ئەو منداڵە شک ببات. ڕەنگە ڕۆژگارو چاوچنۆکی وبەرژەوەندی، پەیوەندییەکانی خوێن و دۆستی نێوانمان بگۆڕێت (ئەگەر بۆ ساتێکی کەمیش بێت) بۆ ناحەزیی ونەیاریی، تەنانەت لەنێو ئەندامانی خێزانێکدا: مێرد بۆ ژن، ژن بۆ مێرد، برا بۆ خوشک و دایک، برا بۆ برا و باوک، خوشک بۆ خوشک و دایک، باوک بۆ کوڕ، کوڕ بۆ باوک، بەڵام دایک هەردەم یارو دۆستی منداڵی خۆیەتی و هەگیز نابێتە دوژمنیان. دایک ئەوەندەی ساغی و تەندروستی کۆرپەکەی هەناوی بەلاوە مەبەستە، ئەوەندە بیر لەڕەگەزی کۆرپەکەی ناکاتەوە. ئەمڕۆ حەزی دایک بۆ ڕەگەزی منداڵی کوڕ، ئەو مانایە ناگەیەنێت کە ڕقی لەمنداڵی کچ بێت. حەزێکی نادروستی لەو چەشنە ئەگەر هەبێت، لەبناغەدا خۆشەویستییەکی پیرۆزە لەئاست مامەڵەی نەخۆشانەی کۆمەڵگا بەرانبەر بەڕەگەزی دایک. ئەو ناخوازێت کچەکەی، وەکو خۆی لێ بەسەر بێت، ئەو دەیەوێت بەهۆی منداڵی کوڕەوە، پێگەو شوێنی بەهێز بکات لەکۆمەڵگایەکدا کە لۆژیکی هێز نەک هێزی لۆژیک، باڵادەستە. بەڵام خۆشەویستی باوک بۆ منداڵەکانی هەردەم مەرجدارەو لەخۆشویستنیاندا پلەبەندی دەکات باشترین منداڵ، لای ئەو خۆشەویسترینیانە. خۆشەویستی باوک بۆ منداڵەکەی لۆژیکییەو ئەوەی دایکیش سۆزو هەڵچوونە. ئەگەر خۆشەویستی کردارو چالاکی بێت نەک خاوەندارێتی، ئەوا بەمانا سایکۆلۆژییەکە، دایک خۆشەویستی بێمەرج (دەکات) و باوکیش خۆشەویستی مەرجداری (هەیە). هۆڕمۆنی پڕۆلاکتین کە سۆزو میهرەبانی دایکی شیردەری پێ لێکدەدرێتەوە، ڕاستە فاکتەری بایۆلۆژییە بۆ پاڵنەری دایکایەتی. بەڵام بۆ قۆناغەکانی تری تەمەنی منداڵ، دایکایەتی بەهیچ هۆڕمۆنێکەوە نەبەستراوەتەوە. لەجەستەی دایکدا تا ئێستاکەش کۆئەندامێک، ئەندامێک، گلاندێک، هۆڕمۆنێک، بوونی نییە و نەدۆزراوەتەوە کە بەهۆیەوە قوربانی دایک بۆ ڕۆڵەکەی، لێکبدرێتەوە. بناغەیەکی ماددی ئەندامیی، بۆ میهرەبانی دایک لەئارادا نییە. ئەوەی کە هەیە فاکتەری سایکۆلۆژییەو بەس.
دایک کە زمان، مۆراڵ، دابونەریت، خۆشەویستی نیشتمان، هەموو پیرۆزییەکی مرۆڤایەتی، بێ بەرانبەر، بێ نیاز، بێ دەمارگیریی، دەبەخشێتە منداڵەکەی، دەکرێت بڵێین هەر دایکە خەمخۆرو نوێنەری ڕاستەقینە بۆ کولتوری نەتەوەو نیشتمان. دایک لەهەموو بۆنەو ڕوداوێکی جوان و پیرۆزدا ئامادەگی هەیە. لەپشت لەهەموو پیاوێکی مەزن و داهێنەرێکی بلیمەتەوە، لەوانەیە ژنێک هەبێت ڕەنگە نەشبێت، بەڵام دایکێکی لەو پیاوانە، مەزنتر ئامادەگی هەیە. لەپشت هەموو دیکتاتۆرێکەوە، لەپشت هەموو مرۆڤێکی مرۆڤکوژەوە، لەپشت هەموو تیرۆریستێکی خۆکوژی کۆکوژەوە، دەشێت ژنێکی ڕازی و بێباک بوونی هەبێت، بەڵام دایکێکی ڕازی و ئاسوودە بەو ڕەفتارانە ئامادەگی نییە. لەپشت هەموو قوربانییەکەوە ئەگەر قوربانییەکە ژنیش بێت، دایکێکی ستەم لێکراو هەیەو دەگری. لەپشت ستەمکارەوە زۆرجار ژنێک هەیە و لەوانەشە پێبکەنێت، بەڵام دایکێک نییە بێ خەم و دڵ خۆش.
سه‌رچاوه‌ :  ماڵپه‌ڕی ده‌روونناسی

هه‌رگیز  لێتان  خۆش نابم
گـه‌ر  له‌م  دونیایه‌ش نه‌توانم
ئامـاده‌ بن  بۆ ئـه‌و دونیا ،،
ئه‌بێ  شه‌رمه‌زاری  ده‌رگای خودام بن .......!!


انا لا اغار من احد......فالقمر لا يشبه نجوم مهما حصل


http://mzirin.com/up/uploads/jpg/3a6aad3991.jpg

74 Share

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء وه‌ره‌

هه‌ندێك  له‌  سووده‌کانی  ﺋﺎﻭ ﺧﻮﺍﺭﺩﻧﻪﻭﻩ ﻟﻪ ﺑﻪﯾﺎﻧﯿﺎﻧﺪﺍ :

ﻟﻪ ﯾﻪﻛێﻚ ﻟﻪ ﺯﺍﻧﻜﯚﻛﺎﻧﯽ ﻭﯾﻼﯾﻪﺗﯽ ﻟﯚﺱ ﺋﻪﻧﺠﻠﺴﯽ ﺋﻪﻣﻪﺭﯾﻜﺎ،
ﺗﻮێﮋﯾﻨﻪﻭﻩﯾﻪﻙ ﺋەﻧﺠﺎﻣﺪﺭﺍ ﻟەﺳەﺭ ﺋەﻭ ﻛﻪﺳﺎﻧەﯼ ﻟە ﺑﻪﯾﺎﻧﯿﺎﻧﺪﺍ ﺑڕێﻜﯽ
ﺑﺎﺵ ﺋﺎﻭ ﺩﻩﺧﯚﻧﻪﻭﻩ، ﮐە ﺑەﭘێﯽ ﻟێﻜﯚڵﯿﻨﻪﻭەﮐە ﺧﻮﺍﺭﺩﻧﻪﻭﻩﯼ ﺋﺎﻭ ﻟﻪ
ﺑﻪﯾﺎﻧﯿﺎﻧﺪﺍ ﺯﯙﺭێﮑﯽ ﻫەﯾەﻭ ﻟە ﺩﯾﺎﺭﺗﺮﯾﻨﯿﺎﻥ :
١ - ﺧﻮﺍﺭﺩﻧﻪﻭﻩﯼ ﺋﺎﻭ ﻟﻪ ﻛﺎﺗێﻜﺪﺍ ﮔﻪﺩﻩ ﺧﺎڵﯽ ﺑێﺖ ﻟﻪ ﺧﻮﺍﺭﺩﻥ،
ﺑﻪﺳﻮﺩﻩ ﺑﯚ ﭘﺎﻛﻜﺮﺩﻧﻪﻭﻩﯼ ﻛﯚڵﯚﻥ ﻭ ﻫﻪڵﻤﮋﯾﻨﯽ ﺧﯚﺭﺍﻙ ﻟﻪ ﺭﯾﺨﯚڵﻪ
ﺋﺎﺳﺎﻧﺘﺮ ﺩەﮐﺎﺕ .
٢ - ﺩﻩﺑێﺘﻪ ﻫﯚﯼ ﺩﺭﻭﺳﺘﺒﻮﻧﻪﻭﻩﻭ ﻧﻮێﺒﻮﻧﻪﻭﻩﯼ ﺧﺎﻧﻪﯼ ﻧﻮێﯽ ﺧﻮێﻦ ﻭ
ﻣﺎﺳﻮﻟﻜﻪ .
٣ - ﺑﻪﺳﻮﺩﻩ ﺑﯚ ﺩﺍﺑﻪﺯﯾﻨﯽ ﻛێﺶ، ﺧﻮﺍﺭﺩﻧﻪﻭﻩﯼ ﻫەﺷﺖ ﭘﻪﺭﺩﺍﺥ ﺋﺎﻭﯼ ﺳﺎﺭﺩ ﻟﻪ ﺑﻪﯾﺎﻧﯿﺎﻧﺪﺍ ﺯﯾﻨﺪﻩ ﭼﺎﻻﻛﯽ ﻟﻪﺵ ﻛﺎﺭﺍ ﺋﻪﻛﺎﺕ ﺑﻪ ﺭێﮋﻩﯼ .%24
٤ - ﮔﻪﺷﺎﻧﻪﻭﻩﯼ ﭘێﺴﺖ، ﺋﺎﻭ ﺧﻮﺍﺭﺩﻧﻪﻭﻩ ﺑﻪﺳﻮﺩﻩ ﺑﯚ ﭘﺎﻛﮋﻛﺮﺩﻧﻪﻭﻩﯼ ﺧﻮێﻦ ﻟﻪﻭ ﮊﻩﻫﺮﻭ ﻣﺎﺩﻩ ﺯﯾﺎﻧﺒﻪﺧﺸﺎﻧﻪﯼ ﺋﻪﭼﻨﻪ ﻟﻪﺷﻪﻭﻩ ﺋﻪﻭﻩﯾﺶ ﺭﻭﻧﯽ ﻭ ﮔﻪﺷﺎﻭﻩﯾﯽ ﺑﻪ ﭘێﺴﺖ
ﺋﻪﺑﻪﺧﺸێﺖ .
٥ - ﺑﻪﺳﻮﺩﻩ ﺑﯚ ﻫﺎﻭﺳﻪﻧﮕﻜﺮﺩﻧﯽ ﺷﻠﻪﯼ ﻟﻪﺵ ﻭ ﺑﻪﺭﻩﻧﮕﺎﺭﺑﻮﻧﻪﻭﻩﯼ ﻧﻪﺧﯚﺷﯽ .
٦ - ﺑﻪﺳﻮﺩﻩ ﺑﯚ ﻫێﻮﺭﺑﻮﻧﻪﻭﻩﯼ ﻟﻪﺵ ﻭ ﺋﺎﺭﺍﻣﯽ ﺯﯾﺎﺗﺮ ﺑﻪ ﻣێﺸﻚ ﺋﻪﺑﻪﺧﺸێﺖ

هه‌رگیز  لێتان  خۆش نابم
گـه‌ر  له‌م  دونیایه‌ش نه‌توانم
ئامـاده‌ بن  بۆ ئـه‌و دونیا ،،
ئه‌بێ  شه‌رمه‌زاری  ده‌رگای خودام بن .......!!


انا لا اغار من احد......فالقمر لا يشبه نجوم مهما حصل


http://mzirin.com/up/uploads/jpg/3a6aad3991.jpg

75 Share

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء وه‌ره‌

مافی دراوسێ  ::
نوسینی / مامۆستا مه‌لا کامه‌ران شاکر .شه‌قلاوه‌
به‌ناوی خوای به‌خشنده‌و ميهره‌بانه‌وه‌ /
فه‌رمووده‌ی ئه‌مرۆمان باس له‌ هه‌ندێ له‌ مافه‌كانی دراوسێ ده‌كات تا چه‌ند دراوسێ ئاگاداری دراوسێكه‌ی بێت ، ئه‌مه‌ ده‌قی فه‌رمووده‌كه‌يه‌:
(( من أغلق بابه دون جاره مخافة على أهله وماله فليس ذلك بمؤمن وليس بمؤمن من لم يأمن جاره بوائقه . أتدري ما حق الجار ؟ إذا استعانك فاعنه واذا استقرضك اقرضته واذا افتقر عدت عليه واذا مرض عدته واذا اصابه خير هنأته واذا اصابته مصيبة عزيته واذا مات اتبعت جنازته ، ولا تستطيل عليه بالبنيان فتحجب عنه الريح الا باذنه ، ولا تؤذه بقتار ريح قدرك الا ان تغرف لة منها ، وان اشتريت فاكهة فاهدله فان لم تفعل فادخلها سرا ولا يخرج ولدك ليغيظ بها ولده))
واته‌ ئه‌وكه‌سه‌ی دره‌گای خۆی داده‌خات له‌ ترسی دراوسێكه‌ی له‌ مال و ناموس ئه‌وا ئه‌و دراوسێه‌ بروادار نيه‌ ، هه‌روه‌ها ئه‌و دراوسێه‌ به‌ بروادار دانارێ كه‌ دراوسێ متمانه‌يان پێ نه‌بێ وه‌ كه‌س لێی ئه‌مين نه‌بێ ، ده‌زانی مافی دراوسێ چيه‌ له‌سه‌ر دراوسێ؟ ئه‌گه‌ر داوای يارمه‌تی كرد يارمه‌تی بده‌يت ، ئه‌گه‌ر داوای قه‌رزی كرد قه‌رزی پێبده‌ی ، ئه‌گه‌ر پێويستی هه‌بوو ده‌بێ بۆی جێبه‌جێ بكه‌يت ، ئه‌گه‌ر نه‌خۆش كه‌وت سه‌ردانی بكه‌يت، ئه‌گه‌ر له‌خۆشی دابێ و هه‌والێكی خۆشی بۆ هات پيرۆزبايی لێ بكه‌، ئه‌گه‌ر توشی خه‌م و ناخۆشيه‌ك هات دلی بده‌وه‌ و سه‌ره‌خۆشی لێ بكه‌ ، ئه‌گه‌ر مرد له‌گه‌ل جه‌نازه‌كه‌ی برۆ ، وه‌ خانوه‌كه‌ت له‌و به‌رزتر مه‌كه‌وه‌ نه‌وه‌ك رێگای بای لێ قه‌ده‌غه‌ بكه‌يت مه‌گه‌ر به‌ روخسه‌تی ئه‌و بێت ، وه‌ به‌ بۆ نی چێشته‌كه‌ت ئه‌زيه‌تی نه‌ده‌يت واته‌ خۆت چێشتی خۆش بخۆيت وبۆنه‌كه‌ی بۆ ئه‌و بچێ مه‌گه‌ر ده‌بێ بۆی بنێری ، وه‌ ئه‌گه‌ر مێوه‌جاتت كری ده‌بێ به‌ دياری بۆ ئه‌ويش ببه‌يت ئه‌گه‌ر نا به‌شێوه‌يه‌كی نهێنی بيهێنه‌ژوره‌وه‌ ، وه‌ نابێ مناله‌كه‌ت بچێته‌ ده‌ره‌وه‌ تا منالی دراوسێكه‌ت توره‌نه‌كات . والله تعالی اعلم

هه‌رگیز  لێتان  خۆش نابم
گـه‌ر  له‌م  دونیایه‌ش نه‌توانم
ئامـاده‌ بن  بۆ ئـه‌و دونیا ،،
ئه‌بێ  شه‌رمه‌زاری  ده‌رگای خودام بن .......!!


انا لا اغار من احد......فالقمر لا يشبه نجوم مهما حصل


http://mzirin.com/up/uploads/jpg/3a6aad3991.jpg

په‌یام [ 51 بۆ 75 له‌ 140 ]

په‌ڕه‌ پێشوو 1 2 3 4 5 6 داهاتوو

ده‌بێت چوونه‌ژووره‌وه‌ یان به‌ ئه‌ندامبوون بۆ ئه‌وه‌ی بتوانیت وه‌ڵام بنووسیت

¨°o.O (مــه‌كــۆی زێــریــن) O.o°¨ » خوێندن و خوێندکاران » پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء وه‌ره‌

بابەتى نوێ هەیە. بابه‌تی نوێ نییه. بابه‌تی داخراو. بابه‌تی هەڵواسراو. بابه‌تی هەڵواسراو و داخراو. بابه‌تی گواستراوە.

پله ی ئه ندامان


Currently used extensions: online_plus, thanks, favorite_topic, show_links_blank. Copyright © 2008 PunBB

ڕووکارى Kurdish_Green لەلایەن KarDo

دواین 10 بابەت
خێزان،سەرەکیترین ناوەندی پەروەردەکرنی منداڵ| هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه| راپۆرت(پەروەردەکردنى مندال)| هەر درامایەکی کۆریت دەوێ داوا بکە .| ئەم سێ دێڕەیە ژیانی من| مەحو| سلاو هاوریان .....????| پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء وه‌ره‌| بەدەست خـــۆت نییە| داڕشتنێکم ئەوێت|