پەروەردەی منداڵ و ئەو گرفتانەی دەبن بەربەست لە پەروەردەیەكی دروست (په‌ڕه‌ 1) - منداڵ به‌ گشتی - ¨°o.O (مــه‌كــۆی زێــریــن) O.o°¨
banner

تۆ له‌ ژووره‌وه‌ نیت. تكایه‌ بچۆژووره‌وه‌ یان خۆت تۆمار بكه‌.

ئـــــاگـــاداری.... به رێزان له كاتى رودانى هه ركيشه يه ك يان بابه تيكى ناشياو له ناو مه كۆ ده‌سته‌ی به‌ڕێوه‌به‌ران ئاگادار بکه‌نه‌وه‌ ...يان ئيميل[email protected]


نازناو:  وشه‌ی تێپه‌ڕبوون:  چوونه‌ژووره‌وه‌  |  به‌ ئه‌ندامبوون

¨°o.O (مــه‌كــۆی زێــریــن) O.o°¨ » منداڵ به‌ گشتی » پەروەردەی منداڵ و ئەو گرفتانەی دەبن بەربەست لە پەروەردەیەكی دروست

په‌ڕه‌ 1

ده‌بێت چوونه‌ژووره‌وه‌ یان به‌ ئه‌ندامبوون بۆ ئه‌وه‌ی بتوانیت وه‌ڵام بنووسیت

RSS ی بابه‌ت

په‌یام [ 1 ]

1 Share

بابه‌ت: پەروەردەی منداڵ و ئەو گرفتانەی دەبن بەربەست لە پەروەردەیەكی دروست

پەروەردەی منداڵ لەلایەن خێزانی كوردەوە، تا چەند پەروەردەیەكی دروستە؟
سەبارەت بە پەروەردەی منداڵا لە نێو خێزانی كوردی، دروستی نادروستیەكەی دەبێت دابەشی سەر دوو جۆر خێزان بكەین، ئەوانیش ئەو خێزانانەی كە ئاستی ڕۆشنبیریان بەرزە لەگەڵا ئەوانەی كە ئاستی ڕۆشنبیریان نزمە، چونكە ڕۆشنبیری خێزان یەكەم قۆناغی پەروەردەیە كە منداڵا ڕووبەڕووی دەبێتەوە، ئەگەر بمانەوێت قسە لەسەر پەروەردەی منداڵا بكەین لەنێو خێزانی كوردی دەبێت ئەو دابەشكاریە بكەین، لەبەرئەوە باسكردنی پەروەردە لەناو خێزانی كوردی بەبێ ئەم دابەشكاریە بەڕای من كارێكی هەڵەیە، چونكە هەرچەند بڵێین پەروەردەی منداڵ لە نێو خیزانی كوردی دروستە یاخود نادروستە سەرەنجام تێپەڕینە بەسەر هەڵەیەك لە بڕیاردان لەم بارەیەوە، ئێمە خێزانی كوردیمان هەیە كە پەروەردەكەی پەروەردەیەكی تەندروستە و هەمانەش پەروەردەكەی تا ئەو پەر ناتەندروستە، بەڵام ئەو چینە پەروەردەییە دروستەی كە هەیە لە نێو خێزانی كوردی ئەتوانم بڵیم بەڕێژەیەكی زۆر كەمترە لەگەڵ ئەو خێزانانەی كە پەروەردەیەكی نادروستیان هەیە، بۆیەش ئەگەر لەسەر ئاستی گشتی تەماشای بكرێت ئەوكات ئەتوانین بڵێن، بەڵی پەورەدەی خێزانی كوردی پەروەردەیەكی دروست نیە، ئەویش بەو مانایە نا، كە پەروەردەی دروست لەنێو هیچ خێزانی كوردیدا نەبێت.
* زۆرجار دەگوترێت ئەو پەروەردەیەی لە خێزانی كوردیدا هەیە، پەروەردەیەكی نائاگاییە؟
ئەگەر بەشێوەیەكی گشتی لە پەروەردەی خێزانی كوردی بڕوانین، بێگومان دەڵێم پەروەردەی خێزانی كوردی پەروەردەیەكی نائاگایانەیە، چونكە تا ئێستا خێزانی كوردی نەیتوانیوە ببێتە وێستگەیەكی هۆشیارانە بۆ پەروەدەی منداڵا، ئەمەش ڕەنگە بۆ كۆمەڵێك هۆ بگەڕێتەوە لەوانەش نەبوونی زانیاری تەواو لەلایەن خێزانی كوردیەوە سەبارەت بە پەروەردەی منداڵا و بەكارهێنانی ئەو زانیاریانەی كە لە باوانیان بۆیان مانەتەوە، كە بریتین لە چەند زانیاریەكی سەرەتایی كە ڕەنگە بۆ قۆناغی ئێستا گونجاو نەبێت، سەرەڕای ئەوەش هەژاری زانیاری لە بارەی قۆناغەكانی منداڵی كە خێزانی كوردی لێی بێبەش بووە، ئەوانیش چەندین قۆناغی هەرەگرنگن كە هەریەك لەو قۆناغانە پێویستی بە جۆرێك پەروەردەی تایبەت هەیە لەڕووی سایكۆلۆژیا و سۆسۆلۆژیای منداڵا و هەست و نەستیان، چونكە بێبەشبوونی منداڵا لە هەریەك لە پێداویستیەكانی ئەم قۆناغانە، سەرەنجام وا لە منداڵا دەكات توشی كۆمەڵێك كێشەی زۆر ببێتەوە و تا ماوەیەكی زۆر لەگەڵیدا بمێنێتەوە، بەڕای زۆربەی زاناكانی بواری سایكۆلۆژیا ئەم ڕەفتارانەی كە منداڵا لە تەمەنی منداڵیدا توشیان دەبێت لە تەمەنی گەوڕەیشدا هەوڵدان بۆ چارەسەركردنیان كارێكی زۆر سەخت دەبێت.
* ئەگەر پەروەردەیەكی دروست نەبێت، هۆكار نییە بۆ لادان و تاكێكی بێ‌ سود لە كۆمەڵگەدا؟
بێ گومان پەروەردەی نادروست واتای لادان و تاكێكی بێ سوود ئەگەیەنێ، چونكە فەلسەفەی هەر پەروەردەیەك ئەوەیە كە تاكێك بەرهەم بێنێت كە لە دواڕۆژدا سوود بەخۆی و كۆمەڵگاكەی بگەیەنێت و ببێتە تاكێكی كارا لەو كۆمەڵگایەی كە تێیدا دەژیت، پەروەردەی منداڵا بەشێوەیەك هەستیارە كە هەر كەم و كوڕیەك لەم بارەیەوە، سەرەنجام كەم و كوڕیە لە دروستكردنی تاك لەدوا ڕۆژدا، بۆیەش زاناكان هەر لە دێر زەمانەوە هەر لە (كۆنفشیۆس) هەتا دەگاتە (جۆن دیوی) و ئەو كەسانەی ئێستا لەبارەی پەروەردەوە كاردەكەن، گرنگی پەروەردەی دروستیان بۆ ڕوونكردینەتەوە و تاكەكانیان لە زیانەكانی پەروەردەی نادروست ئاگارداركردۆتەوە، كە تاچەند كاریگەریەكی نیگەتیڤ بەدوای خۆیاندا دەهێنێت. هەر وەكو (فرۆبل) لە بارەی پەروەردەی تەندروستەوە دەڵێت: ((پەروەردە كارێكە كە بەهۆیەوە، كانی توانا شاراوەكانی بواری فێربوونی مرۆڤی پێ دەدەقێت، هەروەكو چۆن خونچە و چرۆی گوڵا و ڕووەكەكان دەتەقێت و دەپشكوێت)).
* زۆرێك لە نەخۆشییە دەروونییەكان، لە تەمەنی منداڵی سەرهەڵدەدەن، جۆری پەروەردەی منداڵ رۆڵی هەیە لە سەرهەڵدانی ئەم نەخۆشیانە؟
زانا سایكۆلۆژیەكان بەشێوەیەكی گشتی دوو هۆكار دەستنیشان دەكەن بۆ نەخۆشییە دەروونییەكان، ئەوانیش (بۆماوە و ژینگە)ن، بەڵام لەگەڵا ئەوەشدا لەو باوەڕەدان كە كاریگەری ژینگە یەكجار گەورەیە بە بەراورد لەگەڵا كاریگەریە بۆماوەكان، جا گومانیش لەوەدا نییە، كە منداڵا چاو بە دونیا هەڵدێنێ، یەكەم ژینگەی بریتی دەبێت  لە خێزان، بۆیەش ئەو خێزانە كە یەكەم ژینگەیەتی، پەروەردەكەی كاریگەری لەسەر نەخۆشییە دەروونییەكانی دەبێت، لەم بارەیەشەوە پزیشك و ڕێنمایكارە دەروونییەكان لە كاتی چارەسەر كردنی نەخۆش هەوڵدەدەن لە پەروەردەی خێزانی كەسەكە بكۆڵنەوە بەتایبەت لە قۆناغی منداڵی بە مەبەستی دەستنیشانكردنی هۆكارەكانی نەخۆشییە دەروونییەكان. زۆرێك لە زاناكانی بواری سایكۆلۆژی بەتایبەت فرۆید و فرۆیدیزمیەكان لەو باوەڕەدان كە پێنج ساڵی یەكەمی تەمەنی منداڵی وێستگەی دروستكردنی كەسایەتی منداڵن و زۆربەی نەخۆشییە دەروونییەكان لەم قۆناغەدا بەشێوەی نەستی لەلای تاك دروست دەبن، كە ئەمانەش بەهۆی پەروەردەی باوانەوە سەرهەڵدەدەن.
* بەشێك لە توێژەرانی پەروەردەیی پێیان وایە نەبوونی ئاستی رۆشنبیری دایك و باوكان هۆكارە بۆ خراپی پەروەردەی منداڵ؟
نەبوونی ڕۆشنبیری دایك و باوك بە واتای پەروەردەیەكی ناتەندروست دێت، ئەمە باوەڕی زۆربەی ئەو كەسانەیە كە لەبواری پەروەردەییدا كاردەكەن، چونكە دایك و باوك ئەو دوو كەسەن كە وێستگەی سەرەتایی پەروەردەی منداڵن، جا ئەگەر ئەوانە ئاستی ڕۆشنبیریان نزمبێت ئەوا گومان لەودا نییە كە پەروەردەشیان لە ئاستێكی نزم و سادەوە دەبێت، زۆر جار بەهۆی ئەوەی ئاستی ڕۆشنبیری دایك و باوك نزمە منداڵ توشی كۆمەڵێ گرفتی دەروونی ئاڵۆز ئەكەنەوە، لەوانەش گرفتی (شەڕەنگێزی، قوربانی دەستی شەرانگێزەكان، گۆشەگیری، بێ متمانەیی... هتد)، كە بەهۆی پەروەردەیەكی هەڵەوە دەدرێت بە منداڵەكانیان، یەكێك لەو ڕەفتارە هەڵانەی كە زۆر باون لە نێو خێزانی كوردی، ئەوەیە كە لەكاتی پاداشت و سزادا، زەرەرێكی گەورە بە منداڵەكانیان دەگەیەنن، چونكە ناتوانن بە شێوەیەكی تەندروست سود لەم پاداشت و سزایە وەربگرن، لە زۆربەی كاتەكاندا لە كاتی سزادانی منداڵەكانیان پەنا بۆ لێدان ئەشكەنجەدانی جەستەیی و سوكایەتی كردن بەمنداڵەكانیان دەبەن، كە ئەمەش بێگومان بێجگە لە زەرە و زیان گەیاندن بە منداڵا هیچ سودێكی تری نابێت، زانا سایكۆلۆژیەكان ئەم ڕەفتارانەی دایك و باوك كە بەهۆی ناڕۆشنبیریانەوە دەیگرنەبەر، بە كارێكی مەترسیدار بۆسەر ژیان منداڵا ئاماژە پێدەدەن.
* ئایا لە كوردستان كۆڵان منداڵ پەروەردە دەكات، یان خێزان؟
بەهۆی نا ڕۆشنبیری خێزانی كوردی و نەتوانینی دابەشكردنی كاتەكانی رۆژ و تایبەتكردنی كاتێكی دیاریكراوە بۆ منداڵەكانیان، زۆر جار منداڵ بۆ دەربازبوون لە تەنهایی ناچارە پەنا بۆ كۆڵان ببات بە مەبەستی دەربازبوون لە تەنهایی، ئەمەش وادەكات كە منداڵی كوردی بەشێك لە پەروەردەكەی لە كۆڵان وەربگرێت، بەڵام بەو واتایەش نا كە تەواوی پەروەردەكەی لە كۆڵانەوە وەربگرێت، بۆیەش دەتوانین بڵێین منداڵی كورد پەوەردەكەی بریتیە لە پەروەردەی خێزانی و پەروەردەی كۆڵان.
* تا چەند دایانگە و خوێندنگاكان لەبارن بۆ پەروەردە؟
لە هەموو وڵاتە پێشكەوتووەكان داینگەكان و قوتابخانەكان گرنگترین شوێنن كە دەبێت حكومەت چاودێرێیان بكات و گرنگیان پێبدات، بەتایبەت داینگەكان، چونكە یەكەم وێستگەیە كە فەلسەفەی پەروەردەیی ئەو ولاتە دەكەوێتە واری جێبەجێكردنی بەو مەبەستەی كە تاكێك بەرهەم بێنێت كە ئەو كۆمەڵگایە پێویستی پێی هەیە، بۆیەش ئەبێت ئەوكەسانە وانەی تێدا بڵێنەوە كە ئاستی زانیاری و ڕۆشنبیریان زۆر بەرزبێت، بەڵام بەداخەوە لە كوردستاندا داینگەكان تا ئەو پەڕ پشتگوێخراون و هیچ گرنگیەكی وای پێنادرێت كە شایەنی ئەو گرنگیە بن كە ئەو وێستگە پەروەردەییە هەیەتی، ئەو كەسانەش وانەی تێدا دەڵێنەوە كە نەك ئاستی زانیارییان وەك پێویست نییە، بەڵكو لە زۆربەی كاتەكانیشدا زیان بە كەسایەتی منداڵ دەگەیەنن، سەبارەت بە قوتابخانەكانیش ڕەنگە تا ئەندازەیەك باشتر بن لە داینگەكان، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا قوتابخانەكانیش ناوەندێكی پڕن لە گیروگرفت لەوانەش (گیروگرفتی بینا خوێندنگە، كەمی مامۆستای پسپۆڕ،  نەبوونی هۆكارەكانی فێركردن...هتد). بۆیەش لە چوارچێوەیەوە ئەتوانین بڵێن، بەڵێ! سیستەمی داینگە و خوێندنگاكان لەبارنین بۆ خوێندن لە كوردستاندا.

ئــه‌گـه‌ر له‌ ژیـانـت دا ئامانجت نیه‌ ،، بـا یه‌كه‌م ئامـنجت په‌یداكردنی ئامانجێك بێ !

(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)

(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)


(تکایه‌ بڕۆ ژووره‌وه‌ یان  ببه‌ ئه‌ندام بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌سته‌ره‌که‌ ببینی)

په‌یام [ 1 ]

په‌ڕه‌ 1

ده‌بێت چوونه‌ژووره‌وه‌ یان به‌ ئه‌ندامبوون بۆ ئه‌وه‌ی بتوانیت وه‌ڵام بنووسیت

¨°o.O (مــه‌كــۆی زێــریــن) O.o°¨ » منداڵ به‌ گشتی » پەروەردەی منداڵ و ئەو گرفتانەی دەبن بەربەست لە پەروەردەیەكی دروست

بابەتى نوێ هەیە. بابه‌تی نوێ نییه. بابه‌تی داخراو. بابه‌تی هەڵواسراو. بابه‌تی هەڵواسراو و داخراو. بابه‌تی گواستراوە.

پله ی ئه ندامان


Currently used extensions: online_plus, thanks, favorite_topic, show_links_blank. Copyright © 2008 PunBB

ڕووکارى Kurdish_Green لەلایەن KarDo

دواین 10 بابەت
ژووری گفتوگۆی ئه‌ندامانی مه‌کۆی زێڕين| مامۆستا| وا مەزانە| زۆرن ئەم کەسانەی| هەندیک| ناتوانی| بێدەنگی| ئــــەگـــــــەر؟؟| شەکرە چی یە| پشـــــــــــــوو "پەپوولە"|